کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران)

کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران) (The Therapeutic Relationship in Cognitive-Behavioral Therapy) نوشته نیکولاس کازانتزیس، فرانک داتیلیو و کیت س. دابسون، به‌ جای تمرکز صرف بر فنون CBT، نشان می‌دهد که رابطه‌ی درمانی چگونه در دل فرایند درمان قرار می‌گیرد و چرا همدلی، همکاری، بازخورد و گفت‌وگوی سقراطی در کنار تکنیک‌ها معنا پیدا می‌کنند. این راهنما را انتشارات ارجمند با ترجمه مهدی آزاد و اسماعیل نورالهی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران)

کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران) اثری تخصصی از نیکولاس کازانتزیس، فرانک داتیلیو و کیت س. دابسون است که به یکی از بحث‌های مهم در CBT می‌پردازد: اینکه رابطه‌ی درمانگر و مراجع فقط مقدمه‌ی درمان نیست، بلکه بخشی از خودِ فرایند تغییر است. نویسندگان توضیح می‌دهند که CBT را نباید مجموعه‌ای از فنون جدا از بافت انسانی جلسه دانست. در این نگاه، مفهوم‌پردازی شناختی، اتحاد درمانی، تجربه‌گرایی مشارکتی و گفت‌وگوی سقراطی در کنار هم قرار می‌گیرند تا درمان از سطح اجرای تکنیک فراتر برود.

این کتاب ساختاری آموزشی و بالینی دارد. متن، هم تعریف روشنی از رابطه‌ی درمانی در CBT ارائه می‌کند و هم نشان می‌دهد این رابطه در بخش‌های مختلف درمان چگونه عمل می‌کند؛ از جلسات آغازین و تنظیم دستور کار گرفته تا تکالیف بین‌جلسه‌ای، مدیریت گسست در اتحاد درمانی، پایان درمان و پیشگیری از عود. 

کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران) فقط به بیان مفاهیم بسنده نمی‌کند و با نمونه‌های بالینی مفصل پیش می‌رود. پرونده‌هایی مانند یوهان، ماری و ژولیت نشان می‌دهند که سوءظن، خشم، اضطراب، ترس از طردشدن یا نیاز به تأیید چگونه در رابطه‌ی درمانی ظاهر می‌شود و درمانگر باید چطور این نشانه‌ها را در مفهوم‌پردازی مورد وارد کند. یکی از نکات مهم متن این است که رفتار دشوار مراجع صرفاً مانع درمان نیست، بلکه می‌تواند سرنخی برای فهم باورهای هسته‌ای، سبک دلبستگی و الگوهای رابطه‌ای او باشد.

این کتاب در کنار توجه به مراجع، درمانگر را هم وارد میدان بررسی می‌کند. نیکولاس کازانتزیس، فرانک داتیلیو و کیت س. دابسون بارها به خود-بازاندیشی، شناخت ارزش‌ها، توجه به افکار خودکار درمانگر و حفظ مرزهای حرفه‌ای برمی‌گردند. به‌این‌ترتیب، این کتاب تصویری از CBT ارائه می‌دهد که در آن تکنیک و رابطه از هم جدا نیستند و مهارت درمانگر فقط در دانستن روش‌ها خلاصه نمی‌شود، بلکه به توانایی تنظیم آن‌ها متناسب با هر مراجع وابسته است.

خلاصه کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران)

کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران) توضیح می‌دهد که در CBT، تغییر فقط از راه اجرای تکنیک‌ها رخ نمی‌دهد و کیفیت رابطه‌ی درمانی در شکل‌گیری این تغییر نقش اساسی دارد. نویسندگان ابتدا رابطه‌ی درمانی و اتحاد کاری را تعریف می‌کنند و سپس نشان می‌دهند که همدلی، توجه مثبت، بازخوردگیری، مشارکت فعال مراجع، تجربه‌گرایی مشارکتی و گفت‌وگوی سقراطی چگونه در جلسات درمانی به کار می‌آیند. 

متن با استفاده از نمونه‌های بالینی نشان می‌دهد که واکنش‌های دشوار مراجع، گسست‌های رابطه، مقاومت، مرزهای حرفه‌ای و حتی افکار و هیجانات خود درمانگر، همگی بخشی از فرایند درمان هستند و باید در مفهوم‌پردازی شناختی مورد دیده شوند.

