کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول)

کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول) (Kinder- und Hausmärchen: Gesammelt durch die Brüder Grimm) مجموعه‌ای از قصه‌های گردآوری‌شده به‌ وسیله‌ی ویلهلم گریم و یاکوب گریم است که آدم‌های دست‌کم‌گرفته‌شده، حیوانات زیرک و موجودات جادویی را در کنار هم قرار می‌دهد. قصه‌ها از ماجراهای خنده‌آور تا موقعیت‌های ترسناک پیش می‌روند و موضوعاتی مانند بخشندگی، وفاداری، طمع و فریب را پیش می‌کشند. پرستو پنجه شاهی این مجموعه را ترجمه و نشر پیدایش آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول)

کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول) حاصل گردآوری قصه‌هایی است که ویلهلم گریم و یاکوب گریم برای حفظ یادگارهای فرهنگ مردم ثبت کرده‌اند. قصه‌های مجموعه در فضای افسانه‌های عامیانه جریان دارند؛ دهکده، جنگل، قصر و آسیاب محل برخورد شخصیت‌هایی هستند که زندگی روزمره‌شان ناگهان به اتفاقی غیرمنتظره گره می‌خورد. اشیای معمولی می‌توانند ارزش خارق‌العاده پیدا کنند و حیوانات می‌توانند یاری‌رسان یا فریبکار باشند. راوی اغلب از بیرون ماجرا را تعریف می‌کند و شخصیت‌ها بیشتر از خلال تصمیم‌ها و رفتارشان شناخته می‌شوند. نام‌ها و لقب‌هایی مانند «کله‌پوک» و «ابله» نیز فاصله‌ی میان قضاوت دیگران و توانایی واقعی شخصیت‌ها را نشان می‌دهند. تکرار آزمون‌ها، حضور سه برادر و شرط‌های دشوار، از الگوهای برجسته‌ی قصه‌های فرستاده‌شده هستند.

کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول) فقط بر مهربانی و پاداش متمرکز نیست؛ فریب، نابرابری و سوءاستفاده از اعتماد هم در ماجراها حضور دارند. «گاو چوبی»، وضعیت دهقانی فقیر را در برابر همسایه‌های ثروتمندش قرار می‌دهد و طنز خود را از باورهای نادرست و فرصت‌طلبی شخصیت‌ها می‌گیرد. «ملکه‌ی زنبورها»، رابطه‌ی انسان و جانوران را در قالب رفتار سه برادر مطرح می‌کند. «ابله» و «غاز طلایی» نیز شخصیت‌هایی را به مرکز ماجرا می‌آورند که خانواده یا اطرافیان‌شان تحقیرشان کرده‌اند. «دوازده شکارچی»، عشق و پنهان‌کردن هویت را کنار هم می‌گذارد؛ «یورینده و یورینگل»، فضای دلهره‌آور جنگلی زیر نفوذ جادوگر را می‌سازد. قصه‌های حیوانات نیز رفتارهایی مانند خودستایی، آزمندی و چرب‌زبانی را به تصویر می‌کشند. 

حال‌وهوای مجموعه میان شوخی، شگفتی و خطر تغییر می‌کند. کتک‌خوردن، تهدید به مرگ و آسیب‌دیدن جانوران بخشی از متن هستند؛ بنابراین فضای قصه‌ها را نمی‌توان صرفاً آرام و سرگرم‌کننده دانست. همین همنشینیِ موقعیت‌های خنده‌آور و پیامدهای سخت، زمینه‌ی گفت‌وگو درباره‌ی انتخاب شخصیت‌ها و معنای عدالت در هر قصه را فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول)

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول) در قصه‌ی «گاو چوبی» از دهقانی فقیر می‌گوید که آرزوی داشتن گاو، او را به ساختن نمونه‌ای چوبی می‌رساند. «ملکه‌ی زنبورها»، کوچک‌ترین پسر پادشاه را به جست‌وجوی برادرانش می‌فرستد؛ او در طول سفر مانع آزار جانوران می‌شود و سپس به قصری طلسم‌شده می‌رسد. «ابله»، رقابت سه پسر برای جانشینی پدرشان را پیش می‌کشد. «غاز طلایی» از جوانی آغاز می‌شود که برخلاف برادرانش حاضر است خوراک ناچیزش را با پیرمردی تقسیم کند. «دوازده شکارچی» نیز زنی را دنبال می‌کند که برای نزدیک‌شدن به همسرش، لباس شکار می‌پوشد. قصه‌های «گرگ و آدم» و «گرگ و روباه»، رابطه‌ای نابرابر را نشان می‌دهند که در آن زور، زیرکی و اشتهای سیری‌ناپذیر، شخصیت‌ها را به موقعیت‌های خطرناک می‌کشانند.

چرا باید کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• قصه‌ها نمونه‌هایی از افسانه‌های عامیانه با آزمون‌های دشوار، دگرگونی‌های جادویی و یاری‌رسان‌های غیرمنتظره ارائه می‌کنند.
• شخصیت‌های تحقیرشده، زمینه‌ی بررسی تفاوت میان برچسب‌های دیگران و رفتار واقعی آدم‌ها را فراهم می‌کنند.
• ماجراهای حیوانات، موضوعاتی مانند طمع، خودستایی و اعتماد نابه‌جا را در موقعیت‌هایی کوتاه و مشخص نشان می‌دهند.

