کتاب میدان دونفره

کتاب میدان دونفره (The Bi-Personal Field) نوشته آنتونینو فرو، به تجربه‌ی تحلیل کودک می‌پردازد اما بحثش فقط به درمان کودکان محدود نمی‌ماند و از خلال نمونه‌های بالینی و توضیح‌های نظری، رابطه‌ی میان تحلیلگر و بیمار را به‌ عنوان یک میدان مشترک بررسی می‌کند. محور اصلی اثر، این پرسش است که در اتاق تحلیل چه چیزی میان دو نفر شکل می‌گیرد و چگونه همین فرایند می‌تواند به فهم هیجان، خیال و تفکر کمک کند. این کتاب بخشی از مجموعه‌ی «دفترهای روانکاوی» نشر قطره است که عقیله موسوی آن را ترجمه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب میدان دونفره

کتاب میدان دونفره نوشته‌ی آنتونینو فرو در مرز میان نظریه و تجربه‌ی بالینی حرکت می‌کند و یکی از ایده‌های محوری روانکاوی معاصر را پیش می‌کشد: آنچه در فرایند تحلیل رخ می‌دهد فقط به دنیای درونی بیمار مربوط نیست، بلکه در فضای مشترک میان بیمار و تحلیلگر شکل می‌گیرد. فرو با تکیه بر سنت فرویدی، کلاینی و به‌ویژه ایده‌های بیون، تلاش می‌کند نشان دهد که جلسه‌ی تحلیل را می‌توان همچون میدانی زنده دید؛ میدانی که در آن احساسات خام، خیال‌ها، مقاومت‌ها و امکان‌های تازه‌ی فهم به‌ صورت همزمان حضور دارند.

کتاب میدان دونفره از دل کار با کودکان بیرون آمده است اما دامنه‌ی بحث آن گسترده‌تر از تحلیل کودک است. آنتونینو فرو در فصل‌های آغازین، مدل‌های نظری اصلی روانکاوی را مرور می‌کند و تفاوت نگاه فروید، کلاین و بیون را در فهم ذهن، خیال، انتقال و تعبیر توضیح می‌دهد. بعد از این بخش، نمونه‌های بالینی و بحث‌هایی درباره‌ی نقاشی، بازی، رؤیا، شخصیت‌بخشی و شکل‌گیری روایت در جلسه مطرح می‌شود. 

یکی از نکات مهم این کتاب این است که نقاشی یا گفتار کودک فقط نشانه‌ای برای رمزگشایی نیست، بلکه می‌تواند بخشی از فرایند زنده‌ی ساختن معنا در همان لحظه باشد. به‌ همین دلیل، اثر فقط مجموعه‌ای از اصطلاحات تخصصی نیست؛ بلکه تلاشی است برای دیدن اینکه چگونه ذهن در رابطه کار می‌کند، چگونه هیجان‌های نامنسجم به‌تدریج قابل‌فکر کردن می‌شوند و چگونه تحلیلگر نیز در این فرایند حضوری فعال و مسئولانه دارد.

خلاصه کتاب میدان دونفره

کتاب میدان دونفره بر این ایده بنا شده که تحلیل روانکاوانه فقط کشف معنای پنهانِ گفته‌های بیمار نیست، بلکه فرایندی مشترک میان دو ذهن است. آنتونینو فرو ابتدا سه مدل اصلی روانکاوی، یعنی فرویدی، کلاینی و بیونی را مرور می‌کند و نشان می‌دهد هر یک چگونه به گذشته، خیال ناخودآگاه، انتقال و تعبیر نگاه می‌کنند. سپس با تکیه بر تجربه‌ی تحلیل کودک، به موضوع‌هایی مثل بازی، نقاشی، رؤیا، همانندسازی فرافکنانه و نقش تحلیلگر در دگرگون‌سازی هیجان‌های خام می‌رسد. 