چرا باید کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران) را بخوانیم؟

دلایل خواندن رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی درمانی را به‌ عنوان بخشی از خودِ CBT توضیح می‌دهد، نه موضوعی حاشیه‌ای در کنار تکنیک‌ها.
• خواننده با پیوند میان مفهوم‌پردازی شناختی مورد و رفتارهای درون جلسه آشنا می‌شود.
• نمونه‌های بالینی کتاب نشان می‌دهند که خشم، سوءظن، اضطراب و گسست در اتحاد درمانی چگونه فهم و مدیریت می‌شوند.
• فصل‌های کتاب فقط به جلسات آغازین محدود نیستند و موضوعاتی مانند تکالیف، خاتمه‌ی درمان، اخلاق و پیشگیری از عود را هم در بر می‌گیرند.
• این اثر به درمانگر کمک می‌کند افکار، هیجانات و ارزش‌های خودش را نیز در فرایند درمان جدی بگیرد.

خواندن کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و کارورزان روان‌شناسی بالینی که می‌خواهند رابطه‌ی درمانی را در چارچوب CBT بهتر بشناسند.
• درمانگرانی که در جلسات با گسست اتحاد درمانی، مقاومت یا واکنش‌های شدید مراجع روبه‌رو می‌شوند.
• مخاطبانی که می‌خواهند مفهوم‌پردازی شناختی مورد را به رفتارهای واقعی مراجع در جلسه پیوند بزنند.
• کسانی که به کاربرد گفت‌وگوی سقراطی، بازخوردگیری و مشارکت فعال مراجع علاقه دارند.
• درمانگرانی که به خود-بازاندیشی و بررسی نقش افکار و هیجانات خود در درمان اهمیت می‌دهند.

بخشی از کتاب رابطه درمانی در رفتاردرمانی شناختی (راهنمای درمانگران)

«هر ارزیابی یا مداخلۀ کارآمد در درمان به چندین مؤلفه متکی است. نخست، مراجعین باید احساس احترام، ارزش و راحتی داشته باشند تا بتوانند خود را آسیب‌پذیر ببینند و تجارب شخصی خود را بدون در نظر گرفتن قدرت عاطفی دیدگاهشان، به اشتراک بگذارند. در بعضی از مواقع ممکن است در اولین جلسه با عصبانیت مراجع روبرو شویم، که ممکن است ما را آگاه کند تا با تشخیص صدمات و ترس‌های مراجع، شنونده‌های بهتری هم بشویم. این نوع برخورد دشوار نیاز به یک واکنش همدلانۀ آرام، ثابت و صمیمانه دارد که ایجاد آن همیشه آسان نیست.

چندین عنصر عمومی از رابطۀ درمانی در CBT وجود دارد، ازجمله مهارت گفتاری و شنیداری درمانگر، همدلی ابرازشده و اظهارات مناسب در توجه مثبت (به‌عنوان‌مثال تشویق و تأییدهای مثبت). سایر عناصر عمومی شامل جستجوی بازخورد مراجع، دستیابی به همخوانی و اصالت و همچنین محصول این تلاش‌ها که شامل احساس اعتماد، احترام متقابل و پیوند رابطۀ مثبت از سوی مراجع است.

ما معمولاً تجربۀ رابطه‌ای متفاوت برای مراجعینی که قبلاً با آن روبرو بوده‌اند را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهیم و این تجربۀ جدید فرصتی را برای آن‌ها فراهم می‌کند تا دیدهای گسترده‌تری برای ارزیابی سایر افراد، روابط و جهان تهیه کنند. هرچه اطلاعات بیشتری در مورد مراجع و تاریخچۀ ارتباطی وی در قالب مفهوم‌سازی شناختی مورد داشته باشیم، به‌طور مؤثرتری می‌توانیم این عناصر عمومی را برای شروع روند تغییر عقیده تنظیم کنیم. ما اغلب با گشودن درب فرصت‌های تازه، به مراجعین خود کمک می‌کنیم تا چشم‌انداز دیگری از جهان را توسعه دهند.»