کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی

کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی نوشته زینب موسوی سادات، به یکی از بحث‌های محوری فقه سیاسی می‌پردازد: نسبت میان حفظ نظام، مشروعیت حاکمیت و صدور احکام حکومتی. نویسنده در این اثر، دیدگاه‌های شیعه و اهل سنت را کنار هم می‌گذارد و از خلال مفاهیمی مانند مصلحت، ولایت، مشروعیت و حکم حاکم، چارچوبی برای فهم جایگاه حکومت در اجرای احکام ترسیم می‌کند. این کتاب را انتشارات عالی نگار منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی

کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی نوشته زینب موسوی سادات، پژوهشی در حوزه فقه سیاسی و اندیشه‌ی حکمرانی در اسلام است که مسئله‌ی حفظ نظام را به‌عنوان یکی از پایه‌های مهم بحث دنبال می‌کند. متن از همان آغاز نشان می‌دهد که موضوع فقط تعریف چند اصطلاح فقهی نیست، بلکه پرسش اصلی آن به حق حاکمیت، منشأ مشروعیت، حدود ولایت و نسبت این مفاهیم با اجرای احکام در جامعه اسلامی برمی‌گردد. نویسنده برای پیش‌برد این بحث، هم به مبانی نظری توجه کرده است و هم به نمونه‌های فقهی و حکومتی که نشان می‌دهند حکم حکومتی در چه موقعیت‌هایی معنا پیدا می‌کند.

کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی در ۵ فصل تنظیم شده است. فصل نخست به کلیات و مفهوم‌شناسی اختصاص دارد و واژه‌هایی مانند نظام، حاکمیت، حکومت، مشروعیت، مصلحت و حکم حکومتی را بررسی می‌کند. در ادامه، نسبت حکم حکومتی با احکام اولیه و ثانویه و نیز نقش مردم در ساختار جامعه اسلامی مطرح می‌شود. فصل دوم به ملاک، ماهیت و مشروعیت انشای احکام حکومتی در تلقی شیعه و اهل سنت می‌پردازد و از منابع فقهی، خاستگاه الزام حکومتی، نفوذ حکم حاکم و ضوابط صدور احکام سخن می‌گوید. فصل سوم بحث را به استقرار حاکمیت، هدف حفظ نظام، مبانی مشروعیت و جایگاه ولایت فقیه می‌کشاند و در کنار آن، دیدگاه‌هایی از امام خمینی و برخی متفکران دیگر را مرور می‌کند.

کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی در فصل‌های پایانی، مسئله‌ی مصلحت و نسبت آن با حفظ نظام را برجسته می‌کند. فصل چهارم بر اهمیت مصلحت در اجرای احکام حکومتی از نگاه فریقین متمرکز است و فصل پنجم جمع‌بندی مباحث پیشین را در کنار نتیجه‌گیری و پیشنهادها می‌آورد. فضای اثر بیشتر تحلیلی و استدلالی است و از خلال مقایسه‌ی دو سنت فقهی، نشان می‌دهد که اختلاف بر سر مشروعیت و حدود اختیار حاکم، چگونه به تفاوت در فهم حکم حکومتی و حفظ نظام منتهی می‌شود. همین تمرکز، این کتاب را به متنی مناسب برای دنبال‌کردن پیوند میان فقه، سیاست و اداره‌ی جامعه تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی

این اثر با طرح یک پرسش محوری پیش می‌رود: حفظ نظام اسلامی چه جایگاهی در فقه دارد و حاکمیت و ولایت چگونه می‌توانند در چارچوب آن، احکام حکومتی صادر و اجرا کنند. نویسنده ابتدا مفاهیم پایه مانند نظام، مشروعیت، مصلحت، حکومت و حکم حکومتی را توضیح می‌دهد و سپس نسبت این مفاهیم را با احکام اولیه و ثانویه بررسی می‌کند.

در ادامه، کتاب دیدگاه شیعه و اهل سنت را درباره منشأ مشروعیت حکومت، حدود اختیار حاکم، نقش مردم، ولایت فقیه و مبانی فقهی صدور احکام حکومتی کنار هم می‌گذارد. بخش مهمی از بحث نیز به این موضوع اختصاص دارد که در موقعیت‌های تزاحم، مصلحت و حفظ نظام چگونه می‌توانند بر برخی احکام دیگر اثر بگذارند و چه ضوابطی برای این فرایند در نظر گرفته می‌شود.

چرا باید کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفاهیم کلیدی فقه سیاسی مانند حکم حکومتی، مشروعیت، مصلحت و حفظ نظام را در کنار هم توضیح می‌دهد.
• این اثر نشان می‌دهد نسبت احکام اولیه، احکام ثانویه و احکام حکومتی چگونه فهم می‌شود.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند تفاوت دیدگاه شیعه و اهل سنت را در باب حاکمیت و ولایت دقیق‌تر دنبال کند.
• این کتاب نمونه‌هایی از حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، نظامی و اجتماعی صدور حکم حکومتی را مطرح می‌کند.
• این اثر برای فهم پیوند میان فقه و اداره‌ی جامعه، بحثی متمرکز و مسئله‌محور در اختیار می‌گذارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جایگاه نظام اسلامی و نقش حاکمیت و ولایت در اجرای احکام حکومتی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فقه، حقوق و علوم سیاسی که به مباحث فقه حکومتی علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی مفهوم حکم حکومتی و حدود آن شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که در پی فهم تفاوت دیدگاه شیعه و اهل سنت درباره مشروعیت حکومت هستند.
• مخاطبانی که مسئله‌ی نسبت مصلحت، ولایت و حفظ نظام را در اندیشه‌ی اسلامی دنبال می‌کنند.
• علاقه‌مندان به بحث‌های نظری درباره نقش حاکمیت در اجرای احکام و اداره‌ی جامعه.