حرف اصلی این کتاب این است که در اتاق تحلیل، معنا از پیش آماده نیست؛ معنا در میدان مشترک میان بیمار و تحلیلگر ساخته می‌شود و همین ساختن، بخشی از فرایند درمان است.

چرا باید کتاب میدان دونفره را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب میدان دونفره را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان نظریه‌های فروید، کلاین و بیون را در یک مسیر مقایسه‌ای روشن می‌کند.
• خواننده با مفهوم میدان مشترک میان تحلیلگر و بیمار آشنا می‌شود و می‌بیند رابطه در جلسه چگونه معنا تولید می‌کند.
• نمونه‌های مربوط به تحلیل کودک نشان می‌دهند نقاشی، بازی و گفتار چگونه به ماده‌ی کار تحلیلی تبدیل می‌شوند.
• این اثر به فهم بهتر اصطلاحاتی مثل همانندسازی فرافکنانه، آلفاسازی و انتقال متقابل کمک می‌کند.
• کتاب فقط بر محتوای گفته‌ها مکث نمی‌کند و توجه را به چگونگی شکل‌گیری تفکر و تحمل هیجان معطوف می‌کند.
• برای کسانی که می‌خواهند از بحث‌های صرفاً انتزاعی فاصله بگیرند، پیوند میان مفهوم‌پردازی و موقعیت بالینی را نشان می‌دهد.

خواندن کتاب میدان دونفره را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب میدان دونفره به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی که می‌خواهند با برخی مفاهیم محوری روانکاوی عمیق‌تر آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به تحلیل کودک که می‌خواهند نقش بازی، نقاشی و خیال را در فرایند درمان بهتر بفهمند.
• خوانندگانی که به ایده‌های بیون و نسبت آن‌ها با سنت فرویدی و کلاینی علاقه دارند.
• درمانگرانی که می‌خواهند درباره‌ی جایگاه ذهن تحلیلگر در جلسه و مسئولیت او در فرایند فهم بیشتر فکر کنند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های مفهومی همراه با مثال‌های بالینی استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب میدان دونفره

«بر پایهٔ مدل گوش دادن، کاراکترهای هر جلسه، اول‌ازهمه، گره‌ها و مسائلی در شبکه‌ای از روابط تاریخی و واقعی در نظر گرفته می‌شوند. در این حالت، واقعیاتِ مرتبطْ موقعیت‌هایی‌اند برای بیان احساسات، تعارض‌ها و راهبردهایی هیجانی که همواره به آن کاراکترها مربوط‌اند. ازسوی‌دیگر، این واقعیت‌ها، هرچند در چهارچوب پویایی‌های درون‌روانی حاضرند و واقعی به حساب می‌آیند، ممکن است وجودی تقریباً مستقل نیز برای خود پیدا کنند. این همان چیزی است که در مطالعات ادبی ولادیمیر پراپ با آن روبه‌روییم؛ یعنی مطالعهٔ کاراکترها پیش‌از ورود به صحنه.

در مدل دوم، که بیشتر از همه کلاین و پیروانش آن را بسط داده‌اند، کاراکترها گره‌ها و مسائلی در داخل شبکه‌ای از روابط درون‌روانی‌اند. واقعیات مرتبط درنهایت راهی است برای اطلاع دادن دربارهٔ واقعیتِ درونی تحریف‌شدهٔ بیمار، اما آن واقعیتی که از قبل روشن و مشخص است. این واقعیت تنها در انتظار تعبیرکننده‌ای است که با پرده برداشتن از ریشه‌هایی که در خیال‌های ناخودآگاه بیمار دارد کارکردش را روشن کند. مثلاً به تحلیل ریچارد توسط کلاین نگاه کنید و ادراک او از کاراکترهای شکل‌گرفته در جلسه، یا شیوه‌ای که واقعیت‌های روایت‌شده را تعبیر می‌کند؛ واقعیت‌هایی که همیشه ردّ آن‌ها به خیال‌های ناخودآگاه بیمار جوانمان برمی‌گردد.»