کتاب تمدن توحیدی متعادل

کتاب تمدن توحیدی متعادل نوشته محمد دادسرشت و نفیسه مقیسه، بازخوانی‌ای از نظریه تمدن نوین اسلامی در اندیشه آیت الله خامنه ای است که این کتاب را نشر معارف منتشر کرده است. این کتاب می‌کوشد از دل بیانات و مفاهیم پراکنده، یک هسته‌ی نظری روشن بیرون بکشد و نشان دهد چرا «تعادل» در کنار «توحید» برای فهم تمدن اسلامی اهمیت دارد. بحث فقط بر سر آرمان‌های کلی نیست، بلکه نسبت میان انسان، جامعه، دولت، فرهنگ و پیشرفت نیز بررسی می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تمدن توحیدی متعادل

کتاب تمدن توحیدی متعادل نوشته محمد دادسرشت و نفیسه مقیسه به سراغ یکی از بحث‌های محوری در اندیشه سیاسی و فرهنگی جمهوری اسلامی رفته است: این‌که تمدن نوین اسلامی دقیقاً چه معنایی دارد و چگونه می‌توان آن را از سطح شعار به سطح نظریه رساند. نویسندگان از همان ابتدا روشن می‌کنند که مسئله‌ی اصلی، فقط توصیف یک آرمان نیست. آن‌ها می‌خواهند از خلال بیانات آیت الله خامنه ای، منطق درونی یک الگوی تمدنی را استخراج کنند؛ الگویی که در آن توحید، عدالت، معنویت، علم، پیشرفت، جامعه‌سازی و حکمرانی در نسبت با یکدیگر فهم می‌شوند.
این کتاب فقط به بیان کلیات اکتفا نمی‌کند و بر روش کار خود هم تمرکز دارد. نویسندگان توضیح می‌دهند که با استفاده از نظریه‌پردازی داده‌بنیاد، بیش از ۴۰۰ فیش از بیانات مرتبط را بررسی کرده‌اند و از مسیر کدگذاری باز، محوری و گزینشی به یک مقوله‌ی مرکزی رسیده‌اند. نتیجه‌ی این فرایند، مفهوم «تمدن توحیدی متعادل» است؛ مفهومی که قرار است شبکه‌ای از عناصر انسانی، فرهنگی، اجتماعی، نهادی و اخلاقی را در یک چارچوب واحد کنار هم بنشاند. در این نگاه، تعادل به‌معنای کم‌رنگ‌کردن ارزش‌ها نیست، بلکه به‌معنای تنظیم نسبت‌هایی مثل عقل و ایمان، دنیا و آخرت، عدالت و پیشرفت، اخلاق و قدرت است.
ساختار این کتاب در ۴ فصل تنظیم شده است. فصل نخست به مبانی نظری، ضرورت موضوع، پیشینه و روش‌شناسی اختصاص دارد. فصل دوم مسیر استخراج مفاهیم و مقولات را از دل داده‌ها دنبال می‌کند. فصل‌های بعدی به معماری نظریه و فرایند تحقق تمدن نوین اسلامی می‌رسند و از نسبت میان انقلاب اسلامی، نظام اسلامی، دولت اسلامی، جامعه اسلامی و تمدن اسلامی حرف می‌زنند. فضای کلی اثر، پژوهشی و مفهومی است و بیشتر از آن‌که بر روایت تاریخی تکیه کند، بر صورت‌بندی یک دستگاه فکری متمرکز است؛ دستگاهی که می‌خواهد هم در سطح نظری قابل بحث باشد و هم در سطح سیاست‌گذاری و نهادسازی معنا پیدا کند.

