کتاب امام حسین (ع) (تاریخ، حماسه، پیام) (جلد سوم، از یزید تا شهادت سال ۶۰ تا ۶۱ هجری)

کتاب امام حسین(ع)(جلد سوم) نوشته عباس رهبری، سومین بخش از مجموعه‌ای است که یک بازه‌ی کوتاه اما تعیین‌کننده از زندگی امام حسین (ع) را دنبال می‌کند؛ از آغاز خلافت یزید تا شهادت در کربلا. نویسنده در این جلد فقط به نقل رویدادها بسنده نکرده و در کنار گزارش تاریخی، به زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و فکری واقعه نیز پرداخته است. این کتاب را انتشارات عالی نگار منتشر کرده است. تمرکز کتاب بر این نکته است که چگونه در فاصله‌ای چندماهه، بحران مشروعیت حکومت اموی به یکی از ماندگارترین رخدادهای تاریخ اسلام رسید.
نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب امام حسین (ع) (تاریخ، حماسه، پیام) (جلد سوم، از یزید تا شهادت سال ۶۰ تا ۶۱ هجری)

کتاب امام حسین(ع)(جلد سوم) نوشته عباس رهبری به دوره‌ای می‌پردازد که از مرگ معاویه و روی کار آمدن یزید آغاز می‌شود و تا واقعه‌ی عاشورا ادامه پیدا می‌کند. نویسنده این بازه را فقط یک فاصله‌ی زمانی کوتاه نمی‌بیند، بلکه آن را نقطه‌ای می‌داند که در آن چند مسئله‌ی مهم به هم می‌رسند: تبدیل خلافت به سلطنت موروثی، بحران مشروعیت سیاسی، امتناع امام حسین (ع) از بیعت و شکل‌گیری مسیری که به کربلا ختم می‌شود. متن کتاب نشان می‌دهد که این جلد ادامه‌ی منطقی دو جلد پیشین است و بدون جداکردن عاشورا از زمینه‌های قبلی، آن را در امتداد تحولات دوران معاویه بررسی می‌کند.

این کتاب از نظر محتوا دامنه‌ی گسترده‌ای دارد و فقط به روایت حرکت امام از مدینه تا کربلا محدود نمی‌شود. فصل‌های آغازین به شخصیت یزید، شیوه‌ی تثبیت قدرت او، وصایای معاویه، واکنش‌های مدینه و کوفه و مسئله‌ی بیعت اختصاص یافته است. سپس کتاب به نامه‌های کوفیان، اعزام مسلم بن عقیل، تغییر اوضاع کوفه، حرکت امام از مکه، برخورد با حر، توقف در کربلا، مذاکرات، محاصره و مسئله‌ی آب می‌رسد. در بخش‌های بعدی نیز شب عاشورا، آرایش دو سپاه، یاران امام، شهادت حضرت عباس (ع)، وداع‌های پایانی، شهادت امام حسین (ع) و پس از آن تحلیل‌های نظامی، روان‌شناختی، اجتماعی و قرآنی مطرح می‌شود. این گستردگی نشان می‌دهد که نویسنده می‌خواهد عاشورا را هم به‌عنوان رخداد تاریخی و هم به‌عنوان مسئله‌ای تفسیری بررسی کند.

این کتاب در شیوه‌ی ارائه، ترکیبی از گزارش و تحلیل را پیش می‌برد. در فهرست و مقدمه‌ی کتاب پیداست که نویسنده به موضوعاتی مثل رفتار قبایل کوفه، نقش فرماندهان سپاه دشمن، جایگاه زنان عاشورا، پیام‌های سیاسی و اجتماعی، و حتی بررسی اختلاف روایت‌ها در منابع توجه داشته است. همین ویژگی باعث شده متن فقط بر بازگویی مشهورات تکیه نکند و در جاهایی به نقد گزارش‌ها، سنجش روایت‌ها و توضیح علت تصمیم‌ها نزدیک شود. فضای کلی اثر، فضای بازخوانی یک مقطع پرتنش است؛ مقطعی که در آن تصمیم‌های سیاسی، وفاداری‌ها، پیمان‌شکنی‌ها، گفت‌وگوها و ایستادگی‌ها کنار هم قرار می‌گیرند و تصویری چندوجهی از عاشورا می‌سازند.

خلاصه کتاب امام حسین (ع) (تاریخ، حماسه، پیام) (جلد سوم، از یزید تا شهادت سال ۶۰ تا ۶۱ هجری)

این جلد از مجموعه، مسیر حوادثی را دنبال می‌کند که با مرگ معاویه و خلافت یزید آغاز می‌شود. نویسنده ابتدا زمینه‌ی سیاسی این تغییر را شرح می‌دهد و بعد به درخواست بیعت از امام حسین (ع)، خروج ایشان از مدینه، اقامت در مکه و نامه‌های کوفیان می‌رسد. با اعزام مسلم بن عقیل و دگرگونی اوضاع کوفه، حرکت امام وارد مرحله‌ای تازه می‌شود و در ادامه، مسیر مکه تا کربلا، برخورد با سپاه حر، محاصره و وقایع عاشورا روایت می‌شود.

در کنار این خط اصلی، کتاب به پرسش‌های مهمی هم پرداخته است: چرا امام بیعت را نپذیرفت، چرا توصیه‌ی ماندن را قبول نکرد، کوفیان چرا پیمان‌شکنی کردند و عاشورا چه پیامدهای سیاسی و اعتقادی داشت. به این ترتیب، خلاصه‌ی کتاب فقط یک روایت از حادثه نیست، بلکه شرح شکل‌گیری و معنای آن نیز هست.

چرا باید کتاب امام حسین (ع) (تاریخ، حماسه، پیام) (جلد سوم، از یزید تا شهادت سال ۶۰ تا ۶۱ هجری) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب امام حسین(ع)(جلد سوم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب واقعه‌ی عاشورا را جدا از زمینه‌های سیاسی و اجتماعی آن بررسی نمی‌کند و مسیر شکل‌گیری بحران را نشان می‌دهد.
• خواننده با ترتیب رویدادها از مرگ معاویه تا روز عاشورا آشنا می‌شود و پیوند میان تصمیم‌ها و پیامدها را بهتر می‌بیند.
• کتاب فقط به نقل مشهورات بسنده نکرده و در بخش‌های مختلف به تحلیل شخصیت‌ها، مواضع و روایت‌های تاریخی پرداخته است.
• بخش‌های متنوع اثر، از نامه‌های کوفه و مأموریت مسلم بن عقیل تا مسئله‌ی آب، مذاکرات و آرایش سپاه‌ها، تصویری جزئی‌تر از ماجرا به دست می‌دهد.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند عاشورا را از زاویه‌ی تاریخی، اعتقادی و اجتماعی کنار هم ببینند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب امام حسین(ع)(جلد سوم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ اسلام که می‌خواهند وقایع منتهی به عاشورا را با جزئیات بیشتری دنبال کنند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت میان خلافت یزید، مسئله‌ی بیعت و قیام امام حسین (ع) پرسش دارند.
• کسانی که می‌خواهند علاوه‌بر اصل واقعه، تحلیل‌های سیاسی، اجتماعی و روان‌شناختی مربوط به کربلا را هم بخوانند.
• مخاطبانی که به بررسی اختلاف روایت‌ها و سنجش گزارش‌های تاریخی علاقه دارند.
• افرادی که دو جلد قبلی این مجموعه را خوانده‌اند و می‌خواهند ادامه‌ی بحث را در مهم‌ترین مقطع آن دنبال کنند.