کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد

کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد، نوشته مهدی طائب، مسعود عالی، محمدمهدی ماندگاری، محمدرضا برادران، سیدابراهیم حسینی اراکی و محمدرضا شیخ طادی، رابطه‌ی تأمین هزینه‌های مسجد با خدمت‌رسانی به مردم و معیشت امام جماعت را بررسی کرده است. سؤال محوری این کتاب درمورد چگونگی ایجاد پشتوانه‌ی اقتصادی بدون تبدیل‌کردن مسجد به بنگاه تجاری است. نویسندگان اعتماد مردم و حفظ کرامت نیازمندان را در کنار درآمد پایدار قرار داده‌اند. دفتر نشر معارف این کتاب را به‌عنوان جلد هشتم از مجموعه‌ی سلسله مسائل دانش مدیریت مسجد منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد

کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد حاصل همکاری مهدی طائب، مسعود عالی، محمدمهدی ماندگاری، محمدرضا برادران، سیدابراهیم حسینی اراکی و محمدرضا شیخ طادی در مجموعه‌ای درباره‌ی مسائل اداره‌ی مسجد است. نویسندگان مسجد را نهادی عبادی، فرهنگی و اجتماعی می‌دانند که انجام مأموریت‌هایش به پشتیبانی اقتصادی نیاز دارد. مسئله‌ی اصلی از نظر آنان صرفاً کمبود پول نیست؛ نبود برنامه‌ی مالی، وابستگی به چند بانی و ابهام در دریافت‌ها و پرداخت‌ها نیز فعالیت‌های مسجد را محدود می‌کند. مقدمه سه حوزه‌ی «جذب منابع مالی»، «خدمات مالی و اجتماعی» و «معیشت امام» را اجزای چرخه‌ی مالی معرفی کرده است.

نویسندگان کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد مطالب را در قالب بسته‌های موضوعی تنظیم کرده‌اند. هر بسته با توضیح مسئله و بیان اصول و سیاست‌ها آغاز می‌شود و سپس سؤالات مشخص، پاسخ‌های شماره‌ گذاری‌ شده می‌گیرند. این شیوه، بحث را از بیان کلی اهمیت مسجد به موقعیت‌های اداره‌ی روزانه نزدیک می‌کند. دریافت کمک دولتی، اجاره‌ی املاک، پذیرش تبلیغات در رسانه‌ی مسجد و مخالفت هیئت‌امنا با گزارش مالی، نمونه‌هایی از این موقعیت‌ها هستند.

کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد، در بخش خدمت‌رسانی، دشواری‌های کمک به مردم را از زاویه‌ی مسئولیت، رازداری و عدالت بررسی می‌کند. نویسندگان شناسایی نیازمندان را ضروری می‌دانند، اما افشای هویت آنان را هزینه‌ی پذیرفتنی این شناسایی نمی‌شمارند. بحث‌های مربوط به هماهنگی خیریه‌ها، محدودیت منابع، اشتغال‌زایی و تعاونی‌ها نیز نشان می‌دهند که خدمت اجتماعی همیشه به پرداخت پول خلاصه نمی‌شود. ارتباط‌دادن افراد به صاحبان مشاغل، آموزش مهارت و تقسیم کار میان نهادها بخشی از نقش پیشنهادی مسجد است. چارچوب بحث بر آموزه‌های دینی استوار است و نویسندگان میان نظارت و تسهیل‌گری مسجد با اداره‌ی مستقیم فعالیت اقتصادی مرز می‌گذارند.

خلاصه کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد

نویسندگان نظام مالی را وسیله‌ای برای استمرار فعالیت‌های فرهنگی و رفع نیازهای محله می‌دانند. به‌باور آن‌ها تأمین منابع باید از کمک‌های اتفاقی فراتر برود، اما استقلال مسجد و مشارکت مردم نیز حفظ شود. این کتاب برای کاهش اتهامات مالی، ثبت دریافت‌ها و پرداخت‌ها، نظارت جمعی، تنظیم کارشناسی قراردادها و گزارش‌دهی دوره‌ای را پیشنهاد کرده است. خدمت‌رسانی در این چارچوب به شناخت نیاز واقعی و رعایت حقوق دریافت‌کنندگان وابسته است. کمک‌کننده نباید به‌دلیل میزان مشارکتش اختیار بی‌ضابطه در مدیریت پیدا کند و نیازمند نیز نباید برای دریافت خدمت، آبرو یا محرمانگی اطلاعاتش را از دست بدهد. نویسندگان توانمندسازی و فراهم‌کردن زمینه‌ی اشتغال را بر تداوم کمک بلاعوض ترجیح می‌دهند. امام جماعت در این فرایند، بیشتر هدایت‌کننده و ناظر است تا مدیر مستقیم بنگاه یا مجری همه‌ی خدمات.

