کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد

کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد نوشته بوریس گرویس و ترجمه اشکان صالحی است؛ متنی درباره‌ی چیدمانی از ایلیا کاباکوف که مرز میان اثر هنری، رؤیا، ایدئولوژی و فرار فردی را به پرسش می‌کشد. این کتاب فقط شرح یک اتاق و یک پرتاب خیالی نیست، بلکه از دل همین صحنه‌ی عجیب به سراغ یوتوپیا، هنر شوروی، میل به رهایی و نسبت هنرمند با جهان جمعی می‌رود. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد

کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد نوشته بوریس گرویس بر محور یک چیدمان مشهور از ایلیا کاباکوف شکل گرفته است؛ اتاقی که ساکنش ظاهراً با دستگاهی دست‌ساز از سقف آن به دل کیهان پرتاب شده است. متن از همین تصویر آغاز می‌کند، اما خیلی زود روشن می‌شود که موضوع فقط شرح یک اثر هنری نیست. گرویس از خلال این اتاق خالی، پوسترهای شوروی، بقایای دستگاه و روایت همسایه‌ها، به رابطه‌ی میان رؤیای جمعی و میل فردی می‌پردازد. در این مسیر، چیدمان کاباکوف هم‌زمان شبیه صحنه‌ی یک فرار، یک آزمایش، یک شوخی تلخ و یک سند تاریخی دیده می‌شود.
کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد فضای فکری گسترده‌تری هم می‌سازد و آن را به تاریخ ایده‌های روسی درباره‌ی کیهان، نامیرایی، آوانگارد و سیاست پیوند می‌دهد. متن از فضا‌نوردی شوروی، پوسترهای تبلیغاتی، تاتلین، مالویچ، فدوروف و تسیولکوفسکی می‌گذرد تا نشان دهد پرواز در این اثر فقط یک حرکت فیزیکی نیست، بلکه شکلی از گریز از نظم موجود و تصاحب شخصی یک رؤیای عمومی است. در کنار این بحث‌ها، جایگاه خود کاباکوف هم مهم می‌شود؛ هنرمندی که به‌جای اعلام موضع مستقیم، ردها و نشانه‌ها را کنار هم می‌گذارد و قصه‌ای می‌سازد که هم مستند به نظر می‌رسد و هم لغزنده و نامطمئن باقی می‌ماند.
کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد علاوه‌بر متن اصلی، با تصویرهایی از چیدمان و ارجاع‌های متعدد به هنر و اندیشه همراه است. همین ترکیب باعث می‌شود خواندن آن فقط دنبال‌کردن یک استدلال نظری نباشد، بلکه نوعی حرکت میان متن و تصویر، تفسیر و مشاهده باشد. این کتاب برای کسانی جالب است که می‌خواهند ببینند چگونه یک اتاق کوچک، یک سقف شکافته و غیبت یک آدم می‌تواند بحثی بزرگ درباره‌ی آزادی، ایدئولوژی، مهاجرت، هنر و امکان یوتوپیا به راه بیندازد.

خلاصه کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد

کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد از یک چیدمان هنری شروع می‌شود: اتاقی در شوروی که ساکنش با دستگاهی ابتدایی ظاهراً از سقف گذشته و ناپدید شده است. بوریس گرویس این صحنه را بهانه‌ای می‌کند برای فکر کردن به معنای پرواز، یوتوپیا و نسبت فرد با رؤیای جمعی. متن نشان می‌دهد که این پرتاب فقط یک خیال شخصی نیست، بلکه به تاریخ ایده‌های روسی درباره‌ی کیهان، رستاخیز جسمانی، هنر آوانگارد و تبلیغات شوروی وصل است. در این میان، قهرمان چیدمان به چهره‌ای بدل می‌شود که می‌خواهد رؤیایی عمومی را به‌تنهایی تصاحب کند و از دل آن راهی برای خروج از جهان بسته‌ی اطرافش بسازد.

چرا باید کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد یک چیدمان هنری چگونه می‌تواند به بحثی گسترده درباره‌ی سیاست، رؤیا و آزادی تبدیل شود.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب با بخشی از زمینه‌ی فکری هنر روسی، از آوانگارد تا فضای شوروی، آشنا می‌شود.
• متن کمک می‌کند نسبت میان اثر هنری، هنرمند و روایت‌های جمعی دقیق‌تر دیده شود.
• این کتاب امکان فکر کردن به مفهوم یوتوپیا را نه در سطح شعار، بلکه در قالب یک موقعیت ملموس فراهم می‌کند.
• حضور تصویرها و ارجاع‌های تاریخی، خواندن این کتاب را به تجربه‌ای میان مشاهده و تفسیر تبدیل می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به هنر معاصر که می‌خواهند یک چیدمان را فراتر از ظاهرش بررسی کنند.
• خوانندگانی که به پیوند میان هنر، ایدئولوژی و تاریخ روسیه علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی مفهوم یوتوپیا و میل به رهایی بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که از متن‌های تأمل‌برانگیز درباره‌ی تصویر، روایت و غیبت لذت می‌برند.
• دانشجویان و پژوهشگران هنر، فلسفه و مطالعات فرهنگی که به نمونه‌های تحلیلی مشخص نیاز دارند.

بخشی از کتاب مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد

«همان‌طور که همه می‌دانیم، یوتوپیا مدت‌هاست در حال فرارسیدن است، زیرا ساختن یوتوپیای نهایی روند تاریخی آهسته‌ای است که کوشش جمعی نسل‌ اندر نسل را می‌طلبد. اما هر کسی را توان سر کردن با این نیست. و آن‌ کس که نتوانست چنین کند قهرمان چیدمان ایلیا کاباکوف بود، مردی که از آپارتمانش به فضا پرواز کرد. او نمی‌خواست تا زمان آماده ‌شدن بقیهٔ جامعه برای یوتوپیا صبر کند. می‌خواست در همان ‌جا و همان‌ هنگام راهی یوتوپیا شود ــ با پرواز به فضای کیهانی که در آن دیگر در بند یک جای خاص، یک توپوس خاص نمی‌بود، بلکه در یک او‌توپوس یعنی در «ناکجا» می‌بود، بی‌وزن، آزادانه شناور در بی‌کرانگی کیهان. پس دستگاهی ساخت که می‌توانست او را یکراست از تختخوابش به فضا پرتاب کند. و از قرار معلوم، این آزمایش جواب داد ــ تمام آن‌چه می‌بینیم اتاقی است که مرد قبلاً در آن سکونت داشته است. دیوارهای اتاق پوشیده است از پوسترهای دورهٔ شوروی، طراحی‌شده برای انتقال حس خوش‌بینی تاریخی.»