کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا

کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا نوشته محمدعلی فتح اللهی است و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آن را منتشر کرده است. این اثر با تمرکز بر دوره‌ی جنگ‌های ایران و روس، فقط به شرح چند رخداد تاریخی بسنده نمی‌کند و می‌کوشد نشان دهد نفوذ قدرت‌های استعماری چگونه در دل مناسبات منطقه‌ای، ساختار دولت، هویت سیاسی و رابطه‌ی ایران با همسایگان اثر گذاشت. توجه کتاب به پیوند میان سیاست، مذهب، جنگ و مداخله‌ی خارجی، آن را به متنی قابل‌تأمل برای فهم این مقطع تبدیل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا

کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا نوشته محمدعلی فتح اللهی یکی از مجلدهای مجموعه‌ی استعمارشناسی در ایران است و مسئله‌ی اصلی خود را بر بررسی حضور و نفوذ استعمار در غرب آسیا، به‌ویژه در دوره‌ی جنگ‌های ایران و روس، قرار داده است. نویسنده از همان مقدمه روشن می‌کند که موضوع فقط روایت چند نبرد یا چند قرارداد سیاسی نیست، بلکه بررسی فرایندی است که در آن مناسبات منطقه‌ای، ضعف ساختار دولت، رقابت قدرت‌ها و مداخله‌ی انگلیس به‌هم گره می‌خورند. در این مسیر، بحث هویت دولت قاجاری، جایگاه روحانیت، ناکارآمدی حکومت و شکل‌گیری نوعی آگاهی تاریخی در برابر نفوذ خارجی نیز وارد متن می‌شود.
کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا از نظر موضوعی چندلایه دارد. بخشی از آن به زمینه‌های شکل‌گیری روابط میان دولت‌ها در منطقه می‌پردازد و از ایران، عثمانی، روسیه، افغانستان، خلیج فارس و نقش قدرت‌های اروپایی در این فضا سخن می‌گوید. بخشی دیگر به سیاست استعماری انگلیس اختصاص یافته و نشان می‌دهد که منافع تجاری، کنترل راه‌ها، حفظ هند و دخالت در توازن منطقه‌ای چگونه به حضور پررنگ‌تر این قدرت در ایران انجامید. نویسنده در کنار این مباحث، از نقش قراردادها، رجال سیاسی وابسته، تغییرات اقتصادی و فشارهای فرهنگی نیز سخن گفته است تا تصویر گسترده‌تری از نفوذ استعمار ارائه دهد.
کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا فقط بر عرصه‌ی سیاست خارجی متمرکز نمی‌ماند و در فصل دوم به تحولات هویتی در مواجهه با استعمار می‌رسد. در فصل‌های کتاب، موضوعاتی مانند وهابیت، ترویج مسیحیت انگلیسی، مسئله‌ی اسماعیلیه، متصوفه، بابیه و شیخیه و امتیازات استعماری دیده می‌شود. همین تنوع نشان می‌دهد که نویسنده نفوذ استعمار را صرفاً نظامی یا دیپلماتیک نمی‌بیند و آن را در پیوند با تحولات فکری، مذهبی و اجتماعی بررسی می‌کند. نتیجه، متنی است که برای فهم نگاه نویسنده به رابطه‌ی میان استعمار، هویت ایرانی و مناسبات منطقه‌ای، تصویری نسبتاً جامع به‌دست می‌دهد.

خلاصه کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا

کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا روندی تاریخی را دنبال می‌کند که از شکل‌گیری روابط میان دولت‌های منطقه آغاز می‌شود و به دوره‌ی قاجار و جنگ‌های ایران و روس می‌رسد. نویسنده در این مسیر نشان می‌دهد که چگونه ضعف ساختار سیاسی ایران، رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی و سیاست‌های انگلیس در خلیج فارس و هند، زمینه‌ی نفوذ استعماری را فراهم کرد.
متن کتاب سپس از سطح جنگ و دیپلماسی فراتر می‌رود و به پیامدهای فکری و اجتماعی این وضعیت می‌رسد؛ از جایگاه علما و جهادیه‌ها تا مسئله‌ی فرقه‌سازی، امتیازات استعماری و تغییر در توازن قدرت داخلی. دغدغه‌ی اصلی اثر، فهم سازوکارهای نفوذ و بازشناسی نسبت میان هویت ایرانی و مداخله‌ی خارجی است.

چرا باید کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان جنگ‌های ایران و روس، سیاست منطقه‌ای و منافع استعماری انگلیس را در یک قاب واحد بررسی می‌کند.
• خواننده می‌تواند درک روشن‌تری از نقش هند، خلیج فارس و قراردادهای سیاسی در گسترش نفوذ انگلیس به‌دست آورد.
• این اثر فقط به رخدادهای نظامی محدود نمی‌شود و تأثیر استعمار بر هویت سیاسی، مذهبی و اجتماعی ایران را هم دنبال می‌کند.
• فصل‌های کتاب امکان آشنایی با موضوعاتی مانند وهابیت، امتیازات استعماری و نقش رجال سیاسی در فرایند نفوذ را فراهم می‌کنند.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند دوره‌ی قاجار را از زاویه‌ی مناسبات بین‌المللی و نه فقط تاریخ داخلی بررسی کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تکاپوی استعامار در مناسبات بین المللی غرب آسیا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ ایران در دوره‌ی قاجار که می‌خواهند جنگ‌های ایران و روس را در بستر منطقه‌ای بررسی کنند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نقش انگلیس در تحولات سیاسی و اقتصادی غرب آسیا پرسش دارند.
• پژوهشگران و دانشجویان تاریخ، علوم سیاسی و مطالعات منطقه‌ای که به رابطه‌ی استعمار و هویت سیاسی ایران توجه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند پیوند میان تحولات مذهبی، فرقه‌ای و مداخله‌ی خارجی را دقیق‌تر دنبال کنند.
• کسانی که به بررسی ریشه‌های تاریخی نفوذ خارجی در ساختار دولت و جامعه‌ی ایران علاقه دارند.