کتاب مغز مضطرب

کتاب مغز مضطرب (Anxious) نوشته جوزف ای. لدو و ترجمه شیوا جمشیدی است. انتشارات ارجمند این کتاب را منتشر کرده است. این اثر به‌سراغ یکی از بحث‌برانگیزترین پرسش‌ها در حوزه‌ی علوم اعصاب و روان‌شناسی می‌رود؛ اینکه آیا آنچه در مغز به شناسایی تهدید و پاسخ دفاعی مربوط است، همان چیزی است که به احساس هشیار ترس و اضطراب منجر می‌شود؟ نویسنده با بازنگری در دیدگاه‌های پیشین خود، میان مدارهای بقا و تجربه‌ی هشیار ترس و اختلال‌های اضطرابی تمایز می‌گذارد و از همین مسیر به پیامدهای درمانی مهمی می‌رسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مغز مضطرب اثر جوزف ای. لدو

کتاب مغز مضطرب (مدارهای عصبی ترس و اضطراب و کاربست‌های درمانی آن) نوشته‌ی جوزف ای. لدو به بررسی پیوند پیچیده‌ی ترس، اضطراب، هشیاری و سازوکارهای مغزی می‌پردازد. محور اصلی اثر این است که نباید پاسخ‌های دفاعی مغز در برابر تهدید را با احساس هشیار ترس یکی دانست. لدو که سال‌ها در زمینه‌ی مدارهای عصبی هیجان پژوهش کرده است، اکنون دیدگاه‌های رایج درباره‌ی آمیگدال، مدار ترس و نسبت میان پژوهش‌های حیوانی و تجربه‌ی انسانی را بررسی می‌کند. او نشان می‌دهد که بسیاری از آنچه در آزمایشگاه به‌عنوان ترس سنجیده می‌شود، در واقع به فرایندهای شناسایی تهدید و پاسخ به خطر مربوط است و نه لزوماً به تجربه‌ی آگاهانه‌ی ترس و اضطراب.

مغز مضطرب به توضیح مفاهیم پایه بسنده نمی‌کند و دامنه‌ی بحث را به تاریخچه‌ی مفهوم اضطراب، تفاوت ترس و اضطراب، اختلال‌های مرتبط با این دو و مسئله‌ی هشیاری گسترش می‌دهد. این کتاب از یک‌سو به نظریه‌های فروید، کی‌یرکگارد و دیدگاه‌های وجودی نزدیک می‌شود و از سوی دیگر به یافته‌های علوم اعصاب، شرطی‌سازی، پردازش تهدید، حافظه و نقش قشر مغز و آمیگدال می‌پردازد. در فصل‌های مختلف این اثر موضوع‌هایی مانند شبکه‌ی درهم‌تنیده‌ی اضطراب و ترس، بازاندیشی مغز هیجانی، سازوکارهای دفاعی، هشیاری، حافظه و نسبت این مباحث با درمان اختلال‌های ترس و اضطراب طرح شده‌اند.

اهمیت کتاب مغز مضطرب در این است که میان زبان علمی، تجربه‌ی ذهنی انسان و کاربردهای بالینی پلی می‌زند و نشان می‌دهد که دقت در تعریف واژه‌ها مستقیماً بر شیوه‌ی فهم و درمان اضطراب اثر می‌گذارد.

خلاصه کتاب مغز مضطرب

ترس و اضطراب فقط واکنش‌های خودکار بدن به خطر نیستند؛ بلکه تجربه‌هایی هشیارند که بر بستر فرایندهای پیچیده‌ی مغزی شکل می‌گیرند. نویسنده استدلال می‌کند مدارهایی که تهدید را شناسایی و پاسخ‌های دفاعی مانند میخکوب‌شدگی، گریز یا تغییرات بدنی را فعال می‌کنند، با سازوکارهایی که احساس آگاهانه‌ی ترس را می‌سازند یکسان نیستند. کتاب تفاوت ترس و اضطراب را روشن می‌کند، نقش حافظه و هشیاری را در شکل‌گیری این تجربه‌ها بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چرا این تمایز برای فهم اختلال‌هایی مانند اضطراب فراگیر، وحشت‌زدگی، هراس‌ها و تروما اهمیت دارد. نتیجه‌ی این بحث بازنگری در شیوه‌ی تفسیر پژوهش‌ها و نگاه به درمان است.

