کتاب مشرق در دو افق

کتاب مشرق در دو افق؛ مقدمه‌ای بر مطالعه مقایسه‌ای عرفان اسلامی و هندویی (ابن عربی، شنکره و رامانجه) نوشته ابوالفضل محمودی است و انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این کتاب به سراغ سنجش تطبیقی سه چهره مهم در دو سنت فکری می‌رود و می‌کوشد شباهت‌ها و تفاوت‌های عرفان اسلامی و هندویی را بر پایه‌ی متون اصلی نشان دهد. محور بحث فقط کنار هم گذاشتن چند مفهوم نیست؛ بلکه روشن‌کردن این نکته است که شباهت میان اندیشه‌ها همیشه به معنای تأثیرپذیری مستقیم نیست. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مشرق در دو افق

کتاب مشرق در دو افق؛ مقدمه‌ای بر مطالعه مقایسه‌ای عرفان اسلامی و هندویی (ابن عربی، شنکره و رامانجه) نوشته ابوالفضل محمودی، پژوهشی در حوزه‌ی عرفان تطبیقی است که بر مقایسه‌ی فردمحور و موضوع‌محور تکیه دارد. نویسنده از همان آغاز توضیح می‌دهد که مقصودش دفاع از یک مکتب یا رد مکتب دیگر نیست، بلکه ارائه‌ی گزارشی منصفانه از وجوه اشتراک و افتراق سه متفکر است. در این مسیر، ابن عربی به‌عنوان نماینده‌ی برجسته‌ی عرفان نظری اسلامی در کنار شنکره و رامانجه، دو چهره‌ی مهم مکتب ودانته، قرار می‌گیرد. فضای اثر بیشتر پژوهشی و تحلیلی است و بر این ایده استوار شده که مقایسه، وقتی بر متون معتبر و بدون پیش‌داوری انجام شود، می‌تواند فهم دقیق‌تری از اندیشه‌ها به دست دهد.
این کتاب فقط به طرح چند شباهت کلی بسنده نمی‌کند و برای رسیدن به مقایسه، زمینه‌ی فکری هر سنت را هم توضیح می‌دهد. بخش‌های آغازین به پیشینه‌ی آموزه‌های اصلی در سنت هندی می‌پردازد؛ از وداها و ودانته تا مفاهیمی مانند برهمن، مایا، آتمن، جهان‌شناسی و مسئله‌ی رهایی. سپس کتاب به سراغ موضوعاتی می‌رود که امکان سنجش میان سه متفکر را فراهم می‌کنند؛ از جمله نسبت هستی و آگاهی، جایگاه خدا و خود، رابطه‌ی جهان مادی با حقیقت برتر و نقدهایی که میان دیدگاه‌ها شکل می‌گیرد. از خلال همین فصل‌ها روشن می‌شود که نویسنده می‌خواهد هم دستگاه فکری هر متفکر را در سیاق خودش نشان دهد و هم نقاط تماس و فاصله را آشکار کند، بی‌آنکه تفاوت‌های بنیادین را نادیده بگیرد.
این کتاب از نظر روش هم نکته‌ی مهمی دارد. نویسنده توضیح می‌دهد که در این مطالعه بیشتر به آثار اصلی و شرح‌های معتبر رجوع کرده و تا حد امکان از نقل‌های دست‌دوم فاصله گرفته است. همین انتخاب باعث شده بحث‌ها به‌جای کلی‌گویی، بر مفاهیم مشخص و استدلال‌های درون‌متنی استوار شوند. در نتیجه، این کتاب برای کسانی که می‌خواهند نسبت میان عرفان اسلامی و حکمت ودانته را در سطحی جدی‌تر دنبال کنند، تصویری روشن از مبانی، اصطلاحات و مسئله‌های اصلی فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب مشرق در دو افق

این کتاب با توضیح ضرورت مطالعات مقایسه‌ای در الهیات و عرفان آغاز می‌شود و بعد نشان می‌دهد که برای فهم نسبت میان ابن عربی، شنکره و رامانجه باید نخست زمینه‌ی فکری سنت هندی را شناخت. نویسنده از وداها، اوپنیشدها و مکتب ودانته شروع می‌کند و مفاهیمی مانند برهمن، مایا، آتمن، آفرینش، رهایی و نسبت خدا با جهان را توضیح می‌دهد. سپس این مفاهیم را در کنار اندیشه‌های ابن عربی قرار می‌دهد تا روشن شود هر متفکر حقیقت نهایی، هستی، خود و جهان را چگونه می‌فهمد. دغدغه‌ی اصلی کتاب، کشف شباهت‌ها و تفاوت‌هاست؛ نه اثبات برتری یک سنت و نه فروکاستن همه‌ی آن‌ها به یک سرچشمه‌ی واحد.

چرا باید کتاب مشرق در دو افق را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مشرق در دو افق؛ مقدمه‌ای بر مطالعه مقایسه‌ای عرفان اسلامی و هندویی (ابن عربی، شنکره و رامانجه) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مبانی مقایسه‌ی ابن عربی، شنکره و رامانجه را بر پایه‌ی مفاهیم مشخصی مثل برهمن، مایا، آتمن، هستی و رهایی توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت میان شباهت مفهومی و ادعای تأثیرپذیری تاریخی را دقیق‌تر درک کند.
• این اثر برای فهم جایگاه مکتب ودانته در کنار عرفان اسلامی، زمینه‌ی لازم را از وداها و اوپنیشدها تا شرح دیدگاه‌های متفکران اصلی فراهم می‌کند.
• این کتاب نشان می‌دهد مطالعه‌ی تطبیقی فقط کنار هم گذاشتن اصطلاحات نیست و به روش، منبع و دقت در نسبت‌دادن آرا نیاز دارد.
• خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند نسبت خدا، جهان، خود و حقیقت نهایی را در دو سنت فکری مهم دقیق‌تر بشناسند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مشرق در دو افق؛ مقدمه‌ای بر مطالعه مقایسه‌ای عرفان اسلامی و هندویی (ابن عربی، شنکره و رامانجه) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که به عرفان اسلامی، فلسفه‌ی هندی و مطالعات ادیان علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند دیدگاه ابن عربی را در نسبت با شنکره و رامانجه دقیق‌تر بشناسند.
• کسانی که درباره‌ی مفاهیمی مانند برهمن، مایا، آتمن، رهایی و وحدت حقیقت سؤال دارند.
• مخاطبانی که به مطالعه‌ی مقایسه‌ای میان سنت‌های فکری و دینی بدون پیش‌داوری علاقه دارند.
• علاقه‌مندانی که می‌خواهند از مسیر متون و مفاهیم اصلی، با بخشی از حکمت ودانته آشنا شوند.