کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان

کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان نوشته علی ایزانلو، واژه‌نامه‌ای است که فقط به برابرنهادهای فارسی بسنده نمی‌کند و از خلال نمونه‌های گفتاری، بخشی از زندگی روزمره، شوخی‌ها، نفرین‌ها، کار، دامداری و مناسبات اجتماعی یک روستای ترک‌زبان را هم ثبت می‌کند. این اثر را انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد منتشر کرده است و در آن، یک گونه‌ی زبانی در معرض فراموشی با تکیه‌بر داده‌های گردآوری‌شده در گفت‌وگوهای واقعی معرفی می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان

کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان نوشته علی ایزانلو حاصل یک پژوهش طولانی‌مدت درباره‌ی گونه‌ای از ترکی خراسانی است که در روستای ایسبیان به کار می‌رود. هدف اصلی اثر فقط گردآوری واژه‌ها نیست، بلکه ثبت و حفظ یک گونه‌ی زبانی و فرهنگی است که در متن کتاب از آن به‌عنوان زبانی در معرض انقراض یاد شده است. نویسنده نشان می‌دهد که هر مدخل فقط یک واژه نیست، بلکه ردپایی از شیوه‌ی زندگی، نگاه به جهان، روابط خانوادگی، کار روزانه و حافظه‌ی جمعی سخن‌گویان را در خود دارد.
کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان از نظر شیوه‌ی تنظیم نیز ویژگی روشنی دارد. مدخل‌ها و زیرمدخل‌ها براساس خوشه‌های صوری‌معنایی سامان یافته‌اند و برای هر واژه، اطلاعاتی مانند مقوله‌ی دستوری، آوانگاری، ترجمه و نمونه‌ی کاربردی آمده است. نمونه‌ها از گفت‌وگوهای واقعی گرفته شده‌اند و به همین دلیل فضای کتاب فقط واژه‌نامه‌ای خشک و فهرست‌وار نیست. در این نمونه‌ها می‌توان رد قصه‌های مادربزرگ‌ها، شوخی‌های جمعی، دعواها، کار کشاورزی، دامداری، ساخت بنا، بازی‌های محلی و نام مکان‌های روستا را دید. همین بخش‌ها کتاب را به منبعی برای شناخت لایه‌های اجتماعی و فرهنگی زبان تبدیل کرده‌اند.
کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان در مقدمه، درباره‌ی انتخاب واژه‌ها، شیوه‌ی ترجمه و مرز میان واژه‌های بومی و واژه‌های تازه‌وارد هم توضیح داده است. نویسنده فقط صورت‌هایی را آورده که در کاربرد روزمره‌ی سخن‌گویان حضور داشته‌اند و از آوردن شکل‌های صرفاً ممکن اما بی‌کاربرد پرهیز کرده است. همچنین در ترجمه‌ی نمونه‌ها، تفاوت میان فارسی معیار و فارسی محاوره‌ای در نظر گرفته شده تا حس و موقعیت جمله‌ها بهتر منتقل شود. به این ترتیب، این کتاب فقط برای پیدا کردن معنی واژه‌ها نیست؛ بلکه تصویری زنده از یک نظام زبانی، منطق واژه‌سازی آن و جهان محلیِ نهفته در پسِ کلمات ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان

کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان واژه‌ها و ترکیب‌های به‌کاررفته در گونه‌ی ترکی روستای ایسبیان را گرد آورده و آن‌ها را همراه با ترجمه، آوانگاری و نمونه‌های واقعی استفاده ارائه کرده است. محور اصلی اثر، ثبت زبان در بستر زندگی روزمره است؛ یعنی واژه‌ها در کنار موقعیت‌هایی مثل کار در مزرعه، نگهداری دام، روابط خانوادگی، بازی‌های محلی، دشنام‌ها، محبت‌ها و نام‌گذاری‌های بومی دیده می‌شوند. کتاب در کنار معرفی مدخل‌ها، توضیح می‌دهد که این واژه‌ها چگونه انتخاب شده‌اند، چه صورت‌هایی وارد فرهنگ نشده‌اند و چرا کاربرد واقعی برای نویسنده اهمیت داشته است. حاصل کار، تصویری فشرده از زبان، فرهنگ و شیوه‌ی معناپردازی در یک جامعه‌ی محلی است.

چرا باید کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب فقط معنی واژه‌ها را نمی‌دهد و کاربرد آن‌ها را در جمله‌ها و موقعیت‌های واقعی نشان می‌دهد.
• خواننده از خلال مدخل‌ها با بخشی از فرهنگ زبانی و زندگی روزمره‌ی روستای ایسبیان آشنا می‌شود.
• اثر، شیوه‌ی واژه‌سازی، ترکیب‌سازی و دسته‌بندی معنایی در یک گونه‌ی محلی ترکی را روشن می‌کند.
• نمونه‌های کتاب برای بررسی لحن، تعبیرهای محلی، اصطلاح‌ها و نام‌آواها اطلاعات دقیقی در اختیار می‌گذارند.
• کتاب برای کسانی که به زبان‌های ایرانی و ترکی خراسانی علاقه دارند، یک منبع متمرکز درباره‌ی یک گونه‌ی مشخص فراهم می‌کند.
• مقدمه‌ی مفصل اثر، منطق انتخاب مدخل‌ها و شیوه‌ی ترجمه و ثبت داده‌ها را توضیح می‌دهد و خواندن فرهنگ را آسان‌تر می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فرهنگ لغت ترکی به فارسی ایسبیان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویان زبان‌شناسی که به گویش‌ها و گونه‌های ترکی خراسانی علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند زبان را در پیوند با زندگی محلی، روابط اجتماعی و فرهنگ گفتاری بررسی کنند.
• کسانی که درمورد واژه‌نامه‌های کاربردبنیاد و نمونه‌بنیاد کنجکاوند.
• علاقه‌مندان به فرهنگ عامه، اصطلاح‌های بومی و نام‌گذاری‌های محلی در روستاهای خراسان.
• مخاطبانی که به ثبت و حفظ گونه‌های زبانی کم‌کاربرد و در معرض فراموشی اهمیت می‌دهند.