کتاب زبان گردانی آموزشی

کتاب زبان گردانی آموزشی نوشته یاسون سنوز و دورک گورتر و ترجمه مجید حاتمی و نگار داوری اردکانی، به یکی از بحث‌های مهم آموزش چندزبانه می‌پردازد: اینکه زبان‌آموزان چگونه می‌توانند به‌جای جدا نگه‌داشتن زبان‌ها، از همه‌ی داشته‌های زبانی خود در فرایند یادگیری استفاده کنند. این کتاب با تکیه بر نمونه‌های آموزشی، پیوند میان یادگیری زبان، آگاهی فرازبانی و حفظ زبان‌های غیرمسلط را بررسی می‌کند. این کتاب را نشر نویسه پارسی منتشر کرده است و نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زبان گردانی آموزشی

کتاب زبان‌گردانی آموزشی به قلم یاسون سنوز و دورک گورتر، دو تن از پژوهشگران برجسته‌ی حوزه‌ی آموزش زبان در دانشگاه کشور باسک، اثری است بنیادین و روزآمد که در سال ۲۰۲۱ توسط انتشارات دانشگاه کمبریج منتشر شده است. این کتاب که در قالب مجموعه‌ی «عناصر آموزش زبان» کمبریج به چاپ رسیده، به معرفی و تشریح رویکردی نظری و آموزشی به نام «زبان‌گردانی آموزشی» می‌پردازد؛ رویکردی که هدفش بهبود مهارت‌های زبانی و محتوایی در بافت‌های مدرسه‌ای، از طریق به‌کارگیری منابعی از تمامیتِ گنجینه‌ی زبانیِ زبان‌آموز است.

نویسندگان در کتاب زبان‌گردانی آموزشی، با تکیه بر پژوهش‌های میدانی و تجربیات عملی خود، نشان می‌دهند که چگونه می‌توان از زبان‌هایی که زبان‌آموزان پیش‌تر می‌دانند (از جمله زبان مادری و زبان‌های دیگر) به‌عنوان منابعی ارزشمند برای یادگیری زبان جدید و محتوای درسی بهره گرفت. کتاب بر این اصل استوار است که مرزهای میان زبان‌ها در ذهن زبان‌آموزان، به‌جای دیوارهایی صلب، باید به‌صورت سیال و نرم دیده شوند و آموزش مؤثر، مستلزم فعال‌سازی کل این گنجینه‌ی زبانی است.

خلاصه کتاب زبان گردانی آموزشی

کتاب زبان‌گردانی آموزشی در شش فصل تدوین شده است که هر یک به جنبه‌ای از این رویکرد اختصاص دارد. فصل نخست به مقدمه و معرفی کلی موضوع می‌پردازد و زمینه‌ی نظری بحث را فراهم می‌کند. فصل دوم با عنوان «زبان‌گردانی چیست؟» به ریشه‌شناسی و تعریف مفهوم زبان‌گردانی (translanguaging) می‌پردازد و آن را از کاربردهای روزمره و طبیعی زبان در میان دوزبانه‌ها متمایز می‌سازد.

فصل سوم، «آموزشِ زبان‌گردانی چیست؟» هسته‌ی اصلی کتاب را تشکیل می‌دهد. سنوز و گورتر در این فصل تعریفی دقیق از رویکرد خود ارائه می‌دهند. کتاب همچنین میان «صورت‌های قوی» و «صورت‌های ضعیف» زبان‌گردانی آموزشی تمایز قائل می‌شود: در صورت‌های قوی، از منابع زبان‌های مختلف در یک جلسه‌ی درسی واحد استفاده می‌شود، در حالی که صورت‌های ضعیف بر هماهنگی میان فعالیت‌هایی که در کلاس‌های مختلف انجام می‌شود، تکیه دارند.

فصل چهارم به آگاهی فرازبانی، شیوه‌های زبان‌گردانی آموزشی و ارزشیابی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه فعال‌سازی هم‌زمان زبان‌ها می‌تواند به درک عمیق‌تر ساختار زبان و تقویت آگاهی فرازبانی زبان‌آموزان منجر شود. فصل پنجم با عنوان «زبان‌های اقلیت، غوطه‌وری و آموزش محتوا‌محور» به کاربرد این رویکرد در بافت‌های خاص می‌پردازد؛ به‌ویژه جایی که زبان‌های اقلیت و رسمی در کنار یکدیگر حضور دارند و سیاست‌های زبانی سنتی اغلب به حاشیه‌رفتن زبان‌های اقلیت منجر می‌شود.

چرا باید کتاب زبان گردانی آموزشی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زبان‌گردانی آموزشی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفهوم زبان‌گردانی را از ریشه‌های نظری تا کاربرد کلاسی توضیح می‌دهد.
• خواننده با تفاوت زبان‌گردانی آموزشی، زبان‌گردانی خودانگیخته و رمزگردانی آشنا می‌شود.
• این کتاب نشان می‌دهد دانش پیشین و گنجینه‌ی زبانی زبان‌آموز چگونه می‌تواند وارد فرایند یادگیری شود.
• بحث‌های کتاب برای فهم نسبت میان چندزبانگی، آموزش محتوا و رشد آگاهی فرازبانی مفید است.
• این کتاب به جای تمرکز صرف بر زبان مسلط، جایگاه زبان‌های غیرمسلط را هم در آموزش بررسی می‌کند.

خواندن کتاب زبان گردانی آموزشی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب زبان گردانی آموزشی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران زبان‌شناسی، آموزش زبان و مطالعات چندزبانگی.
• مدرسانی که در کلاس‌های دوزبانه یا چندزبانه با مسئله‌ی استفاده از چند زبان روبه‌رو هستند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی پیوند میان یادگیری محتوا و منابع زبانی زبان‌آموزان بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به موضوع زبان‌های اقلیت و جایگاه آن‌ها در نظام آموزشی.
• مخاطبانی که درباره‌ی آگاهی فرازبانی، آموزش غوطه‌ورسازی و یادگیری تلفیقی زبان و محتوا مطالعه می‌کنند.

درباره یاسون سنوز و دورک گورتر

یاسون سنوز (متولد ۱۹۶۰) استاد برجسته‌ی زبان‌شناسی کاربردی در دانشگاه کشور باسک است که پژوهش‌های او بر دوزبانگی، آموزش چندزبانه و سیاست‌های زبانی متمرکز است. او در طول سال‌ها فعالیت دانشگاهی، آثار متعددی در زمینه‌ی آموزش زبان در بافت‌های چندزبانه منتشر کرده و به‌عنوان یکی از چهره‌های پیشرو در این حوزه شناخته می‌شود.

دورک گورتر نیز استاد پژوهش در دانشگاه کشور باسک و از پژوهشگران وابسته به بنیاد Ikerbasque است. او که همکاری نزدیکی با سنوز در پروژه‌های پژوهشی متعدد داشته، در حوزه‌ی چندزبانگی، آموزش زبان‌های اقلیت و سیاست‌های زبانی فعالیت می‌کند. این دو پژوهشگر در کنار یکدیگر، چارچوب نظری و عملی «زبان‌گردانی آموزشی» را بسط داده‌اند و کتاب پیش‌رو حاصل سال‌ها همکاری مشترک آن‌ها در این زمینه است.