چرا باید کتاب مغز مضطرب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مغز مضطرب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت میان شناسایی تهدید در مغز و احساس هشیار ترس و اضطراب را روشن می‌کند.
• کتاب به فهم دقیق‌تر نسبت آمیگدال، مدارهای بقا و تجربه‌ی ذهنی انسان کمک می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی کتاب می‌تواند ریشه‌ی بسیاری از سوءتفاهم‌ها درباره‌ی ترس، اضطراب و پژوهش‌های حیوانی را دریابد.
• این اثر پیوند میان علوم اعصاب، روان‌شناسی، فلسفه‌ی هشیاری و درمان اختلال‌های اضطرابی را نشان می‌دهد.
• کتاب برای درک این موضوع مفید است که چرا بعضی درمان‌ها بر پاسخ‌های رفتاری اثر می‌گذارند، اما لزوماً احساس ترس را به همان اندازه تغییر نمی‌دهند.

خواندن کتاب مغز مضطرب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مغز مضطرب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی، علوم اعصاب و علوم شناختی که می‌خواهند درک دقیق‌تری از ترس و اضطراب به دست آورند.
• درمانگران و بالینگرانی که با اختلال‌های ترس و اضطراب سروکار دارند و به مبانی نظری این حوزه علاقه‌مند هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تفاوت میان پاسخ‌های دفاعی بدن و تجربه‌ی هشیار هیجان را بهتر بفهمند.
• کسانی که به موضوع هشیاری، ذهن و رابطه‌ی آن با مغز علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی اختلال‌هایی مانند اضطراب فراگیر، وحشت‌زدگی، هراس و تروما شناخت عمیق‌تری پیدا کنند.

درباره جوزف ای. لدو

جوزف ای. لدو (Joseph E. LeDoux)، متولد ۷ دسامبر ۱۹۴۹ در ایالت لوئیزیانا، یک عصب‌شناس آمریکایی، استاد کرسی هنری و لوسی موزس در دانشگاه نیویورک (NYU)، مدیر مؤسسه‌ی مغز عاطفی و همچنین خواننده‌ی اصلی و ترانه‌سرای گروه موسیقی «آمیگدالوئیدز» (The Amygdaloids) بوده است. تحقیقات علمی او عمدتاً بر مدارهای بقا و تأثیر آن‌ها بر احساساتی مانند ترس و اضطراب تمرکز داشته است. 

این نویسنده تحصیلاتش را در رشته‌ی مدیریت بازرگانی با گرایش فرعی روان‌شناسی و کارشناسی‌ارشد بازاریابی در دانشگاه ایالتی لوئیزیانا (LSU) آغاز کرد و پس از علاقه‌مندی به پژوهش‌های مغزی، دکتری خود را در سال ۱۹۷۷ از دانشگاه استونی بروک دریافت کرد و پیش از پیوستن به مرکز علوم عصبی دانشگاه نیویورک در سال ۱۹۸۹، به‌عنوان دانشیار در دانشکده‌ی پزشکی کرنل به تحقیق درباره‌ی مکانیسم مغزی حافظه‌ی عاطفی پرداخت.

لدو از اواسط دهه‌ی ۱۹۷۰ از طریق کار با بیماران دارای مغز دوشاخه به موضوع عواطف علاقه‌مند شد و با مطالعه روی جوندگان و استفاده از مدل شرطی‌سازی ترس پاولوفی، نظریه‌ی «دو راه حسی به آمیگدال» را مطرح کرد که شامل یک راه زیرقشری سریع برای واکنش به تهدیدها و یک راه قشری کندتر اما پردازش‌شده است؛ او در تحقیقات خود نشان داد که چگونه تغییرات سلولی و مولکولی در آمیگدال به شکل‌گیری خاطرات تهدیدآمیز منجر می‌شود و با همکاری الیزابت فلپس، اعتبار این یافته‌ها را در مغز انسان نیز اثبات کرد.

جوزف ای. لدو در تبیین تفاوت میان پاسخ به تهدید و احساسات استدلال می‌کند که مدارهای بقای دفاعی برای زنده نگه‌داشتن جانداران پدید آمده‌اند و نه برای تولید احساسات. او معتقد است ترس و اضطراب از نظر بیولوژیکی در مغز سیم‌کشی نشده‌اند؛ بلکه پیامد پردازش شناختیِ اجزای غیرعاطفی در موجوداتی هستند که از فعالیت‌های مغز خود آگاهی دارند؛ بنابراین حتی موجودات ساده‌ای مثل باکتری‌ها نیز به خطر واکنش نشان می‌دهند، اما مغز برای ایجاد احساساتی چون ترس طراحی نشده است.

