کتاب تاریخ موضوعی اسلام

کتاب تاریخ موضوعی اسلام (مقایسه‌ی تحلیلی عملکرد جریان حق و باطل) نوشته مصطفی محسنی و مرتضی کریمی است و دفتر نشر معارف آن را منتشر کرده است. این اثر به‌جای دنبال‌کردن صرفِ رویدادها بر پایه‌ی زمان، تاریخ اسلام را از زاویه‌ی موضوع‌هایی مانند علم، بهداشت، آزادی، جنگ و صلح، زن، جنگ روانی، حاکمیت و وطن‌دوستی بررسی می‌کند و در هر بخش، عملکرد جریان حق و باطل را می‌کاود. این شیوه باعث می‌شود تاریخ فقط مجموعه‌ای از وقایع نباشد؛ بلکه به میدان مقایسه، تحلیل و داوری تبدیل شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ موضوعی اسلام اثر مصطفی محسنی و مرتضی کریمی

کتاب تاریخ موضوعی اسلام (مقایسه‌ی تحلیلی عملکرد جریان حق و باطل) نوشته‌ی مصطفی محسنی و مرتضی کریمی با این ایده شکل گرفته است که تاریخ را می‌توان از مسیر مسئله‌ها و پرسش‌های اصلی هم خواند؛ نه فقط از راه ترتیب زمانی حوادث. نویسندگان در مقدمه توضیح داده‌اند که روایت خطیِ رویدادها گاه برای فضای آموزشی یکنواخت می‌شود و به همین دلیل به‌سراغ روشی رفته‌اند که در آن هر موضوع در بستر تاریخ اسلام و در مقایسه با دیگر جریان‌ها، جوامع و تمدن‌ها سنجیده می‌شود. نتیجه کتابی است که هم به فضای درسی نزدیک است و هم خواننده را به سنجش و مقایسه دعوت می‌کند.

کتاب تاریخ موضوعی اسلام ۱۳ درس دارد و بعثت تا غیبت را در بر می‌گیرد. سرفصل‌ها نشان می‌دهند که نویسندگان به‌دنبال طرح موضوع‌های چالشی و پرکاربرد بوده‌اند؛ موضوعاتی مانند علم و دانش در سیره‌ی معصومان (ع)، بهداشت، آزادی عقیده، آزادی بر پایه‌ی حق، جنگ و صلح، واقعیت و واقعیت‌نما، زن در گذر تاریخ، حق و باطل در میدان قدرت، قدرت و حاکمیت و وطن‌دوستی. نمونه‌های تاریخی در هر درس، نقل‌قول‌ها، مقایسه‌ی تمدنی و ارجاع به تجربه‌های اجتماعی در کنار هم قرار گرفته‌اند تا اثر در سطح گزارش نماند.

کتاب تاریخ موضوعی اسلام بر مقایسه‌ی الگوها تکیه کرده است. برای نمونه، در بخش علم، نگاه اسلام به دانش در کنار وضعیت علم در برخی جوامع پیش از اسلام و نیز تلقی غرب جدید از علم قرار می‌گیرد. در بخش بهداشت، سیره‌ی نبوی و علوی با وضعیت بهداشت در اروپا مقایسه می‌شود. در فصل‌های مربوط به آزادی هم آزادی عقیده و بیان در سنت نبوی و علوی بررسی می‌شود و هم نمونه‌هایی از تحمیل عقیده در تاریخ دیگر جوامع مطرح می‌شود. محور اصلی اثر نشان‌دادن تفاوت مبناها و پیامدهای آن‌هاست.

کتاب تاریخ موضوعی اسلام برای فضای دانشگاهی و بحث کلاسی طراحی شده است و می‌خواهد خواننده را از حفظ‌کردن داده‌ها به‌سمت تحلیل ببرد. تأکید مداوم بر مقایسه‌ی جریان حق و باطل نیز نشان می‌دهد که نویسندگان تاریخ را عرصه‌ی انتخاب، سنجش و فهم نسبت میان اندیشه و عمل دانسته‌اند.

خلاصه کتاب تاریخ موضوعی اسلام

این کتاب تاریخ را به چند مسئله‌ی محوری تقسیم می‌کند و در هر بخش می‌پرسد جریان‌های مختلف در برابر آن مسئله چه عملکردی داشته‌اند. بحث از علم با جایگاه دانش در سیره‌ی پیامبر و امامان (ع) آغاز می‌شود و سپس به موضوع‌هایی مانند بهداشت، آزادی عقیده، حدود آزادی، جنگ و صلح، جنگ روانی، جایگاه زن، قدرت، حاکمیت و وطن‌دوستی می‌رسد. نویسندگان در هر درس نمونه‌هایی از تاریخ اسلام را در کنار نمونه‌هایی از دیگر جوامع می‌گذارند تا تفاوت نگاه‌ها روشن شود. اثر می‌خواهد از دل گذشته، معیارهایی برای فهم بهتر مسائل فکری و اجتماعی به دست دهد.

چرا باید کتاب تاریخ موضوعی اسلام را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ موضوعی اسلام را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تاریخ اسلام را بر پایه‌ی مسئله‌ها و موضوع‌ها سامان داده است و نه توالی رویدادها.
• خواننده می‌تواند در یک مسیر واحد، موضوع‌هایی مانند علم، آزادی، جنگ، زن و حاکمیت را در کنار هم ببیند.
• اثر با مقایسه‌ی عملکرد جریان حق و باطل، زمینه‌ی تحلیل و داوری تاریخی را پررنگ می‌کند.
• ساختار درسی کتاب با بخش «اهداف یادگیری» و پرسش‌های پایانی، اثر را برای مطالعه‌ی آموزشی و جمع‌بندی مباحث مناسب کرده است.
• نمونه‌های تاریخی متعدد کمک می‌کنند بحث‌ها از حالت انتزاعی بیرون بیایند و به مصداق‌های روشن برسند.
• این کتاب نشان می‌دهد که بسیاری از مسائل فکری و اجتماعی را می‌توان در بستر تاریخ و از راه مقایسه، بهتر درک کرد.

خواندن کتاب تاریخ موضوعی اسلام را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن تاریخ موضوعی اسلام به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به مقایسه‌ی دیدگاه‌ها و عملکردهای تاریخی در رابطه با موضوع‌هایی مانند آزادی، علم و قدرت علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند از دل نمونه‌های تاریخی، درک روشن‌تری از برخی مسائل فکری و اجتماعی به دست آورند.
• کسانی که به مطالعه‌ی سیره‌ی پیامبر و امامان (ع) در نسبت با مسئله‌های عینی جامعه توجه دارند.
• افرادی که برای بحث کلاسی، مرور درسی یا جمع‌بندی منظمِ سرفصل‌های تاریخ اسلام به متنی آموزشی نیاز دارند.