کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی

کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی نوشته سیدمصطفی محقق داماد است و انتشارات سخن آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از مفاهیم پایه در فقه و حقوق معاملات می‌پردازد؛ عوض و جایگاه آن در عقود معاوضی و شبه‌معاوضی. مطالب این کتاب خود را به شرح بیع محدود نکرده و به اجاره، صلح، قرض، هبه‌ی معوّضه، ضمان معاوضی و شرایط عوضین هم پرداخته‌اند. کتاب حاضر هم مبانی نظری را شرح می‌دهد و هم اختلاف دیدگاه‌های فقهی و حقوقی را کنار هم می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی اثر سیدمصطفی محقق داماد

کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی اثر سیدمصطفی محقق داماد و تلاشی است برای صورت‌بندی یک بحث پراکنده در فقه معاملات و تبدیل آن به یک چارچوب منسجم‌تر. محور اصلی اثر مفهوم عوض است؛ مفهومی که در ظاهر ساده به‌ نظر می‌رسد، اما وقتی پای بیع، اجاره، صلح، قرض، هبه‌ی معوّضه، نکاح، اباحه‌ی معوّض و حتی انتقال برخی حقوق به میان می‌آید، دامنه‌ی آن گسترده و پیچیده می‌شود. نویسنده توضیح می‌دهد که مقصود از نظریه در اینجا گردآوردن مباحث نظری یک موضوع است؛ یعنی بررسی مبانی، ارکان، آثار و مسائلی فرعی که در عقود معاوضی و شبه‌معاوضی تکرار می‌شوند و به یک عقد خاص محدود نیستند.

کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی با گذر از مباحث مقدماتی وارد تقسیم عقود به معاوضی و غیرمعاوضی می‌شود و سپس تعریف عقد معاوضی، ارکان آن، آثارش و تفاوتش با مفاهیمی مانند مورد معامله، بدل، ثمن و مورد تعهد را بررسی می‌کند. کتاب به سراغ مصادیق می‌رود؛ بیع و اجاره به‌عنوان نمونه‌های مورد اتفاق و صلح، قرض، عاریه‌ی مضمونه و هبه‌ی معوّضه به‌عنوان مواردی که در معاوضی‌بودن آن‌ها اختلاف هست. در ادامه بحث‌های مهمی مثل لزوم وجود عوض، فقدان عوض، ضمان معاوضی، تلف مبیع قبل از قبض، مستحق‌للغیر درآمدن عوض، معامله‌ی فضولی، ضمان درک، تعادل عوضین، غرر، معلوم و معین‌بودن عوضین، قدرت بر تسلیم و مملوک‌بودن آن‌ها مطرح می‌شود.

کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی در بسیاری از بخش‌ها آرای فقها را کنار هم می‌گذارد، نقد می‌کند و نظر برگزیده را توضیح می‌دهد. ارجاع به قانون مدنی ایران و مقایسه با برخی نظام‌های حقوقی دیگر مثل مصر، لبنان، افغانستان، فرانسه، آلمان و انگلیس نشان می‌دهد که نویسنده می‌خواهد نسبت میان مبانی فقهی و صورت‌بندی حقوقی آن‌ها را روشن کند. حاصل کار متنی است که برای فهم منطق درونی عقود معاوضی و پیامدهای حقوقی وجود یا فقدان عوض، تصویری دقیق و گسترده به دست می‌دهد.

خلاصه کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی

عوض فقط یک جزء قراردادی نیست؛ عنصری تعیین‌کننده در فهم ماهیت بسیاری از عقود است. نویسنده از تعریف عقد معاوضی و آثار آن آغاز می‌کند و سپس با بررسی نمونه‌هایی مانند بیع و اجاره، مرز میان عقود معاوضی، غیرمعاوضی و شبه‌معاوضی را روشن‌ می‌سازد. بخش مهمی از کتاب به این پرسش‌ها اختصاص دارد که اگر عوض وجود نداشته باشد، مبهم باشد، پیش از قبض تلف شود یا بعداً معلوم شود متعلق به دیگری بوده است، چه آثاری بر عقد بار می‌شود. اختلاف‌نظرهای فقهی درباره‌ی صلح، قرض، هبه‌ی معوّضه، ضمان معاوضی و شرایط عوضین هم بررسی می‌شود تا تصویری کلی از منطق مبادله در حقوق اسلامی شکل بگیرد.

چرا باید کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفهوم عوض را در پیوند با چندین عقد مهم بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی اثر می‌تواند تفاوت عقود معاوضی، غیرمعاوضی و شبه‌معاوضی را دریابد.
• این اثر برای فهم مسائلی مانند حق حبس، ضمان معاوضی، تلف مبیع قبل از قبض و مستحق‌للغیر درآمدن عوض سودمند است.
• کتاب آرای فقهی گوناگون را کنار هم می‌گذارد و مسیر استدلال هر دیدگاه را روشن می‌کند.
• ارجاع به قانون مدنی ایران و نمونه‌های تطبیقی، پیوند میان مباحث فقهی و مسائل حقوقی را ملموس می‌کند.
• مطالعه‌ی این کتاب به درک بهتر شرایط عوضین مانند معلوم‌بودن، معین‌بودن، مملوک‌بودن و قدرت بر تسلیم کمک می‌کند.

خواندن کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق و فقه که می‌خواهند مبانی عقود معاوضی را دنبال کنند.
• پژوهشگرانی که دررابطه‌با بیع، اجاره، صلح، قرض و ضمان معاوضی کار می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان فقه امامیه و قانون مدنی ایران را در موضوع معاملات بهتر بشناسند.
• کسانی که با سؤالاتی درباره‌ی فقدان عوض، تلف عوض، غرر و شرایط عوضین روبه‌رو هستند.
• مخاطبانی که به مباحث تطبیقی میان حقوق ایران و برخی نظام‌های حقوقی دیگر علاقه دارند.