کتاب داستان دو جریان

کتاب داستان دو جریان نوشته مصطفی محسنی و مرتضی کریمی اثری آموزشی در حوزه‌ی تاریخ اسلام است. دفتر نشر معارف این کتاب را منتشر کرده است. این کتاب به‌جای دنبال‌کردن صرفِ رویدادها بر پایه‌ی زمان، موضوع‌های مهمی مثل علم، بهداشت، آزادی، جنگ و صلح، زن، جنگ روانی و حاکمیت را در کنار هم می‌گذارد و عملکرد جریان حق و باطل را با هم می‌سنجد. همین شیوه باعث می‌شود تاریخ فقط مجموعه‌ای از وقایع نباشد، بلکه به میدان مقایسه و داوری تبدیل شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب داستان دو جریان

کتاب داستان دو جریان نوشته مصطفی محسنی و مرتضی کریمی با هدف بررسی چند مسئله‌ی بنیادین تاریخ اسلام تنظیم شده است. این اثر مسیر خود را از روایت خطی و زمان‌محور جدا می‌کند و به‌جای آنکه سلسله‌ی وقایع را پشت سر هم بچینند، موضوع‌هایی را انتخاب می‌کند که در فضای فکری و اجتماعی اهمیت بیشتری دارند و می‌توانند محل مقایسه باشند. این روش برای بیرون‌آوردن بحث تاریخ از حالت یکنواخت و تبدیل‌کردن آن به زمینه‌ای برای تحلیل و سنجش بهتر انتخاب شده است. به همین دلیل، کتاب داستان دو جریان بیشتر از آنکه بر حفظ‌کردن رخدادها تکیه داشته باشد، بر فهم تفاوت الگوها و نتایج آن‌ها استوار است.
کتاب داستان دو جریان مجموعه‌ای از درس‌هاست که در آن چند موضوع محوری تاریخ اسلام با هم مقایسه می‌شوند. نویسندگان با طرح نمونه‌هایی از سیره‌ی پیامبر و امامان، جایگاه آموزش، سوادآموزی و پیوند علم با اخلاق را توضیح می‌دهند. سپس به بهداشت، آزادی عقیده، حدود آزادی، جنگ و صلح، جنگ شناختی، جایگاه زن، مسئله‌ی قدرت و حاکمیت و مفهوم وطن‌دوستی می‌رسند. در این اثر در هر موضوع، دو نوع نگاه و دو شیوه‌ی عمل در برابر هم قرار می‌گیرد: جریانی که بر عدالت، هدایت و مسئولیت تکیه دارد و جریانی که به سلطه، تحریف یا بهره‌برداری نادرست می‌رسد. از این راه، کتاب می‌کوشد تاریخ را به عرصه‌ی سنجش الگوها تبدیل کند.

خلاصه کتاب داستان دو جریان

کتاب داستان دو جریان در ۱۳ درس تنظیم شده است و هر درس یکی از محورهای اصلی را دنبال می‌کند. از جمله فصل‌های آن می‌توان به علم و دانش در سیره‌ی معصومین، بهداشت در سیره‌ی معصومین، آزادی عقیده، آزادی بر پایه‌ی حق، جنگ و صلح، واقعیت و واقعیت‌نما، زن در گذر تاریخ، حق و باطل در میدان قدرت، قدرت و حاکمیت و وطن‌دوستی در سیره‌ی معصومین اشاره کرد. در هر بخش، موضوع ابتدا در بستر تاریخ اسلام طرح می‌شود و سپس در نسبت با دیگر جوامع، تمدن‌ها یا جریان‌های فکری سنجیده می‌شود. این مقایسه محدود به یک دوره نیست و گاهی سه بازه‌ی پیش از اسلام، دوران اسلامی و پس از آن را کنار هم قرار می‌دهد تا تفاوت نگاه‌ها روشن‌تر شود.

کتاب داستان دو جریان بر نمونه‌های تاریخی، نقل‌قول‌ها، روایت‌های دینی و مثال‌های مقایسه‌ای تکیه دارد. در فصل‌های آغازین، مسئله‌ی علم و بهداشت با ارجاع به سیره‌ی پیامبر و امامان و وضعیت دیگر جوامع بررسی می‌شود. در فصل‌های بعدی، بحث آزادی، حدود آن، نسبتش با مسئولیت و تفاوت آن در نظام‌های الهی و غیرالهی مطرح می‌شود. بخش‌های مربوط به جنگ و صلح، جنگ روانی و شناختی و نیز جایگاه زن و مسئله‌ی حاکمیت نشان می‌دهد که نویسندگان می‌خواهند از دل تاریخ، الگوهای فکری و اجتماعی را استخراج کنند. فضای این کتاب بیشتر آموزشی و استدلالی است و برای بحث کلاسی، مرور درسی و تأمل در موضوعات چالشی تاریخ اسلام طراحی شده است.

چرا باید کتاب داستان دو جریان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب داستان دو جریان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• یکی از تفاوت‌های این کتاب با سایر آثار تاریخ اسلام این است که خواننده با فصل‌هایی متنوع مثل علم، بهداشت، آزادی، جنگ و صلح، زن و حاکمیت در یک مجموعه‌ی واحد روبه‌رو می‌شود.
• ساختار درسی اثر برای مرور آموزشی، بحث کلاسی و جمع‌بندی مفاهیم اصلی تاریخ اسلام مناسب است.
• نمونه‌های تاریخی متعدد در این کتاب به مخاطب کمک می‌کند تفاوت میان الگوهای فکری و اجتماعی در موقعیت‌های گوناگون را روشن‌تر ببیند.
• خواندن این کتاب می‌تواند نگاه مقایسه‌ای به موضوعات بحث‌برانگیز را تقویت کند و زمینه‌ی تحلیل دقیق‌تر فراهم آورد.

خواندن کتاب داستان دو جریان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب داستان دو جریان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویانی که برای درس‌های معارف اسلامی و تاریخ اسلام به منبعی موضوع‌محور نیاز دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند مسئله‌هایی مثل آزادی، علم، جنگ و صلح و حاکمیت در تاریخ اسلام را بررسی کنند.
• کسانی که از مطالعه‌ی متن‌های آموزشی مقایسه‌ای و نمونه‌های تاریخی استقبال می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند به‌جای حفظ‌کردن صِرف وقایع، تفاوت دیدگاه‌ها و پیامدهای آن‌ها را نیز ببینند.
• علاقه‌مندانی که در پی شناختی منسجم‌تر از سیره‌ی پیامبر و اهل‌بیت در موضوعات اجتماعی و فکری هستند.