کتاب تداوم و گسست

کتاب تداوم و گسست نوشته سیدجواد میری تأملی است درباره این پرسش که هویت و ملیت ایرانی چگونه شکل گرفته و چرا باید دوباره تعریف شود. این کتاب از دل گفت‌وگوها و درس‌گفتارها بیرون آمده و به‌جای ارائه یک تعریف ثابت از ایرانیت، سراغ نسبت میان تاریخ، سنت، جهان معاصر، مرز، دیگری و انسان ایرانی رفته است. میری در این مسیر، ایده‌ی هویتِ جوهری و تغییرناپذیر را به چالش می‌کشد و از برساخته‌بودن هویت جمعی سخن می‌گوید. این کتاب را نشر نقد فرهنگ منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تداوم و گسست

کتاب تداوم و گسست نوشته سیدجواد میری بر محور یک پرسش مرکزی پیش می‌رود: وقتی جهان، مرزها، مناسبات سیاسی و شیوه‌های زیست جمعی دگرگون شده‌اند، هویت و ملیت ایرانی را چگونه باید فهمید. نویسنده از همان آغاز روشن می‌کند که موضوع او هویت فردی و روان‌شناختی نیست، بلکه منِ جمعی ایرانی است؛ همان جایی که تاریخ، سیاست، فرهنگ، دین و تجربه‌ی زیسته به هم می‌رسند. متن از دل گفت‌وگو شکل گرفته و همین ویژگی باعث شده بحث‌ها حالت زنده و پرسش‌محور داشته باشند. در این مسیر، مسئله‌هایی مانند جهانی‌شدن، نسبت ایرانیت و اسلامیت، مفهوم امت، جایگاه دولت ملی، مرزهای فرهنگی و سیاسی و نسبت انسان ایرانی با جهان معاصر مطرح می‌شوند.
کتاب تداوم و گسست در فصل‌های مختلف، از ضرورت طرح دوباره‌ی هویت ملی شروع می‌کند و بعد به مفهوم دیگری، نسبت سنت و تجدد، نقد ایده‌ی گسست کامل از گذشته و بررسی تلقی‌های ذات‌گرایانه از هویت می‌رسد. فصل‌هایی مانند ضرورتِ طرح موضوع هویت و ملیت ایرانی، چرا باید از خویشتن جمعی پرسش کنیم، مفهوم دیگری، لغزش از مضمون مفهوم گسست و انسانیت تنها معیار است نشان می‌دهند که نویسنده بیشتر از آنکه دنبال تعریف نهایی باشد، در پی بازکردن گره‌های فکری این بحث است. او در بخش‌های مختلف با نام‌هایی چون استوارت هال، هایدگر، طباطبایی، شریعتی، فردوسی و مولوی وارد گفت‌وگو می‌شود و از خلال این مواجهه‌ها، چند دوگانه‌ی مهم را بررسی می‌کند: ایران و اسلام، سنت و تجدد، امت و ملت، خلوص و تکثر، مرز و همدلی.
کتاب تداوم و گسست همچنین بر این نکته پافشاری می‌کند که هویت ایرانی را نمی‌توان یک جوهر ثابت و ازلی دانست. در نگاه سیدجواد میری، هویت بیشتر یک برساخت تاریخی و اجتماعی است که در بستر تحولات سیاسی، فرهنگی و جهانی شکل می‌گیرد و تغییر می‌کند. به همین دلیل، این کتاب فقط درباره گذشته حرف نمی‌زند، بلکه به مسئله‌های امروز هم گره می‌خورد؛ از توسعه، مشارکت، شهروندی و عدالت اجتماعی تا نسبت میان قدرت، قانون و حس تعلق جمعی. نتیجه، متنی است که هم به تاریخ نظر دارد و هم به اکنون، و می‌کوشد امکان‌های تازه‌تری برای فهم ایرانی‌بودن پیش بکشد.

