کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن

کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن نوشته رهام دالائی، شکل‌گیری قواعد و نهادهای تجاری ایران را در پیوند با اقتصاد و اندیشه‌های حقوقی جهان بررسی می‌کند. پرسش اصلی این پژوهش این است که تغییرات حقوق بازرگانی تا چه اندازه حاصل شرایط داخلی بوده‌اند و جریان‌های جهانی چگونه بر این تغییرات اثر گذاشته‌اند. نویسنده با تکیه‌ بر نظریه‌ی دانکن کندی، رابطه‌ی تحول قوانین، بازسازی دادگستری و آموزش حقوق را دنبال کرده است. انتشارات سخن این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن

کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن، پژوهشی در تلاقی تاریخ حقوق، اقتصاد سیاسی و اندیشه‌ی حقوقی است. رهام دالائی موضوع را از این فرض آغاز می‌کند که حقوق بازرگانی را نمی‌توان جدا از مجموعه‌ی نظام حقوقی ایران شناخت. قانون تجارت، محاکم تجاری و مقررات اقتصادی در ارتباط با دادگستری، قانون‌گذاری و مراکز آموزش حقوق شکل گرفته‌اند. نویسنده برای توضیح این ارتباط از تقسیم‌بندی دانکن کندی استفاده کرده است؛ تقسیم‌بندی‌ای که تفکر حقوقی را در سه جریان کلاسیک، اجتماع‌محور و نوین بررسی می‌کند.

موضوع صرفاً انتقال چند قانون از کشوری به کشور دیگر نیست. شیوه‌های استدلال، برداشت از قرارداد و مالکیت و تصور حقوقدانان از نقش دولت نیز در این جابه‌جایی فکری اهمیت دارند. این بررسی، رابطه‌ی حقوق و اقتصاد را یک‌طرفه نمی‌بیند؛ قواعد حقوقی از مناسبات اقتصادی تأثیر می‌پذیرند و خود نیز بر تنظیم بازار، فعالیت تجاری و سیاست‌های توسعه اثر می‌گذارند.

کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن دو بخش اصلی و چهار فصل دارد. بخش نخست، جهانی شدن حقوق و بستر اقتصادی ایران، ابتدا نظریه‌ی کندی را شرح می‌دهد و سپس شرایط اقتصاد و بازرگانی ایران را از قاجار تا جمهوری اسلامی بررسی می‌کند. نفت، تجارت خارجی و صنعت از محورهای این بررسی هستند. بخش دوم، حقوق ایران و جهانی شدن، نخست سیر تکامل دادگستری، قانون و آموزش حقوق را دنبال می‌کند و سپس تحولات ایران را در نسبت با سه جریان فکری یادشده می‌سنجد. موضوعاتی مانند الغای کاپیتولاسیون، محاکم تجارت، داوری، قوانین گمرکی و مدرسه‌ی عالی تجارت در این مسیر جای می‌گیرند.

رهام دالائی علاوه‌بر فشارهای خارجی، نقش تحصیل و ارتباطات اندیشمندان ایرانی، حضور استادان خارجی و زمینه‌های مذهبی جامعه را نیز در انتقال و پذیرش اندیشه‌ها بررسی کرده است. حاصل این شیوه‌ی بررسی، آشنایی با تاریخ مقررات در کنار شناخت زمینه‌های پیدایش آن‌هاست؛ زمینه‌هایی که تفاوت میان پذیرش یک اندیشه، سازگارکردن آن با شرایط داخلی و تداوم شیوه‌های پیشین را روشن می‌کنند.

خلاصه کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن

حقوق بازرگانی ایران نه محصول صرف اندیشه‌های داخلی است و نه نسخه‌ای کاملاً برگرفته از الگوهای خارجی. کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن این ایده را از مسیر بررسی ارتباط رویدادهای اقتصادی و دگرگونی‌های حقوقی دنبال می‌کند. بازسازی عدلیه و تدوین قوانین، واکنش دولت به رکود بزرگ و پذیرش سیاست‌های اقتصادی مختلط، نمونه‌هایی از این ارتباط هستند. نویسنده سپس چگونگی ورود جریان‌های حقوقی را از طریق آموزش، تعاملات نخبگان، معاهدات و نهادهای بین‌المللی توضیح می‌دهد.

برداشت اصلی پژوهش این است که تفکر کلاسیک در حقوق ایران اثری فراگیر و مبنایی داشته است. تفکر اجتماع‌محور نیز در توسعه‌ی اقتصادی و حقوقی نقش داشته اما تفکر نوین نفوذ محدودتری یافته است. این جریان‌ها لزوماً جای یکدیگر را نگرفته‌اند؛ شیوه‌های استدلال پیشین می‌توانند در کنار قوانین و سیاست‌های متأثر از اندیشه‌های دیگر باقی بمانند.

چرا باید کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب زمینه‌های اقتصادی پیدایش مقررات تجاری ایران را توضیح می‌دهد.
• پژوهش، تفاوت سه جریان فکری حقوقی و نشانه‌های حضورشان در ایران را بررسی می‌کند.
• خواننده رابطه‌ی تحول دادگستری، قانون‌گذاری و آموزش حقوق را بهتر می‌شناسد.
• بررسی تاریخی، امکان تأمل درباره‌ی منشأ اصولی مانند آزادی قراردادها و محدودیت‌های اجتماعی آن‌ها را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تاریخ تحول حقوق بازرگانی ایران در بستر جهانی شدن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق تجارت و حقوق اقتصادی که به مبانی تاریخی مقررات علاقه دارند.
• پژوهشگران تاریخ حقوق و اقتصاد سیاسی ایران.
• حقوقدانانی که پیوند اندیشه‌های جهانی و نهادهای حقوقی داخلی را مطالعه می‌کنند.