خلاصه کتاب تمدن توحیدی متعادل

کتاب تمدن توحیدی متعادل این پرسش را دنبال می‌کند که نظریه تمدن نوین اسلامی در منظومه‌ی فکری آیت الله خامنه ای از چه اجزایی ساخته شده است. نویسندگان با بررسی مجموعه‌ای از بیانات، مفاهیم پرتکرار را استخراج می‌کنند و نشان می‌دهند که این منظومه فقط بر توحید یا پیشرفت به‌تنهایی استوار نیست، بلکه بر پیوند متوازن میان ساحت‌های مختلف زندگی جمعی بنا شده است.
در این مسیر، موضوعاتی مانند انسان تراز اسلامی، جامعه اسلامی، دولت اسلامی، عدالت، علم، فرهنگ، سبک زندگی، ولایت، استقلال و زمینه‌سازی برای تحقق یک الگوی تمدنی کنار هم قرار می‌گیرند. هسته‌ی اصلی بحث این است که تمدن مطلوب، زمانی شکل می‌گیرد که ارزش‌های الهی در ساختارهای اجتماعی و نهادهای پایدار، به‌صورت متعادل عینیت پیدا کنند.

چرا باید کتاب تمدن توحیدی متعادل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تمدن توحیدی متعادل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری فشرده و منظم از مؤلفه‌های تمدن نوین اسلامی در اندیشه آیت الله خامنه ای ارائه می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند نسبت میان مفاهیمی مانند توحید، عدالت، پیشرفت، فرهنگ و حکمرانی را دقیق‌تر بفهمد.
• این اثر نشان می‌دهد چرا «تعادل» در کنار «توحید» به‌عنوان هسته‌ی یک نظریه تمدنی مطرح شده است.
• این کتاب مسیر تبدیل بیانات پراکنده به یک مدل مفهومی را توضیح می‌دهد و برای فهم روش استخراج نظریه نیز مفید است.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند پیوند میان اندیشه، نهادسازی و سیاست‌گذاری فرهنگی را دقیق‌تر بررسی کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تمدن توحیدی متعادل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران علوم انسانی و مطالعات تمدنی که می‌خواهند با صورت‌بندی نظری تمدن نوین اسلامی آشنا شوند.
• دانشجویان و طلابی که درباره‌ی نسبت دین، جامعه، دولت و تمدن پرسش دارند.
• فعالان فرهنگی و فکری که می‌خواهند مفاهیم کلیدی گفتمان رهبری را در قالبی دسته‌بندی‌شده دنبال کنند.
• مخاطبانی که به مباحث عدالت، پیشرفت، سبک زندگی و حکمرانی در چارچوب اندیشه اسلامی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند با فرایند استخراج یک نظریه از دل بیانات و متون مفهومی آشنا شوند.

بخشی از کتاب تمدن توحیدی متعادل

«تعادل در این نظریه، به‌معنای سازش‌کاری، میانه‌روی سلبی یا کاستن از شدت ارزش‌ها نیست؛ بلکه به‌معنای تنظیم صحیح نسبت‌ها است: نسبت عقل و ایمان، دنیا و آخرت، فرد و جامعه، معنویت و مادیت، آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی، اخلاق و قدرت، عدالت و پیشرفت. از منظر این گفتمان، هرگونه برهم‌خوردن این نسبت‌ها -حتی با نیت دینی- به انحراف تمدنی می‌انجامد و امکان پایداری، کارآمدی و بالندگی تمدن را از میان می‌برد.
در مطالعات تمدنی نسبت به دو نوع انحراف تمدنی باید حساس بود: از یک‌سو، تمدن‌های مادیِ نامتوازن که با حذف معنویت و اخلاق، به پیشرفت‌های یک‌سویه و بحران‌ساز می‌رسند؛ و از سوی دیگر، قرائت‌های غیرمتعادل از دینداری که با تقلیل دین به ساحت فردی، عبادی یا احساسی، آن را از توان جامعه‌سازی، دولت‌سازی و تمدن‌پردازی تهی می‌کنند. در برابر این دو، الگوی مطلوب ایشان، تمدنی است که توحید را نه‌فقط در سطح باور، بلکه در سطح ساخت اجتماعی، نظام سیاسی، الگوی پیشرفت و سبک زندگی جاری می‌سازد و این جریان‌یافتگی، تنها از مسیر تعادل ممکن است.»