کتاب بازتاب‌های کلام اسلامی در فلسفه یهودی

کتاب بازتاب های کلام اسلامی در فلسفه یهودی نوشته هری اوسترین ولفسن و ترجمه علی شهبازی توسط انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شده است. این کتاب به یکی از پرسش‌های مهم در تاریخ اندیشه می‌پردازد: متفکران یهودی چگونه مفاهیم کلامی مسلمانان را خواندند، بازاندیشی کردند و در بحث‌های خود درباره‌ی توحید، صفات، آفرینش، علیت و اختیار به کار گرفتند. محور اصلی اثر، نشان‌دادن نسبت میان گفت‌وگو، اقتباس و بازسازی فکری در سنت‌های دینی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازتاب‌ های کلام اسلامی در فلسفه یهودی

کتاب بازتاب های کلام اسلامی در فلسفه یهودی اثر هری اوسترین ولفسن، پژوهشی است درباره‌ی پیوندهای فکری میان کلام اسلامی و فلسفه و الهیات یهودی در دوره‌ی میانه. نویسنده از همان آغاز نشان می‌دهد که مسئله فقط شباهت‌های پراکنده نیست، بلکه با شبکه‌ای از مفاهیم، اصطلاحات و استدلال‌ها روبه‌رو هستیم که در آثار متفکران یهودی بازخوانی شده‌اند. بحث کتاب بر موضوعاتی مثل صفات الهی، تثلیث، آفرینش، اتم، علیت و اختیار متمرکز است و از خلال آن‌ها نشان می‌دهد که متفکران یهودی در سرزمین‌های اسلامی چگونه با مباحث مسلمانان درگیر شده‌اند و آن‌ها را در چارچوب متون و باورهای خود از نو صورت‌بندی کرده‌اند.

کتاب بازتاب های کلام اسلامی در فلسفه یهودی فقط به طرح یک ادعای کلی بسنده نمی‌کند و سراغ چهره‌های مشخصی می‌رود، از مقمص و سعدیا تا یوسف بصیر، یهودا هلوی و ابن‌ میمون. هری اوسترین ولفسن با کنارهم‌گذاشتن عبارت‌ها، استدلال‌ها و تعبیرهای این متفکران تلاش می‌کند تا نشان دهد که چگونه مسئله‌ی توحید، نفی جسمانیت خدا، نسبت صفات با ذات، یا بحث جبر و اختیار در فضای مشترک اسلامی و یهودی شکل تازه‌ای پیدا کرده است. در فصل‌های کتاب نیز می‌توان دامنه‌ی این توجه را دید: بخش‌هایی درباره‌ی صفات و تثلیث، جنبه‌ی معنایی مسئله‌ی صفات، نظریه‌های گوناگون آفرینش، اتم‌ها، علیت و اختیار. همین گستره باعث می‌شود اثر فقط برای شناخت یک موضوع خاص نباشد، بلکه تصویری از رفت‌وآمد مفاهیم میان دو سنت فکری به دست دهد.

کتاب بازتاب های کلام اسلامی در فلسفه یهودی درعین‌حال بر واژه‌ی بازتاب تکیه دارد، نه صرفاً تأثیر. این تفاوت نشان می‌دهد که هری اوسترین ولفسن متفکران یهودی را دریافت‌کننده‌ی منفعل نمی‌بیند. آن‌ها مفاهیم را می‌گیرند، می‌سنجند، تغییر می‌دهند و با نیازهای درونی سنت خود هماهنگ می‌کنند. از همین رو فضای اثر بیشتر تحلیلی و متن‌محور است و خواننده را وارد مقایسه‌ی دقیق میان تعبیرها و استدلال‌ها می‌کند. ترجمه‌ی علی شهبازی نیز با توجه به ارجاعات فراوان و نام‌های متعدد، این مسیر پژوهشی را برای دنبال‌کردن بحث‌ها منظم‌تر کرده است.

خلاصه کتاب بازتاب‌ های کلام اسلامی در فلسفه یهودی

کتاب بازتاب های کلام اسلامی در فلسفه یهودی نشان می‌دهد که چگونه شماری از اندیشمندان یهودی در مواجهه با مباحث کلامی مسلمانان، دستگاه فکری خود را در موضوعاتی چون توحید، صفات الهی، آفرینش، علیت و اختیار بازسازی کرده‌اند. هری اوسترین ولفسن با بررسی آثار متفکرانی مانند سعدیا، مقمص، یوسف بصیر و ابن‌ میمون، شباهت‌ها و تفاوت‌های استدلالی آن‌ها را کنار هم می‌گذارد و نشان می‌دهد که برخی مفاهیم از راه ترجمه، مناظره و تفسیر وارد بحث‌های یهودی شده‌اند. حرف اصلی کتاب این است که این فرایند را باید نوعی بازتاب و بازپردازی دانست، نه انتقالی یک‌سویه و ساده.

چرا باید کتاب بازتاب‌ های کلام اسلامی در فلسفه یهودی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بازتاب های کلام اسلامی در فلسفه یهودی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان کلام اسلامی و اندیشه‌ی یهودی را باتکیه‌بر نمونه‌های مشخص توضیح می‌دهد.
• خواننده با مسئله‌های محوری مانند صفات الهی، توحید، آفرینش، علیت و اختیار در دو سنت فکری آشنا می‌شود.
• این اثر نشان می‌دهد که مفاهیم دینی و فلسفی چگونه در فرایند گفت‌وگو و بازتفسیر دگرگون می‌شوند.
• کتاب برای دنبال‌کردن نام‌ها و جریان‌های مهمی مانند سعدیا، ابن‌ میمون و متکلمان مسلمان سرنخ‌های روشنی به دست می‌دهد.
• مطالعه‌ی اثر به درک دقیق‌تر زبان استدلالی متون کلامی و فلسفی در فضای ادیان ابراهیمی کمک می‌کند.

خواندن کتاب بازتاب‌ های کلام اسلامی در فلسفه یهودی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بازتاب های کلام اسلامی در فلسفه یهودی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، کلام و ادیان که می‌خواهند نسبت اندیشه‌ی اسلامی و یهودی را دقیق‌تر بررسی کنند.
• خوانندگانی که به موضوع توحید، صفات الهی، آفرینش و اختیار در سنت‌های دینی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند با چهره‌هایی مانند سعدیا، یوسف بصیر و ابن‌ میمون در بستر گفت‌وگوهای کلامی آشنا شوند.
• مخاطبانی که از مطالعه‌ی متن‌های تحلیلی و مقایسه‌ی استدلال‌های فلسفی لذت می‌برند.
• پژوهشگرانی که در پی فهم دقیق‌تر رفت‌وآمد مفاهیم میان ادیان ابراهیمی هستند.