کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری

کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری (‫Historiography in the twentieth century) نوشته گئورگ گرسن ایگرس و ترجمه عبدالحسین آذرنگ است و انتشارات مروارید آن را منتشر کرده است. این اثر تاریخ‌نگاری را فقط ثبت گذشته نمی‌بیند؛ بلکه نشان می‌دهد نگاه تاریخ‌دانان به حقیقت، عینیت، روایت و روش پژوهش چگونه دگرگون شده است. نویسنده به تاریخ‌باوری کلاسیک، الگوی رانکه‌ای، تاریخ اجتماعی، مکتب آنال و گرایش‌های پسامدرن می‌پردازد؛ تاآنجاکه خودِ مفهوم تاریخ هم زیر سؤال می‌رود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری اثر گئورگ گرسن ایگرس

کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری (از باور به عینیت علمی تا گرایش‌های پسامدرن)، نوشته‌ی گئورگ گرسن ایگرس، بررسی گسترده‌ای از دگرگونی اندیشه‌ی تاریخی از سده‌ی نوزدهم تا جریان‌های متأخرتر است. نویسنده نشان می‌دهد که تاریخ‌نگاری فقط مجموعه‌ای از فنون آرشیوی یا گزارش رویدادها نیست؛ بلکه به پیش‌فرض‌هایی وابسته است که درباره‌ی حقیقت، زمان، جامعه، دولت و نقش تاریخ‌دان وجود دارد. تاریخ در این اثر به‌صورت رشته‌ای حرفه‌ای در دانشگاه‌ها در نظر گرفته شده است و با این ادعا پیش می‌رود که می‌تواند گذشته را به‌گونه‌ای عینی بازسازی کند.

مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری اثر گئورگ گرسن ایگرس سه بخش دارد. اثر از پیدایش تاریخ‌پژوهی حرفه‌ای آغاز می‌شود. بخش نخست پایه‌های فکری تاریخ‌نگاری جدید را توضیح می‌دهد؛ سپس کتاب به‌سمت تاریخ اقتصادی و اجتماعی در آلمان، سنت‌های آمریکایی تاریخ اجتماعی و رهیافت‌هایی می‌رود که می‌خواستند تاریخ را از تمرکز صرف بر دولت‌ها، نخبگان و رویدادهای سیاسی بیرون بیاورند. نام‌هایی مانند رانکه، وبر، لمپرشت، دورکم و...، هرکدام، نماینده‌ی نوعی نگاه به کار تاریخ‌دان هستند.

کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری می‌پرسد که آیا تاریخ می‌تواند علمی باشد؟ آیا روایت تاریخی ناگزیر با تخیل آمیخته است؟ آیا زبان واقعیت را بازمی‌تاباند یا آن را می‌سازد؟ و آیا می‌توان از یک تاریخ واحد سخن گفت یا باید از تاریخ‌های متعدد حرف زد؟ گئورگ گرسن ایگرس در کنار بررسی تاریخ اجتماعی، تاریخ فرهنگی، تاریخ خُرد و نقدهای پسامدرن نشان می‌دهد که تاریخ‌نگاری معاصر میان دو قطب حرکت می‌کند.

خلاصه کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری

کتاب مسیر تحول تاریخ‌نگاری را از زمانی دنبال می‌کند که تاریخ در دانشگاه‌ها به رشته‌ای حرفه‌ای تبدیل شد و ادعای عینیت علمی پیدا کرد. نویسنده ابتدا مبانی تاریخ‌باوری کلاسیک و الگوی رانکه‌ای را شرح می‌دهد؛ الگویی که بر سند، نقد منابع و بازسازی گذشته تکیه داشت؛ سپس نشان می‌دهد تاریخ‌دانان بعدی چگونه این چارچوب را با ورود جامعه، اقتصاد، طبقه، فرهنگ، زندگی روزمره و گروه‌های نادیده‌گرفته‌شده گسترش دادند. کتاب به نقدهای پسامدرن هم پرداخته است.

چرا باید کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سیر دگرگونی تاریخ‌نگاری را از تاریخ‌باوری کلاسیک تا گرایش‌های پسامدرن می‌کاود.
• خواننده با مفاهیمی مانند عینیت، روایت، نقد منابع، تاریخ اجتماعی، تاریخ فرهنگی و تاریخ خُرد در پیوند با یکدیگر آشنا می‌شود.
• اثر نشان می‌دهد اختلاف مکتب‌های تاریخ‌نگاری فقط نظری نیست و بر انتخاب موضوع، منبع و شیوه‌ی تفسیر گذشته اثر می‌گذارد.
• اثر حاضر به درک این مسئله کمک می‌کند که چرا تاریخ‌نگاری جدید به‌سمت فرهنگ، زندگی روزمره و گروه‌های کمتردیده‌شده حرکت کرده است.

