کتاب طاعون فساد

کتاب طاعون فساد (در مصر، عراق، لبنان، کویت، بحرین، قطر، امارات متحده عربی/ روسیه، ترکیه، چین، هند، مالزی/ برزیل، آرژانتین، مکزیک) نوشته علی موسوی خلخالی است؛ اثری که با کنارهم‌گذاشتن گزارش‌ها، مقاله‌ها و تحلیل‌های ترجمه‌شده و تألیفی، سراغ یک مسئله‌ی مشترک در ۱۵ کشور می‌رود: پیوند فساد با فقر، شفافیت، ساختار دولت و فرایند توسعه. این کتاب فقط به شرح چند پرونده یا رسوایی بسنده نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد که فساد چگونه در اقتصاد، نهادهای عمومی و زندگی روزمره ریشه می‌دواند. این کتاب را انتشارات طرح نو منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طاعون فساد اثر علی موسوی خلخالی

کتاب طاعون فساد نوشته علی موسوی خلخالی، پژوهشی گسترده درباره‌ی وضعیت فساد در مجموعه‌ای از کشورهای درحال‌توسعه است. نویسنده از همان آغاز، فساد را پدیده‌ای جهانی معرفی می‌کند که شدت و شکل بروز آن در کشورها متفاوت است و نسبت مستقیمی با میزان شفافیت، پاسخ‌گویی و کیفیت نهادهای عمومی دارد. متن بر این نکته تکیه کرده است که فساد فقط یک تخلف اداری یا مالی نیست، بلکه می‌تواند رشد اقتصادی را کنْد کند، اعتماد عمومی را فرسوده سازد و حتی اولویت‌های دولت را از آموزش، بهداشت و رفاه عمومی دور کند.

کتاب طاعون فساد در چهار بخش تنظیم شده است و ۱۵ کشور را در غرب آسیا، روسیه و ترکیه، شرق و جنوب آسیا و آمریکای لاتین بررسی می‌کند. در بخش‌های آغازین، دو مقاله‌ی مقدماتی درباره‌ی مقابله با فساد در دولت و رابطه‌ی فساد با شفافیت آمده است که نقش مقدمه‌ای مفهومی برای ورود به بحث‌های بعدی را دارند. سپس فصل‌هایی با عنوان‌هایی مانند مصر ائتلاف فقر و فساد، استبداد فساد در عراق، لبنان عروس طاعون‌زده‌ی خاورمیانه، کویت ثروتمند فاسد، روسیه سرزمین الیگارشی‌های فاسد، ترکیه توسعه با طعم فساد، هند رشد با فساد، چین سرزمین شاهزاده کوچولوهای فاسد و برزیل کشور صنعتی فاسد، تصویری مقایسه‌ای از سازوکارهای فساد در کشورها ارائه می‌دهند.

کتاب طاعون فساد فقط به توصیف کلی بسنده نکرده و در بعضی فصل‌ها به نقش جامعه‌ی مدنی، رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی، قوانین ضدفساد، ساختار ارتش، رانت سیاسی، پول‌شویی، فرار مالیاتی و ضعف نهادهای نظارتی پرداخته است. از دل این فصل‌ها می‌توان دید که نویسنده می‌خواهد رابطه‌ی میان توسعه‌ی اقتصادی و فساد را به‌صورت ساده‌سازی‌شده نفی یا تأیید نکند، بلکه نشان دهد رشد اقتصادی در بعضی کشورها هم‌زمان با نفوذ عمیق فساد پیش رفته است. در بعضی بخش‌ها نیز از مشاهدات و گفت‌وگوهای شخصی نویسنده، به‌ویژه درباره‌ی عراق و لبنان، استفاده شده و همین موضوع به متن حال‌وهوایی می‌دهد که میان گزارش، تحلیل و مستندسازی در رفت‌وآمد است.

خلاصه کتاب طاعون فساد

کتاب طاعون فساد مجموعه‌ای از بررسی‌های تطبیقی درباره‌ی این پرسش است که فساد چگونه در کشورهایی با ساختارهای سیاسی و اقتصادی متفاوت عمل می‌کند. متن از مقاله‌های مقدماتی درباره‌ی اثر فساد بر مالیات، بودجه، سرمایه‌گذاری عمومی و اعتماد اجتماعی آغاز می‌شود و بعد به‌سراغ نمونه‌های مشخص می‌رود.

در فصل‌های مختلف، پیوند فساد با فقر در مصر، نفوذ ساختارهای قدرت در اقتصاد عراق و لبنان، چالش‌های نظارت در کشورهای عربی خلیج فارس، نقش الیگارشی در روسیه، نسبت توسعه و رانت در ترکیه، هند و چین و بحران‌های سیاسی و اقتصادی در برزیل، آرژانتین و مکزیک بررسی شده است. حرف اصلی این کتاب این است که بدون شفافیت، نهادهای پاسخ‌گو و مشارکت اجتماعی، مبارزه با فساد به نتیجه‌ی پایدار نمی‌رسد.

چرا باید کتاب طاعون فساد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب طاعون فساد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری مقایسه‌ای از فساد در ۱۵ کشور ارائه می‌دهد و امکان کنارهم‌گذاشتن تجربه‌های متفاوت را فراهم می‌کند.
• خواننده با پیوند فساد و موضوعاتی مانند فقر، مالیات، بودجه، رانت، ارتش، رسانه و شفافیت آشنا می‌شود.
• بخش‌های مقدماتی کتاب، چارچوبی روشن برای فهم اثر فساد بر اقتصاد و اعتماد عمومی در اختیار می‌گذارند.
• فصل‌های کشورمحور نشان می‌دهند که فساد در هر جامعه فقط یک مسئله‌ی اداری نیست و به ساختار قدرت هم گره می‌خورد.
• اشاره به نقش جامعه‌ی مدنی و نهادهای نظارتی، بحث را از سطح گزارش پرونده‌ها فراتر می‌برد.
• استفاده از منابع گوناگون و مقاله‌های ترجمه‌شده، متن را به مجموعه‌ای مستند برای دنبال‌کردن بحث تبدیل کرده است.

خواندن کتاب طاعون فساد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب طاعون فساد به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی رابطه‌ی فساد، شفافیت و کارکرد دولت شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به مسائل سیاسی و اقتصادی کشورهای خاورمیانه، آسیا و آمریکای لاتین.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که موضوع مطالعات تطبیقی درباره‌ی فساد و حکومت‌داری برایشان مهم است.
• کسانی که می‌خواهند نقش جامعه‌ی مدنی، رسانه و نهادهای نظارتی را در مهار فساد بهتر بفهمند.
• مخاطبانی که به تحلیل‌های کشورمحور درباره‌ی رانت، فقر، توسعه و بحران‌های نهادی علاقه دارند.