کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی

کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی نوشته دیوید شرمن و ترجمه محمدمهدی اردبیلی و پیام ذوقی است که نشر نی آن را منتشر کرده است. این اثر به یکی از گره‌های مهم فلسفه می‌پردازد: نسبت هگل با متفکرانی که معمولاً در صف منتقدان او قرار می‌گیرند. متن کتاب با تمرکز بر مسئله‌ی خودآگاهی و الگوی ارباب و برده، نشان می‌دهد که باتای، دلوز و لکان چگونه هم‌زمان از هگل فاصله می‌گیرند و به او نزدیک می‌شوند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی

کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی نوشته دیوید شرمن به یکی از بحث‌برانگیزترین پیوندهای فلسفه‌ی جدید می‌پردازد: این‌که متفکرانی که خود را در برابر هگل تعریف کرده‌اند، تا چه اندازه همچنان در میدان مفهومی او حرکت می‌کنند. نقطه‌ی کانونی اثر، فصل خودآگاهی در پدیدارشناسی روح و به‌ویژه الگوی مشهور ارباب و برده است؛ الگویی که در اینجا فقط یک بحث تاریخی یا تفسیری نیست، بلکه به‌عنوان صحنه‌ای برای فهم سوژه، میل، بازشناسی، کار، مرگ و نسبت انسان با دیگری بررسی می‌شود. مترجمان فارسی نیز در مقدمه‌ی خود زمینه‌ای روشن برای ورود به این بحث فراهم کرده‌اند و نشان داده‌اند که چرا این بخش از هگل در خوانش‌های بعدی چنین اثرگذار شده است.
کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی از سه فصل اصلی درباره‌ی ژرژ باتای، ژیل دلوز و ژاک لکان تشکیل شده و هر فصل یکی از مسیرهای متفاوت مواجهه با هگل را دنبال می‌کند. در فصل باتای، بحث بر سر منفیت، کار، مرگ، امر مقدس و حاکمیت است؛ جایی که نویسنده نشان می‌دهد باتای چگونه از دل مفاهیم هگلی به نقد سویه‌های برده‌وار تاریخ و دانش می‌رسد. در فصل دلوز، مسئله به نقدی تندتر از دیالکتیک، بازشناسی و منفیت کشیده می‌شود و نسبت نیچه و هگل در مرکز قرار می‌گیرد. در فصل لکان نیز پیوند میان خودآگاهی، میل، زبان و دیگری برجسته می‌شود و الگوی ارباب و برده در افق روان‌کاوی بازخوانی می‌شود. آنچه این اثر را متمایز می‌کند، فقط معرفی سه متفکر نیست؛ بلکه دنبال‌کردن یک پرسش مشترک است: آیا خروج از هگل واقعاً ممکن است یا هر نقدی به او ناخواسته بخشی از میراث او را با خود حمل می‌کند؟

خلاصه کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی

کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی بر محور این ایده پیش می‌رود که فهم بسیاری از مناقشه‌های فلسفی بدون بازگشت به مسئله‌ی خودآگاهی در هگل ممکن نیست. دیوید شرمن ابتدا جایگاه الگوی ارباب و برده را در پدیدارشناسی روح روشن می‌کند و سپس نشان می‌دهد که باتای، دلوز و لکان هرکدام چگونه این الگو را بازتفسیر کرده‌اند. باتای از خلال آن به مسئله‌ی مرگ، کار و حاکمیت می‌رسد، دلوز آن را از منظر نیچه و نقد دیالکتیک به چالش می‌کشد و لکان آن را با میل، زبان و رابطه با دیگری پیوند می‌دهد. حاصل کار، نقشه‌ای فشرده اما پرجزئیات از جدال میان هگل و متفکرانی است که هم از او فاصله می‌گیرند و هم رد او را حفظ می‌کنند.

چرا باید کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت هگل با باتای، دلوز و لکان را بر محور یک مسئله‌ی مشخص، یعنی خودآگاهی و الگوی ارباب و برده، بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند جایگاه مفاهیمی مانند بازشناسی، منفیت، میل، کار و مرگ را در چند سنت فکری کنار هم ببیند.
• این اثر به فهم دقیق‌تر اختلاف میان نقد هگل و تداوم هگل در اندیشه‌ی فرانسوی کمک می‌کند.
• کتاب به‌جای پراکنده‌گویی درباره‌ی متفکران مختلف، یک خط بحث روشن را از آغاز تا پایان دنبال می‌کند.
• مقدمه‌های مترجمان فارسی زمینه‌ای مفید برای ورود به بحث‌های دشوار هگلی و پساهگلی فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه که می‌خواهند نسبت هگل با اندیشه‌ی فرانسوی را دقیق‌تر دنبال کنند.
• خوانندگانی که درمورد الگوی ارباب و برده و نقش آن در تفسیرهای بعدی کنجکاوند.
• علاقه‌مندان به باتای، دلوز و لکان که می‌خواهند پیوند این متفکران با هگل را در یک چارچوب مشترک ببینند.
• مخاطبانی که به بحث‌های مربوط به سوژه، میل، بازشناسی و دیگری علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند از خلال یک متن فشرده، مسیر چند مناقشه‌ی مهم فلسفی را کنار هم مرور کنند.

بخشی از کتاب خود‌آگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی

«پساساختارگرایان فرانسوی در تلاش برای خارج‌شدن از مدار هگل رویکردهای متفاوتی داشتند، اما برای ساده‌ترشدن بحث می‌توان این رویکردها را به دو نوع کلی تقلیل داد که البته لزوماً مانعهًْ‌الجمع نیستند. از یک‌سو نظریه‌پردازانی هستند که، ظاهراً تحت‌تأثیر اندیشۀ نیچه، از خودنماییِ متظاهرانۀ یک عقل نظام‌پرداز و سوبژکتیویتۀ تجسم‌یافته، که به ادعای آن‌ها انکارکنندۀ زندگی است، دست کشیده و به‌سوی نظریه‌ای مبتنی بر آزادسازی رانه‌های بدنی متمایل می‌شوند. این نظریه‌پردازان یا می‌کوشند تا در چارچوب یا به‌موازاتِ دیالکتیک هگلیِ خود‌آگاهی جایی برای بدن باز کنند، یا این‌که به‌دنبال واسازی تمام‌وکمال این دیالکتیک هستند.
از سوی دیگر نظریه‌پردازانی وجود دارند که اساساً از تحلیل‌های زبان‌شناختی و هستی‌شناختی هایدگر الهام گرفته‌اند. این نظریه‌پردازان با درنظرگرفتن سوژه به‌عنوان تابع زبان مجدداً و به‌طور بنیادین پیوند میان زبان و سوبژکتیویته را صورت‌بندی می‌کنند، و در‌‌عین‌حال ادعا می‌کنند که این دینامیسم خود را در بطن همان شبح مرگی پدیدار می‌سازد که هگل در دیالکتیک ارباب‌‌برده نگاهی اجمالی به آن افکند، اما ظاهراً بعدها در تلاش برای استقرار سوژۀ تاریخی از آن دست کشید.»