این دانشمند علاوه‌بر نگارش کتاب‌های تحسین‌شده‌ای چون «مغز عاطفی» (۱۹۹۶) و «مغز مضطرب» (۲۰۱۵)، به‌واسطه‌ی پیشینه‌ی خود در نوجوانی در رادیو و نوازندگی گیتار، ترانه‌هایی با مضامین عصب‌شناسی و فلسفی برای گروه موسیقی خود نوشته است. ازجمله کارهای صوتی او آلبوم‌های Heavy Mental و Theory of My Mind (با همکاری رزان کش) و همچنین آلبوم Anxious (همدم کتاب مضطرب او در سال ۲۰۱۵) است.

جوایز و افتخارات نویسنده

جوزف ای. لدو جوایز متعددی را دریافت کرده است که ازجمله‌ی آن‌ها می‌توان به جایزه‌ی کارل اسپنسر لشلی از انجمن فلسفی آمریکا، جایزه‌ی بین‌المللی فایسن در علوم شناختی، جایزه‌ی ژان لوئی سینیوره از بنیاد ایپسن، جایزه‌ی سانتیاگو گریسولیا، جایزه‌ی مشارکت‌های علمی برجسته‌ی انجمن روان‌شناسی آمریکا و جایزه‌ی دونالد او. هب از انجمن روان‌شناسی آمریکا اشاره کرد. او همچنین همکارِ (عضوِ) آکادمی هنر و علوم آمریکا، آکادمی علوم نیویورک و انجمن آمریکایی پیشبرد علوم، همکارِ ویلیام جیمز در انجمن علوم روان‌شناسی و عضو آکادمی ملی علوم بوده است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب مغز مضطرب

نشریه‌ی Publishers Weekly: جوزف ای. لدو با تکیه بر سال‌ها پژوهش به موضوع اضطراب و ترس می‌پردازد و هر دو احساس را به‌عنوان سازه‌هایی شناختی توصیف می‌کند. کتاب مغز مضطرب افق‌های تازه‌ای در شیوه‌ی اندیشیدن و احساس‌کردن را پیش روی خوانندگان خواهد گشود.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب مغز مضطرب منتشر شده است؟

کتاب حاضر نخستین‌بار با عنوان «موضوعات پیچیده و گیج‌کننده‌ی اضطراب و ترس» با ترجمه‌ی لیلاالسادات میرصیفی‌فرد... [و دیگران] توسط انتشارات نمای علم در سال ۱۴۰۱ منتشر شد. همچنین نشر بینش نو این کتاب را با عنوان «مضطرب: بهره‌گیری از مغز برای فهم و درمان ترس و اضطراب» (ترجمه و تلخیص از جواد حاتمی و شرمین شریف‌زاده) در سال ۱۴۰۳ روانه‌ی بازار کتاب ایران کرده است.

بخشی از کتاب مغز مضطرب

«هشیاری و حافظه

در فصل ششم به رویکردهایی اشاره شد که دانشمندان و فلاسفه به‌کار می‌گیرند تا بتوانند سر درآورند تجارب ادراکی هشیار چگونه از طریق تعامل بین سیستم بینایی و حافظهٔ فعال به‌وجود می‌آیند. اما وقتی سیستم بینایی شما یک شکلِ قرمز رنگ و گرد را در بخش میوه و سبزیجات فروشگاه شناسایی می‌کند و دسترسی هشیار شما به آن شکل را از طریق حافظهٔ فعال برایتان فراهم می‌آورد، چطور می‌دانید که دارید نمونه‌ای از میوهٔ سیب را می‌بینید؟

چیزهایی مانند سیب، صندلی، سفینهٔ فضایی، دولت یک کشور و اتفاقاتی همچون کنسرت، جشن عروسی و مراسم فارغ‌التحصیلی، به‌صورت ذاتی در مغز تعبیه نشده‌اند. شما باید از طریق تجربه دربارهٔ اینها دانش کسب کنید. به همین دلیل وقتی آن شکل خاص را در مغازه می‌بینید، می‌دانید سیب است چون یاد گرفته‌اید سیب چیست و این اطلاعات را در قالب یک الگوی مفهومی در مغز خود ذخیره کرده‌اید. در یک عکس یا نقاشی یا حتی در یک حکاکی نیز می‌توانید سیب را شناسایی کنید. این دانش مفهومی، به هر چیزی در مورد سیب تعمیم می‌یابد: اینکه خوردنی است، می‌توانید آن را همان‌طور که هست بخورید یا به سُس سیب یا آب سیب تبدیلش کنید یا با آن پای سیب درست کنید؛ اینکه ویلیام تل تیری را به سمت سیبی پرتاب کرد که روی سر پسرش قرار داشت؛ که Apple [سیب در زبان انگلیسی] نام یک شرکت فناوری و همچنین شرکت ضبط موسیقی است که گروه بیتلز آن را بنیان نهاد؛ و غیره.»