کتاب غیر قابل ردیابی

کتاب غیر قابل ردیابی (Untraceable)، نوشته سرگئی سرگیویچ لبدف و ترجمه سعید مقدم، رمانی درباره‌ی حافظه، هویت و ردهایی است که حتی پس از تغییر نام و چهره پاک نمی‌شوند. نشر مرکز در سال ۱۴۰۴ این کتاب را منتشر کرده است. این اثر داستان زندگی مردی است که سال‌ها با هویتی جدید پنهان مانده، اما گذشته‌ی امنیتی و پرونده‌های محرمانه هنوز سایه‌شان را از سر او کم نکرده‌اند. این کتاب تصویری از سازوکار قدرت، بایگانی، ترس و بازگشت گذشته به اکنون ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب غیر قابل ردیابی اثر سرگئی سرگیویچ لبدف

کتاب غیر قابل ردیابی، نوشته‌ی سرگئی سرگیویچ لبدف، رمانی است که جهانش بر ترس، مراقبت و حافظه‌ی سرکوب‌شده بنا شده است. محور اصلی داستان مردی به نام ویرین است؛ کسی که پس از پناهندگی، نام و چهره و زندگی‌اش را عوض کرده، اما گذشته‌اش به‌عنوان عضوی از دستگاه امنیتی پابرجاست. آنچه فضای اثر را متمایز می‌کند تعلیق و پیوندی است که میان تن، خاطره، اسناد و قدرت شکل می‌گیرد. در این رمان، پرونده و هویت به چیزهایی زنده و تهدیدکننده تبدیل می‌شوند.

کتاب غیر قابل ردیابی در ۲۳ فصل، میان شخصیت‌ها و زمان‌های مختلف جابه‌جا می‌شود. از ویرین که در تبعید زندگی می‌کند تا ژنرال‌هایی که در اتاق‌های بسته تصمیم می‌گیرند، از کالیتین که با میراث علمی و اخلاقی خود روبه‌روست تا شرژنف که خشونت جنگ را در زندگی شخصی‌اش حمل می‌کند، همگی در یک مدار مشترک قرار دارند: مدار نظامی که آدم‌ها را ثبت، مصرف و حذف می‌کند. سرگئی سرگیویچ لبدف در این مسیر، نشان می‌دهد که چگونه ساختارهای پنهان قدرت در زبان، بدن، ترس و حتی عادت‌های روزمره رسوب می‌کنند.

کتاب غیر قابل ردیابی از تصویرهای بدنی، اداری و شهری برای ساختن فضایی پرتنش استفاده می‌کند. شهرها، بایگانی‌ها، آزمایشگاه‌ها، مرزها و اتاق‌های بازجویی در این کتاب همگی بخشی از منطق کنترل‌ هستند. درون‌مایه‌هایی مثل خیانت، دگردیسی، مسئولیت، خشونت دولتی و ناتوانی در فرار از گذشته در سراسر کتاب دیده می‌شوند. این رمان هم تعقیب و تهدید را روایت می‌کند هم نشان می‌دهد که چگونه تاریخ پنهانْ از درون به زندگی آدم‌ها شکل می‌دهد.

خلاصه داستان غیر قابل ردیابی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب غیر قابل ردیابی با ویرین آغاز می‌شود؛ مردی که پس از پناهندگی، با هویتی جدید در کشوری دیگر زندگی می‌کند و می‌کوشد گذشته‌ را پشت‌سر بگذارد. او زمانی در دستگاه امنیتی کار کرده و می‌داند که پرونده‌ها، نام‌ها و خیانت‌های قدیمی می‌توانند به سراغش بیایند. 

داستان هم‌زمان به سراغ کسانی می‌رود که در سوی دیگر جهان ایستاده‌اند: مقام‌هایی که عملیات پنهانی را پیش می‌برند، دانشمندی که با میراث خطرناک خود درگیر است و نظامی‌ای که خشونت گذشته را با خود حمل می‌کند. رمان به‌تدریج نشان می‌دهد که هیچ‌کدام از این زندگی‌ها جدا از هم نیستند و گذشته راه خود را به اکنون باز می‌کند.

چرا باید کتاب غیر قابل ردیابی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب غیر قابل ردیابی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب میان هویت، حافظه و اسناد محرمانه رابطه برقرار می‌کند.
• این رمان نشان می‌دهد که خشونت سیاسی سال‌ها در جسم و ذهن آدم‌ها ادامه می‌یابد.
• چند شخصیت اصلی کتاب با گذشته‌ها و موقعیت‌های متفاوت، تصویری گسترده از سازوکار قدرت و ترس می‌سازند.
• فضاسازی اثر بر پایه‌ی بایگانی، مراقبت، تبعید و تعقیب شکل گرفته است.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که به رمان‌های سیاسی و روان‌شناختی علاقه دارند و می‌خواهند داستانی پرتنش و چندوجهی را دنبال کنند.