خلاصه کتاب تداوم و گسست

کتاب تداوم و گسست با طرح این پرسش آغاز می‌شود که چرا هویت و ملیت ایرانی دوباره به مسئله تبدیل شده است. سیدجواد میری در ادامه نشان می‌دهد که تغییرات جهانی، دگرگونی مرزها، تجربه‌ی انقلاب، کشمکش میان ایرانیت و اسلامیت و تغییر زبان سیاست، همگی در این بازاندیشی نقش دارند. او سپس به سراغ مفهوم «ما» می‌رود و نسبت آن را با دیگری، سنت، تجدد و تاریخ بررسی می‌کند. در این مسیر، ایده‌ی هویت ثابت و جوهری نقد می‌شود و به‌جای آن، هویت به‌عنوان امری تاریخی، متکثر و برساخته مطرح می‌شود. کتاب درنهایت بحث را به مسئله‌هایی مانند توسعه، مشارکت، شهروندی، انسانیت و امکان همزیستی در جامعه‌ی ایرانی پیوند می‌زند.

چرا باید کتاب تداوم و گسست را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تداوم و گسست را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب بحث هویت ایرانی را از سطح شعار و تعریف‌های آماده بیرون می‌آورد و به ریشه‌های فکری و تاریخی آن نزدیک می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نسبت میان ایرانیت، اسلامیت، امت، ملت و شهروندی را دقیق‌تر بسنجد.
• این کتاب نشان می‌دهد که مفهوم هویت چگونه تحت‌تأثیر مرز، قدرت، تاریخ‌نگاری و تحولات جهانی شکل می‌گیرد.
• متن، ایده‌ی هویتِ ثابت و خالص را به چالش می‌کشد و امکان فهمی متکثرتر از جامعه‌ی ایرانی را پیش می‌گذارد.
• بحث‌های آن برای فکرکردن به توسعه، مشارکت سیاسی، عدالت اجتماعی و حس تعلق جمعی نیز کاربرد دارد.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند با مناقشه‌های فکری پیرامون سنت، تجدد و نسبت ما با دیگری آشنا شوند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تداوم و گسست به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره هویت و ملیت ایرانی از زاویه‌ای نظری و تاریخی بیشتر بدانند.
• دانشجویان و پژوهشگران علوم اجتماعی، فلسفه، تاریخ و مطالعات فرهنگی که با مسئله‌ی ملت، دولت و سنت سروکار دارند.
• کسانی که درباره نسبت ایرانیت و اسلامیت، امت و ملت یا شهروندی و دولت ملی پرسش دارند.
• مخاطبانی که به بحث‌های انتقادی درباره تجدد، جهانی‌شدن و مفهوم دیگری علاقه‌مندند.
• خوانندگانی که می‌خواهند مسئله‌های امروز ایران را در پیوند با تاریخ اندیشه و تحولات هویتی بررسی کنند.

بخشی از کتاب تداوم و گسست

«پرسش اصلی ما ضرورت بازتعریف و بازتوضیح مفهوم هویت و ملیت ایرانی است. با توجه به اینکه بحث‌ها، همایش‌ها و کتاب‌های زیادی در این موضوع وجود دارد. چرا شما در دهه اخیر، بعد از این‌همه نوشتار و همایش، به بازتعریف و بازتوضیح مفهوم ملت، ملیت و ایرانی می‌زنید؟ خود این پرسش، گران‌سنگ است و نفس این پرسش نشان از این دارد که هویت مسئله‌ای ثابت نیست. به تناسبی که تغییر و تحولات در جامعه انسانی صورت می‌گیرد و از آن جهت که بحث ما نیز به جامعه ایرانی مرتبط است این تغییر و تحولات، مناسبت‌ها و معادلاتی که در جامعه وجود دارد، دست به دست هم، ضرورتی ایجاد می‌کنند تا ما بیندیشیم و دوباره تأمل کنیم که کجا ایستاده‌ایم. منِ «ما» کجاست؟ پیش از هرچیز باید گفت که ما به هویت، به‌مثابه امری فردی و روان‌شناختی نمی‌پردازیم. یا به‌عبارتی، از کسی به‌عنوان یک انسان یا فرد نخواهیم پرسید که کجا قرارگرفته‌اید و شاخصه‌های روحی و روانی‌ات چیست. بلکه به‌طور مشخص از موضوعی به‌عنوان منِ «ما» سخن خواهیم گفت. یا همان منِ جمعی که به مناسبت بستری که در آن پرداخته می‌شود یعنی «من» ایرانی.»