کتاب چالش های فکری، فرهنگی و سیاسی پیش روی جهان اسلام

کتاب چالش‌های فکری، فرهنگی و سیاسی پیش روی جهان اسلام نوشته‌ی عباس رهبری و جواد خانلری، اثری پژوهشی و تحلیلی درباره مسائل بنیادین و معاصر جهان اسلام است. این کتاب با رویکردی انتقادی و تحلیلی، به بررسی ریشه‌ها و ابعاد چالش‌هایی می‌پردازد که جوامع اسلامی در حوزه‌های فکری، فرهنگی و سیاسی با آن‌ها روبه‌رو هستند. نویسندگان، هر دو استادیار دانشگاه، تلاش کرده‌اند با بهره‌گیری از منابع معتبر اسلامی و مطالعات تطبیقی، تصویری واقع‌گرایانه و چندلایه از وضعیت کنونی جهان اسلام ارائه دهند. ساختار کتاب به گونه‌ای طراحی شده که خواننده را با بحران‌های درونی و بیرونی، ضعف نهادهای فکری و فرهنگی، تأثیر جهانی‌شدن، و راهکارهای همگرایی و آینده‌پژوهی آشنا می‌کند. نشر عالی‌نگار آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چالش های فکری، فرهنگی و سیاسی پیش روی جهان اسلام

کتاب چالش‌های فکری، فرهنگی و سیاسی پیش روی جهان اسلام با تمرکز بر تحلیل انتقادی وضعیت فعلی جوامع اسلامی، به بررسی بحران‌های ریشه‌دار و چندبعدی در این حوزه‌ها پرداخته است. عباس رهبری و جواد خانلری، با رویکردی ترکیبی از تحلیل محتوا، نقد تطبیقی و رهیافت فلسفی، تلاش کرده‌اند تا پیوندی میان مباحث نظری و بسترهای اجتماعی برقرار کنند. ساختار کتاب در سه بخش اصلی و نه فصل تنظیم شده است: بخش نخست به چالش‌های درونی مانند بحران رهبری، گسست‌های هویتی و ضعف نهادهای فرهنگی می‌پردازد؛ بخش دوم به چالش‌های بیرونی نظیر فشارهای جهانی‌شدن، جنگ نرم و تهدیدات امنیتی اختصاص دارد؛ و بخش سوم راهکارها و چشم‌اندازهای آینده را بررسی می‌کند. هر فصل با انتظارات آموزشی، مقدمه، تحلیل، خلاصه و پرسش‌های پایانی همراه است تا خواننده بتواند به‌صورت گام‌به‌گام با موضوعات کلیدی و راهبردی جهان اسلام آشنا شود. این کتاب با هدف بازاندیشی در مبانی فکری و تمدنی، به دنبال ارائه راهکارهایی برای عبور از وضعیت بحرانی و تقویت ظرفیت‌های فکری و فرهنگی جهان اسلام است.

