کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی

کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی نوشته حمیدرضا مروتی و پیمان کمالوند است و انتشارات رادمهر آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از گره‌های مهم میان فقه، حقوق و درمان می‌پردازد: اینکه قواعد فقهی چگونه می‌توانند در تشخیص مسئولیت پزشک، حدود برائت، وضعیت درمان‌های پرخطر و مسائل نوپدید پزشکی نقش داشته باشند. نویسندگان از کلیات مفهومی آغاز می‌کنند و سپس سراغ قواعدی می‌روند که در پرونده‌ها و اختلافات پزشکی بیشترین کاربرد را دارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی

کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی نوشته حمیدرضا مروتی و پیمان کمالوند به پیوند میان دانش فقه و مسائل پزشکی می‌پردازد و نشان می‌دهد که این ارتباط فقط در سطح بحث‌های نظری باقی نمی‌ماند، بلکه در تصمیم‌های درمانی، مسئولیت پزشک و رسیدگی به دعاوی پزشکی اثر مستقیم دارد. نویسندگان از این نکته آغاز کرده‌اند که پزشک در نظام حقوقی مبتنی‌بر فقه، فقط با دانش درمانی سروکار ندارد و در بسیاری از موقعیت‌ها ناچار است حدود اذن، برائت، تقصیر، ضرورت و زیان را نیز بشناسد. به‌همین دلیل، متن کتاب هم‌زمان به مفاهیم پایه‌ی فقهی و به موقعیت‌های واقعی‌تر حوزه‌ی درمان توجه دارد.
در فصل نخست، کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی زمینه‌ی بحث را با تعریف واژه‌هایی مانند قاعده، فقه، قواعد فقهی، علم پزشکی و مسئولیت پزشکی فراهم می‌کند. در ادامه، تفاوت قاعده‌ی فقهی و قاعده‌ی حقوقی، منابع قواعد فقهی، تقسیم‌بندی آن‌ها و سیر تطورشان بررسی شده است. بخشی از این فصل نیز به مفهوم پزشک، گونه‌های مسئولیت پزشکی و تحول تاریخی این مسئولیت اختصاص دارد؛ از مسئولیت اخلاقی و حقوقی گرفته تا مسئولیت مدنی، کیفری و انتظامی. این بخش کمک می‌کند روشن شود که چرا شناخت قواعد فقهی برای کادر درمان فقط یک بحث حاشیه‌ای نیست.
در فصل دوم، کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی وارد بخش اصلی خود می‌شود و مجموعه‌ای از قواعد پرکاربرد را در نسبت با درمان و دعاوی پزشکی بررسی می‌کند. از میان این قواعد می‌توان به ابراء، اباحه، احسان، اضطرار، اکراه، سلطنت، لاضرر، لاحرج، ضمان، غرور، اقدام و درا اشاره کرد. نویسندگان فقط به تعریف این قواعد بسنده نکرده‌اند و برای هرکدام، مستندات، شرایط اجرا و نمونه‌های کاربرد در حوزه‌هایی مانند درمان‌های مخاطره‌آمیز، بیماران اورژانسی، پیوند اعضاء، باروری مصنوعی، سقط درمانی و شکایت‌های مربوط به مسئولیت پزشک را مطرح کرده‌اند. حاصل کار، تصویری نسبتاً روشن از این مسئله است که قواعد فقهی چگونه می‌توانند هم در حمایت از بیمار و هم در تعیین حدود مسئولیت پزشک نقش داشته باشند.

خلاصه کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی

کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی مفاهیم پایه‌ای مانند فقه، قاعده‌ی فقهی، پزشکی و مسئولیت پزشکی را توضیح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که دعاوی پزشکی بدون توجه به این مبانی به‌درستی فهم نمی‌شوند. پس از این مقدمه، نویسندگان سراغ قواعدی می‌روند که در مسائل درمانی بیشترین حضور را دارند؛ از احسان و ابراء تا اضطرار، لاضرر، لاحرج، ضمان و غرور.
مسیر کتاب از تعریف و ریشه‌یابی آغاز می‌شود و به کاربرد می‌رسد. بحث اصلی آن است که در موقعیت‌های حساس پزشکی، مثل درمان‌های پرخطر، اقدامات اورژانسی یا مسائل نوپدید، چگونه می‌توان حدود مسئولیت پزشک، نقش رضایت و برائت بیمار و نسبت میان تکلیف درمان و جبران خسارت را سنجید. کتاب درنهایت می‌کوشد چارچوبی برای فهم دقیق‌تر اختلافات حقوقی و فقهی در حوزه‌ی درمان ارائه کند.

چرا باید کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان قواعد فقهی و مسئولیت پزشک را در موقعیت‌های درمانی به‌صورت مشخص بررسی می‌کند.
• خواننده با مفاهیم پایه‌ای مانند اذن، برائت، ضمان، احسان، اضطرار و لاضرر در بستر مسائل پزشکی آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد دعاوی پزشکی فقط به خطای درمانی محدود نیستند و به مبانی فقهی و حقوقی گسترده‌تری تکیه دارند.
• بخش‌های مربوط به پیوند اعضاء، باروری مصنوعی، سقط درمانی و درمان‌های پرخطر، کاربرد بحث‌ها را روشن‌تر می‌کنند.
• طرح انواع مسئولیت پزشکی، از مدنی و کیفری تا انتظامی، به فهم دقیق‌تر جایگاه پزشک و بیمار کمک می‌کند.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند از زاویه‌ی فقه امامیه به پرونده‌ها و اختلافات پزشکی نگاه کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب کاربرد قواعد فقهی در دعاوی پزشکی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فقه و حقوق که به مسائل حقوق پزشکی علاقه دارند.
• پزشکان و اعضای کادر درمان که می‌خواهند حدود مسئولیت حرفه‌ای خود را در نسبت با قواعد فقهی بهتر بشناسند.
• وکلاء و فعالان حوزه‌ی دعاوی پزشکی که با پرونده‌های مربوط به تقصیر، برائت و جبران خسارت سروکار دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی پیوند میان درمان، مسئولیت قانونی و مبانی فقهی شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که درباره‌ی مسائل نوپدید پزشکی، مانند پیوند اعضاء و سقط درمانی، به‌دنبال چارچوب تحلیلی روشن‌تری هستند.