چرا باید کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• پرسش‌های مشخص درباره‌ی وقف، تبلیغات تجاری و کمک دولتی، مرزهای تأمین درآمد مسجد را روشن می‌کنند.
• مبحث گزارش‌دهی، رابطه‌ی پاسخ‌گویی مالی با اعتماد و مشارکت مردم را توضیح می‌دهد.
• تفکیک حالت‌های مختلف خدمت‌رسانی، زمینه‌ی سنجیدن تعارض میان خواست خیرین و حقوق نیازمندان را فراهم می‌کند.
• موضوع تعاونی‌ها، حدود حمایت مسجد از فعالیت اقتصادی اهالی محله را مشخص می‌کند.

خواندن کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• امامان جماعت و اعضای هیئت‌امنا که درباره‌ی منابع و هزینه‌های مسجد تصمیم می‌گیرند.
• مسئولان خیریه‌های مسجد که دغدغه‌ی توزیع عادلانه و محرمانگی اطلاعات مددجویان را دارند.
• فعالان محلی که به هماهنگی خدمات اجتماعی و حمایت از اشتغال علاقه‌مندند.

درباره مهدی طائب

مهدی طائب زاده‌ی تیر ۱۳۳۸، روحانی ایرانی، رئیس شورای قرارگاه راهبردی عمار (تشکیل‌شده پس از انتخابات ۱۳۸۸ برای مقابله با جنگ نرم) و یکی از نویسندگان کتاب «تبار انحراف» بوده است. او که داماد غلامحسین حقانی و برادر حسین طائب (رئیس سازمان بسیج مستضعفین) و علی طائب (از رزمندگان جنگ هشت‌ساله و نماینده‌ی سابق ولی فقیه) است، از سال ۱۳۵۳ تحصیلات حوزوی خود را در قم آغاز کرد. او علاوه‌بر داشتن سوابق امنیتی، مسؤولیت‌هایی را در لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله و واحد طرح و برنامه‌ی شورای عالی حوزه‌ی علمیه‌ی قم داشته است.

این روحانی ایرانی را از فعالان پژوهش، دفاع از انقلاب ۱۳۵۷ و از منتقدان جریان‌هایی مانند اصلاح‌طلبان در ایران به شمار آورده‌اند. او در دوره‌ی ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی به لبنان سفر و برای گروه‌های مسلح مخالف با اسرائیل سخنرانی کرد؛ او همچنین سخنرانی‌های بسیاری را درباره‌ی تاریخ تطبیقی اسلام انجام داده است. مهدی طائب ۲۶ بهمن ۱۳۹۱ با اظهارنظری بازتاب‌یافته در رسانه‌ها، سوریه را استانی استراتژیک و سی‌وپنجمین استان ایران خواند که حفظ آن بر خوزستان اولویت دارد. او ۲۹ آذر ۱۳۹۴ نیز برای پنجمین دوره‌ی انتخابات مجلس خبرگان رهبری ثبت‌نام کرد، اما به‌دلیل عدم‌شرکت در آزمون، صلاحیت او از سوی شورای نگهبان احراز نشد.

از آثار مکتوب مهدی طائب می‌توان اشاره کرد به کتاب‌های «سلسله مسائل دانش مدیریت مسجد» (با همکاری سایر نویسندگان)، «تبار انحراف، تبارشناسی انحراف با محوریت یهود تا دوران قبل از خلفاء»، «مادر مبارزان، تحلیلی گذرا بر مبارزات هوشمند حضرت فاطمه زهرا (س)؛ برگرفته از دروس تاریخ تطبیقی»، «مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد» (با همکاری سایر نویسندگان) و «دشمن شدید (جلد ۱)، جریان‌شناسی انحراف در تاریخ با محوریت یهود».

بخشی از کتاب مدیریت مالی و خدمات اجتماعی مسجد

«مسألهٔ ۳: مزیت‌های خیریهٔ مسجد نسبت به نهادهای خدمات‌رسان دولتی

همهٔ خدماتی که خیریهٔ مسجد ارائه می‌کند، وظیفهٔ دولت است. با این‌ حال چه لزومی دارد با وجود مشکلات اقتصادی فراوانی که مسجد دارد، خیریه‌ای تأسیس کند که بار مالی زیادی را به مسجد و مردم تحمیل کند؟ بهتر نیست به ‌جای تأسیس خیریه، نهادهای خدماتی دولت مانند کمیته امداد و بهزیستی تقویت شوند؟

۱. خدمت‌رسانی وظیفهٔ مؤمنین است. هرچند دولت مسئولیت خدمت ‌رسانی را بر عهده دارد، ولیکن خدمت ‌رسانی به مردم در ابعاد مختلف، نظیر فقرزدایی، ایجاد اشتغال، بسترسازی ازدواج، وظیفهٔ عموم مؤمنین نیز می‌باشد و مسجد، پایگاه اصلی مؤمنین است. لذا وظیفهٔ مؤمنین و مسجد، خدمت ‌رسانی به مردم است.

۲. هدایت فردی در گرو هدایت اجتماعی است. در تعلیمات اسلامی، هدایت فردی با هدایت اجتماعی گره خورده است و فقر و آسیب‌های اجتماعی، بر نمازگزاران و خانوادهٔ آنان اثر منفی می‌گذارد. از این‌ رو، برای هدایت و تربیت افراد مؤمن، لازم است مسجد در خدمت ‌رسانی به مردم فعال باشد.»