خلاصه کتاب چالش های فکری، فرهنگی و سیاسی پیش روی جهان اسلام

کتاب چالش‌های فکری، فرهنگی و سیاسی پیش روی جهان اسلام دغدغه‌ی بازخوانی بحران‌های بنیادین جوامع اسلامی را دنبال می‌کند. نویسندگان، ابتدا بحران رهبری و فقدان گفتمان واحد فکری را به‌عنوان دو چالش اساسی معرفی کرده‌اند. آن‌ها نشان داده‌اند که فروپاشی خلافت عثمانی و ظهور دولت‌ملت‌های مدرن، وحدت سیاسی و فکری امت اسلامی را دچار تشتت کرده و زمینه‌ساز رقابت‌های ایدئولوژیک و سیاسی میان دولت‌های اسلامی شده است. این بحران‌ها، نه‌تنها محصول عوامل بیرونی مانند استعمار و جهانی‌شدن، بلکه ریشه در گسست‌های درونی و ناکارآمدی‌های ساختاری دارند. در ادامه، کتاب به گسست‌های هویتی و اجتماعی می‌پردازد؛ اختلافات قومی، قبیله‌ای و فرقه‌ای که به‌دلیل ضعف نهادهای مدنی و ناکارآمدی ساختارهای حکمرانی، از تنوع فرهنگی به منشأ تنش و واگرایی تبدیل شده‌اند. این شکاف‌ها، بستر مناسبی برای مداخلات سیاسی و امنیتی قدرت‌های خارجی فراهم آورده‌اند و در مواردی به جنگ‌های داخلی و بحران‌های امنیتی منجر شده‌اند. در بخش دیگری، چالش‌های نظام‌های سیاسی و حکمرانی مورد بررسی قرار گرفته است. خودکامگی، سرسپردگی حاکمان به قدرت‌های خارجی، جمود فکری و فقدان رهبری در جنبش‌های اسلامی، از جمله عواملی هستند که مانع توسعه و استقلال کشورهای اسلامی شده‌اند. نویسندگان تأکید کرده‌اند که بازسازی الگوهای شورا، عدالت و عقلانیت دینی، پیش‌شرط عبور از بحران‌های ساختاری است. کتاب همچنین ضعف نهادهای فکری و فرهنگی را به‌عنوان چالشی بنیادین مطرح کرده است. تضعیف مراکز اندیشه‌ساز، وابستگی به دولت‌ها و فقدان شبکه‌سازی بین‌المللی، موجب شده است که جهان اسلام در تولید گفتمان نوین و پاسخ به چالش‌های مدرن ناتوان باشد. مسأله فلسطین نیز به‌عنوان نماد عدم هماهنگی و ضعف اراده جمعی کشورهای اسلامی تحلیل شده است. در بخش چالش‌های بیرونی، کتاب به تأثیر جهانی‌شدن، پروژه اسلام‌هراسی، فشارهای اقتصادی و سیاسی، و تهدیدات امنیتی می‌پردازد. جهانی‌شدن، همزمان فرصت و تهدید برای هویت اسلامی ایجاد کرده و موجب بروز بحران معنا و ظهور هویت‌های چندگانه در میان نسل جوان شده است. پروژه اسلام‌هراسی و تلاش برای ناکارآمد جلوه‌دادن اسلام سیاسی، از دیگر چالش‌های بیرونی هستند که انسجام و تصویر جهانی اسلام را تحت تأثیر قرار داده‌اند. در نهایت، نویسندگان راهکارهایی مانند نوسازی گفتمان اسلامی، تقویت نهادهای مدنی، گفت‌وگوی بین‌فرهنگی و آینده‌پژوهی را برای عبور از وضعیت بحرانی و تحقق افق تمدنی جهان اسلام پیشنهاد کرده‌اند.

چرا باید کتاب چالش های فکری، فرهنگی و سیاسی پیش روی جهان اسلام را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و انتقادی، تصویری چندلایه از بحران‌ها و چالش‌های فکری، فرهنگی و سیاسی جهان اسلام ارائه می‌دهد. ویژگی شاخص آن، پرداختن همزمان به ریشه‌های درونی و بیرونی بحران‌ها و تلاش برای تبیین ارتباط متقابل آن‌هاست. ساختار منظم و آموزشی کتاب، امکان تحلیل انتقادی و ارزیابی راهکارهای پیشنهادی را برای خواننده فراهم می‌کند. همچنین، با ارائه پرسش‌های پایانی در هر فصل، زمینه‌ای برای تفکر و گفت‌وگوی علمی ایجاد شده است. این کتاب به‌ویژه برای کسانی که به دنبال فهم عمیق‌تر از وضعیت کنونی و آینده جهان اسلام هستند، منبعی ارزشمند به‌شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران حوزه مطالعات اسلامی، علوم سیاسی، روابط بین‌الملل و جامعه‌شناسی، همچنین به علاقه‌مندان به مسائل فرهنگی و تمدنی جهان اسلام پیشنهاد می‌شود. به کسانی که دغدغه تحلیل بحران‌های فکری، هویتی و سیاسی جوامع اسلامی را دارند و به دنبال راهکارهای علمی برای عبور از وضعیت کنونی هستند، مطالعه این اثر توصیه می‌شود.