خواندن کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران تاریخ که می‌خواهند با جریان‌های اصلی تاریخ‌نگاری آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت میان حقیقت تاریخی، روایت و زبان سؤال دارند.
• علاقه‌مندان به اندیشه‌های مربوط به تاریخ اجتماعی، تاریخ فرهنگی و نقدهای پسامدرن.
• کسانی که می‌خواهند تحول نگاه به دولت، جامعه، طبقه و فرهنگ را در مطالعات تاریخی دنبال کنند.
• مخاطبانی که به مباحث روش‌شناسی علوم انسانی و جایگاه تفسیر در پژوهش علاقه دارند.

درباره گئورگ گرسن ایگرس

گئورگ گرسن ایگرس (Georg Iggers) (۱۹۲۶ - ۲۰۱۷) مورخ آلمانی‌تبار آمریکایی و از پژوهشگران برجسته‌ی تاریخ اروپای مدرن، تاریخ فکری اروپا و به‌ویژه تاریخ‌نگاری بود. او در هامبورگ به دنیا آمد و چون یهودی آلمانی بود، در سال ۱۹۳۸، تنها چند هفته پیش از کریستال‌ناخت، همراه با خانواده‌اش از آلمان به آمریکا گریخت. او بعدها به‌عنوان یکی از مهاجران جوانی که از حکومت رایش سوم گریخته بودند، در بازنگری انتقادی تاریخ آلمان تأثیر مهمی گذاشت.

گئورگ گرسن ایگرس استاد ممتاز بازنشسته‌ی دانشگاه ایالتی نیویورک در بوفالو بود و در سال ۱۹۵۷ نخستین مرد سفیدپوستی شد که به فرقه‌ی تاریخی سیاه‌پوستان «فی بتا سیگما» پیوست. از آثار مهم او می‌توان به کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری (‫Historiography in the twentieth century) اشاره کرد. این نویسنده که در سال ۱۹۹۱ استاد مدعو دانشگاه فنی دارمشتات بود، در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۷ بر اثر عوارض ناشی از خونریزی مغزی درگذشت.

جوایز و افتخارات نویسنده

از افتخارات گئورگ گرسن ایگرس می‌توان به دریافت نشان صلیب درجه‌یک نشان لیاقت جمهوری فدرال آلمان در سال ۲۰۰۷، جایزه‌ی هومبولت و چندین دکترای افتخاری اشاره کرد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری

پیتر برک (از دانشگاه کمبریج): کتاب حاضر همه‌ی ویژگی‌های مثبتی را دارد که با نام گئورگ گرسن ایگرس تداعی می‌شوند؛ ازجمله شفافیت، بی‌طرفی، اعتدال و توانایی در آشکارکردن رابطه‌ی میان جریان‌های تاریخ‌نگاری و زمینه‌های سیاسی و فرهنگی آن‌ها.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری منتشر شده است؟

کتاب حاضر با عنوان تاریخ‌نگاری در سده بیستم از عینیت علمی تا چالش پسامدرن با ترجمه‌ی عبدالحسین آذرنگ توسط نشر سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه‌ی علوم انسانی‏‫، در سال ۱۳۸۹ منتشر شد.

بخشی از کتاب مکتب ها و شیوه های تاریخ نگاری

«مقالهٔ لارنس استن با عنوان «احیای روایت: تأملاتی در باب تاریخ قدیمی جدید» در ۱۹۷۹ در مجلهٔ گذشته و اکنون منتشر شد که این مجله از زمان بنیادگذاری‌اش در ۱۹۵۲، مهم‌ترین عرصهٔ بحث‌ها در تاریخ و علوم اجتماعی در انگلستان بود. استن در این مطلبِ اکنون مشهور اشاره می‌کند که در دههٔ ۱۹۷۰ در مسیری که تاریخ دیده و نوشته شد، تحولی بنیادی رخ داد. این باور که «تبیین علمی منسجمی از دگرگونی در گذشته» ممکن است، باوری که برای تاریخ علم اجتماعی اساسی بود و به‌گونهٔ گسترده‌ای رد شد. گرایش احیا شده‌ای به بیش‌تر جنبه‌های مختلف وجود انسان، همراه با این باور در جای خود پدیدار شد که «فرهنگ گروه، و حتی ارادهٔ فرد، دست‌کم به صورت بالقوه، به همان اندازهٔ نیروهای غیرشخصی بازده مادی و رشد جمعیتی» عامل‌های علّی مهم دگرگونی هستند. همین تأکید از سرگرفته‌شده بر تجربه‌های موجود انسانی انضمامی، آغازگر بازگشتی به صورت‌های روایی تاریخ بود.»