خواندن کتاب غیر قابل ردیابی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب غیر قابل ردیابی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های سیاسی که به دستگاه‌های امنیتی، بایگانی و کنترل دولتی می‌پردازند.
• خوانندگانی که به داستان‌های شخصیت‌محور با موضوع هویت و گذشته‌ی پنهان علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند داستانی درباره‌ی تبعید، خیانت و ترس ماندگار بخوانند.
• مخاطبانی که از فضاهای تیره، پرتنش و مبتنی‌بر تعلیق ذهنی لذت می‌برند.
• علاقه‌مندان به آثاری که پیوند میان تاریخ، خشونت و زندگی روزمره را از خلال چند شخصیت بررسی می‌کنند.

درباره سرگئی سرگیویچ لبدف

سرگئی سرگئیویچ لبدف، روزنامه‌نگار و نویسنده‌ی روس، در ۱۷ ژوئن ۱۹۸۱ در مسکو به دنیا آمد و در برلین زندگی می‌کند. او در خانواده‌ای از زمین‌شناسان بزرگ شد و بین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ در چندین سفر و اکتشاف زمین‌شناسی در شمال روسیه و آسیای مرکزی حضور یافت.

تجربه‌ی زیسته‌ی او در روسیه و شناختش از تاریخ شوروی تأثیر زیادی بر آثار ادبی‌اش گذاشت. لبدف در نوشته‌هایش به سراغ موضوعاتی چون میراث سرکوب و تمامیت‌خواهی، خشونت سیاسی، حافظه‌ی تاریخی و پیامدهای امپریالیسم روسیه می‌رود. او جان لوکاره را یکی از تأثیرگذارترین نویسندگان بر داستان‌های خود می‌داند و علاوه‌بر روسی، به زبان انگلیسی نیز می‌نویسد.

لبدف ادبیات را دارای مسئولیتی اخلاقی می‌داند و معتقد است نویسندگان باید آنچه را در جامعه می‌گذرد، ثبت کنند و بازتاب دهند. او در سال‌های اخیر به یکی از منتقدان سرسخت حکومت ولادیمیر پوتین و سیاست‌های امپریالیستی روسیه تبدیل شده است. پس از حمله‌ی گسترده‌ی روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، لبدف در نامه‌ی سرگشاده‌ی نویسندگان روس‌زبان علیه جنگ شرکت کرد و بر ضرورت شکل‌گیری روسیه‌ای متفاوت با ساختار سیاسی کنونی تأکید کرد. لبدف بر گشودن آرشیوهای تاریخی، به‌رسمیت‌شناختن جنایت‌های گذشته و برقراری عدالت تأکید دارد.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

سرگئی سرگئیویچ لبدف در طول فعالیت ادبی خود، در چند جایزه‌ی معتبر بین‌المللی حضور داشته است. رمان «مردم اوت» در سال ۲۰۱۶ نامزد نهایی جایزه‌ی بوکر روسی شد و در فهرست نامزدهای جوایز NOS و یاسنایا پالیانا قرار گرفت. رمان «حدّ فراموشی» در سال ۲۰۱۷ به فهرست نهایی جایزه‌ی بهترین کتاب ترجمه‌شده راه یافت و در سال ۲۰۱۹ نامزد نهایی جایزه‌ی ادبی آنگلوس شد. «تازه‌کار» نیز در سال ۲۰۲۱ در فهرست نامزدهای جایزه‌ی یان میخالسکی قرار گرفت. لبدف برای رمان «غاز فریتز» جایزه‌ی محبوبیت خوانندگان ناتالیا گوربانفسکایا را دریافت کرد و در سال ۲۰۲۶ نیز جایزه‌ی مونلوک مقاومت و آزادی را برای رمان «بانوی معدن» به‌ دست آورد.

بخشی از کتاب غیر قابل ردیابی

«مدت‌ها بود ویرین بیماری‌های آزاردهنده و طولانی مرتبط با سالخوردگی را احساس می‌کرد. اما در طول تابستان ناراحتی‌ها و نارسایی‌های تنش را با شدت بیشتری نسبت به سال‌های قبل احساس می‌کرد. بیماری‌هاش، درد همهٔ مفصل‌ها، ماهیچه‌ها و چشمان در اواخر ماه اوت بدتر می‌شد و در سالگرد پناهندگی‌اش به اوج خود می‌رسید. سپس در اوایل پاییز، وقتی از شدت گرما کاسته می‌شد و فشار هوا کاهش می‌یافت، دوباره بهتر می‌شد.

وقتی ویرین فکر می‌کرد می‌تواند طعم افسنطین‌گونهٔ مرگ به تعویق افتاده را بر لبانش بچشد گاهی با خود به شوخی می‌گفت این‌ها شاید حکم اعدام غیابی است که دارد سراغم را می‌گیرد. یا شاید تنم ازم انتقام می‌گیرد؟ چون برای خود چهرهٔ جدیدی ساختم؟ به خاطر جای زخم‌ها و خال‌های مادرزادی که با لیزر از بین رفتند؟ آیا تن همهٔ این چیزها را به خاطر می‌آورد و در هر سالگرد پناهندگی تلافی می‌کند؟»