خواندن کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به افسانه‌های عامیانه که از حضور جادو، جانوران سخنگو و آزمون‌های دشوار لذت می‌برند.
• خوانندگانی که به قصه‌های کوتاه درباره‌ی مهربانی، فریب و قضاوت شتابزده علاقه دارند.
• والدین و مربیانی که می‌خواهند پیش از انتخاب قصه برای کودکان، موقعیت‌های ترسناک و خشونت‌آمیز متن را بررسی کنند.

درباره یاکوب گریم و ویلهلم گریم

یاکوب گریم (Jacob Grimm) (۱۷۸۵-۱۸۶۳) و ویلهلم گریم (Wilhelm Grimm) (۱۷۸۶-۱۸۵۹)، زبان‌شناسان، لغت‌شناسان و گردآورندگان فولکلور اهل آلمان بودند. این دو برادر در هاناو در ایالت هسن متولد شدند و در دانشگاه ماربورگ در رشته‌ی حقوق تحصیل کردند، اما فعالیت پژوهشی خود را بر حوزه‌های تاریخ زبان، ادبیات کهن و فرهنگ عامه متمرکز ساختند. مهم‌ترین اقدام آن‌ها در حوزه‌ی فولکلور، گردآوری و انتشار مجموعه‌ی «قصه‌های خانوادگی و کودکان» در فاصله‌ی سال‌های ۱۸۱۲ تا ۱۸۵۷ بود. این مجموعه روایت‌های مکتوب‌شده از سنت شفاهی آلمان، از جمله داستان‌های «سیندرلا»، «سفیدبرفی»، «هانسل و گرتل»، «شنل‌قرمزی»، «راپونزل» و «موسیقی‌دانان شهر برمن» را در بر می‌گیرد که متن آن‌ها در ویرایش‌های بعدی برای هماهنگی با مخاطب کودک تعدیل شد.

فعالیت علمی برادران گریم همچنین بنیان‌های زبان‌شناسی تاریخی و ژرمانیستیک را پایه‌گذاری کرد. یاکوب گریم قاعده‌ی تغییرات آوایی در زبان‌های هندواروپایی، موسوم به «قانون گریم»، را صورتبندی نمود و هر دو برادر از سال ۱۸۳۸ پروژه‌ی تدوین «فرهنگ لغت زبان آلمانی» را آغاز کردند؛ اثری مرجع که تکمیل آن پس از درگذشت هر دو پژوهشگر و توسط دیگر زبان‌شناسان ادامه یافت. در کارنامه‌ی دانشگاهی و سیاسی آن‌ها، تدریس در دانشگاه گوتینگن، اخراج از این دانشگاه در سال ۱۸۳۷ در پی اعتراض به لغو قانون اساسی هانوفر به‌ همراه گروه موسوم به «هفت گوتینگنی» و سپس ادامه‌ی فعالیت پژوهشی در آکادمی علوم و دانشگاه برلین تا پایان عمر به ثبت رسیده است.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول) منتشر شده است؟

• کتاب قصه ها و افسانه های برادران گریم، ترجمه‌ی حسن اکبریان طبری، نشر هرمس
• کتاب مجموعه قصه ها و افسانه های گریم، ترجمه‌ی کمال بهروز کیا، نشر محراب قلم
• کتاب قصه های برادران گریم، ترجمه‌ی بهزاد برکت، نسرین طباطبایی و هرمز ریاحی، فرهنگ نشر نو

بخشی از کتاب قصه های برادران گریم (جلد اول)

«روزی، روزگاری دهکده‌ای بود که دهقان‌های آن همگی ثروتمند بودند. تنها یکی از این دهقان‌ها به حدی فقیر و بی‌چیز بود که همه به مسخره او را دهقانک صدا می‌زدند. دهقانک حتی یک گاو و یا چند سکه پول برای خریدن یک گوساله نداشت. او و همسرش همیشه آرزو می‌کردند که بالاخره یک روز صاحب گاو و یا گوساله‌ای شوند.

یک روز دهقانک به همسرش گفت: "گوش کن، فکر خوبی به نظرم رسید! پدرخواندهٔ ما نجار است و می‌تواند با چوب برای‌مان یک گاو بسازد و به آن رنگ قهوه‌ای بزند، طوری که کاملاً شبیه یک گاو واقعی باشد. به مرور زمان گاو ما هم بزرگ می‌شود و گوساله‌ای دنیا می‌آورد."

همسر دهقانک نظر او را پسندید. پدرخواندهٔ نجار آنها، همان‌طور که به او گفته بودند، چوب‌ها را تراشید و رنگ زد و سر آن را طوری ساخت که مرتب تکان می‌خورد، گویا مشغول علف خوردن و چریدن است.

صبح روز بعد که گلهٔ گاوها را برای چریدن به چمنزار می‌بردند، دهقانک چوپان را صدا کرد و گفت: "ببین، من هم صاحب یک گوساله شده‌ام؛ اما گوسالهٔ من خیلی کوچک است و هنوز نمی‌تواند راه برود."

چوپان جواب داد: "عیبی ندارد. آن را بغل می‌کنم و به چراگاه می‌برم تا علف بخورد."»