کتاب بنیادگرایی اسلامی نهضتی برخاسته از درون جوامع اسلامی

کتاب بنیادگرایی اسلامی نهضتی برخاسته از درون جوامع اسلامی نوشته سلیمان محمودی توسط انتشارات قلم محقق منتشر شده استو این اثر ریشه‌های فکری و زمینه‌های اجتماعی جنبش‌های بنیادگرا را بررسی می‌کند و از چگونگی پیوند برداشت‌های دینی با بحران هویت، مناسبات قدرت و نارضایتی‌های اجتماعی می‌پرسد. نویسنده بنیادگرایی را فقط واکنشی به نفوذ خارجی نمی‌داند؛ شرایط داخلی جوامع اسلامی نیز در توضیح پیدایش و گسترش این جریان‌ها جایگاه دارند. مباحث این کتاب از تفسیر قرآن و سنت تا نقش مدارس، رسانه‌ها و سیاست‌های دولت‌ها امتداد دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بنیادگرایی اسلامی نهضتی برخاسته از درون جوامع اسلامی

کتاب بنیادگرایی اسلامی نهضتی برخاسته از درون جوامع اسلامی، اثر سلیمان محمودی، موضوع بنیادگرایی را در پیوند میان دین، سیاست و جامعه بررسی کرده است. نویسنده در مقدمه، ضرورت شناخت این پدیده بدون پیش‌داوری را مطرح می‌کند. بحث‌های متن بر رابطه‌ی حفظ هویت دینی با مقاومت در برابر تغییرات فرهنگی و اجتماعی متمرکز است. نویسنده همچنین پیامدهای تفسیرهای انحصاری را برای پذیرش تفاوت‌ها، نقد و اصلاح بررسی می‌کند. 

مباحث این کتاب در حوزه‌ی مطالعات اجتماعی و سیاسی دین قرار می‌گیرند. شیوه‌ی ارائه‌ی مطالب بیشتر توضیحی و مقایسه‌ای است؛ هر موضوع از چند جنبه بررسی می‌شود و نتیجه‌گیری‌هایی درباره‌ی ارتباط باورها با رفتارهای جمعی مطرح می‌شود. متن میان مبانی اعتقادی و نهادهای انتقال‌دهنده‌ی این مبانی ارتباط برقرار می‌کند. مدارس، مراکز دینی و رسانه‌ها در این بررسی صرفاً محل انتقال اطلاعات نیستند؛ این نهادها در شکل‌دادن به احساس تعلق، مرزبندی با مخالفان و تقویت وفاداری گروهی نیز نقش دارند.

کتاب بنیادگرایی اسلامی نهضتی برخاسته از درون جوامع اسلامی سه بخش و ۱۸ فصل دارد. بخش نخست با تاریخچه و پیدایش بنیادگرایی آغاز می‌شود و موضوعاتی مانند عوامل گسترش نهضت‌ها، مبانی نظری و تأثیر منابع دینی را در بر می‌گیرد. بخش دوم موضوع را به عرصه‌ی سیاست، فرهنگ، اقتصاد و مناسبات منطقه‌ای می‌برد. بخش سوم به چشم‌اندازها، شیوه‌های مواجهه، آموزش، توسعه و مطالعه‌ی موردی کشورها اختصاص دارد. فصل‌های آغازین، بر تفاوت زمینه‌های ملی و منطقه‌ای تمرکز دارند. نویسنده تجربه‌ی استعمار، وضعیت حکمرانی، تنوع فرهنگی و سطح نابرابری را از عوامل تفاوت میان جریان‌ها معرفی کرده است. این گستره‌ی موضوعی، مسئله‌ی بنیادگرایی را فراتر از بررسی عقاید گروه‌ها قرار می‌دهد و زمینه‌ی بررسی رابطه‌ی تفسیر دینی با محیط اجتماعی را فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب بنیادگرایی اسلامی نهضتی برخاسته از درون جوامع اسلامی

نویسنده بنیادگرایی اسلامی را حاصل تعامل برداشت‌های دینی با شرایط تاریخی، فرهنگی و سیاسی توضیح می‌دهد. تفسیرهای قطعی و گزینشی از قرآن و سنت، در تحلیل او، می‌توانند پشتوانه‌ی مشروعیت‌بخشی به قدرت و محدودکردن دیدگاه‌های مخالف شوند. بحران اعتماد عمومی، ناامنی و احساس محرومیت نیز زمینه‌ی پذیرش وعده‌های بازسازی هویت و عدالت را فراهم می‌کنند. 

کتاب بنیادگرایی اسلامی نهضتی برخاسته از درون جوامع اسلامی در کنار این عوامل داخلی، مداخلات خارجی و رقابت‌های منطقه‌ای را نیز مؤثر می‌داند. پیام محوری متن این است که شناخت و مواجهه با بنیادگرایی به بررسی هم‌زمان اندیشه‌ها، نهادها و شرایط زندگی نیاز دارد. نویسنده آموزش انتقادی، استقلال فکری فقها، گفت‌وگوی دینی و توجه به تفاوت‌های فرهنگی هر جامعه را از محورهای کاهش نفوذ افراط‌گرایی معرفی کرده است.

چرا باید کتاب بنیادگرایی اسلامی نهضتی برخاسته از درون جوامع اسلامی را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان در این موارد خلاصه کرد:

• این کتاب ارتباط میان برداشت‌های دینی و مشروعیت‌بخشی به تصمیم‌های سیاسی را بررسی می‌کند.
• مباحث مربوط به مدارس و تبلیغات، نقش تربیت و احساس تعلق گروهی را در انتقال باورهای افراطی توضیح می‌دهند.
• مقایسه‌ی زمینه‌های منطقه‌ای به شناخت نقش فرهنگ، حکمرانی و نابرابری در تفاوت جریان‌های بنیادگرا کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• دانشجویان علوم سیاسی و جامعه‌شناسی که رابطه‌ی دین، هویت و قدرت را مطالعه می‌کنند.
• علاقه‌مندان به مطالعات دینی که به تفاوت تفسیرهای بنیادگرایانه و اصلاح‌طلبانه توجه دارند.
• پژوهشگران آموزش و رسانه که نقش نهادهای فرهنگی را در گسترش یا مهار افراط‌گرایی بررسی می‌کنند.