کتاب بازخوانی ایده ایرانشهری

کتاب بازخوانی ایده ایرانشهری (تأملی در مبانی اندیشه‌های سیدجواد طباطبایی) نوشته سید جواد میری مجموعه‌ای از گفتارها درباره‌ی اندیشه‌های سیدجواد طباطبایی است که نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر به سراغ مفهوم ایرانشهری در آثار طباطبایی رفته و آن را در پیوند با مباحثی چون زوال اندیشه‌ی سیاسی در ایران، تداوم فرهنگی، ناسیونالیسم رادیکال، دین، زبان و دانشگاه بررسی کرده است. تمرکز اصلی کتاب بر نقد مبانی نظری و پیش‌فرض‌های فکری طباطبایی است نه مرور ساده‌ی آثار او. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازخوانی ایده ایرانشهری

کتاب بازخوانی ایده‌ی ایرانشهری اثری است تحلیلی که در آن سیدجواد میری به سراغ گفتمان ایرانشهری در اندیشه‌ی سیدجواد طباطبایی رفته است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که چرا طباطبایی را «آخرین نماینده‌ی کلاسیک اندیشه‌ی باستان‌گرا در باب هستی سیاسی ایران» می‌داند و چگونه ایده‌ی ایرانشهری را کلید فهم پروژه‌ی فکری او تلقی می‌کند. در این بخش نشان داده شده که از نگاه میری، گفتمان طباطبایی می‌تواند قوس صعود ناسیونالیسم رادیکال در ایران را تقویت کند و نسبت پیچیده‌ای با مسئله‌ی وحدت سرزمینی، تکثر زبانی و هویت‌های قومی دارد.

کتاب بازخوانی ایده‌ی ایرانشهری از شش گفتار اصلی تشکیل شده است که هریک به یکی از محورهای مهم در آثار طباطبایی می‌پردازد: «ابن‌خلدون و علوم اجتماعی»، «خواجه نظام‌الملک طوسی و تداوم فرهنگی ایران»، «بازخوانی زوال اندیشه‌ی سیاسی ایران»، «اسلام‌شناسی در بوته‌ی نقد»، «بازخوانی ایده‌ی دانشگاه ایرانشهری» و گفتاری درباره‌ی «دل ایرانشهر» و مسئله‌ی وحدت ملی. در هر گفتار، میری ابتدا روایت طباطبایی را بازسازی کرده سپس با طرح پرسش‌های مفهومی، تاریخی و روش‌شناختی آن را به چالش کشیده است.

در کتاب بازخوانی ایده‌ی ایرانشهری مباحثی مانند مفهوم «امتناع اندیشه»، نسبت سنت و تجدد، رابطه‌ی دین و سیاست، جایگاه شاهنامه و فردوسی در برساخت هویت ایرانی، مسئله‌ی تغییر دین و زبان در ایران و نسبت ایران با جهان اسلام و جهان مدرن به‌تفصیل بررسی شده است. نویسنده در سراسر کتاب بر ابهام‌ها و تنش‌های درونی گفتمان ایرانشهری انگشت گذاشته و آن را در پیوند با خطرهای ناسیونالیسم باستان‌گرا و سرکوب تکثر فرهنگی تحلیل کرده است.

خلاصه کتاب بازخوانی ایده ایرانشهری

کتاب بازخوانی ایده‌ی ایرانشهری به بازسازی و نقد دستگاه فکری سیدجواد طباطبایی می‌پردازد. سیدجواد میری نشان داده است که چگونه مفهوم ایرانشهری در آثار طباطبایی به محور تفسیر تاریخ ایران، زوال اندیشه‌ی سیاسی، تداوم فرهنگی و نسبت ایران با اسلام و غرب تبدیل شده است. او مفهوم «امتناع اندیشه» و روایت طباطبایی از سنت و تجدد را زیر سؤال برده و بر این نکته تأکید کرده است که تقلیل تاریخ ایران به یک سنت واحد و یک عقلانیت یگانه، امکان فهم عقلانیت‌های متکثر و روایت‌های موازی از ایران را از بین می‌برد.

در کتاب بازخوانی ایده‌ی ایرانشهری مباحثی مانند خوانش طباطبایی از ابن‌خلدون، تفسیر او از خواجه نظام‌الملک و شاهنامه، تلقی‌اش از تشیع به‌مثابه‌ی ادامه‌ی شاهی آرمانی و پیوندی که میان الهیات مسیحی و علوم اجتماعی برقرار می‌کند، به‌طور انتقادی بررسی شده است. نویسنده در نهایت نقد گفتمان طباطبایی را راهی برای گشودن افق‌های تازه در فهم ایران و عبور از ناسیونالیسم رادیکال می‌داند.

چرا باید کتاب بازخوانی ایده ایرانشهری را بخوانیم؟

کتاب بازخوانی ایده‌ی ایرانشهری امکان مواجهه‌ای روشمند با یکی از اثرگذارترین گفتمان‌های فکری معاصر درباره‌ی ایران را فراهم کرده است. خواننده با منطق درونی پروژه‌ی ایرانشهری، مفاهیم کلیدی آن و نقدهای جدی بر پیش‌فرض‌های تاریخی، فلسفی و سیاسی‌اش آشنا می‌شود و می‌تواند نسبت میان هویت ایرانی، دین، زبان، دولت و ناسیونالیسم را از زاویه‌ای تحلیلی بازاندیشی کند.

خواندن کتاب بازخوانی ایده ایرانشهری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب بازخوانی ایده‌ی ایرانشهری به پژوهشگران علوم سیاسی و اجتماعی، دانشجویان فلسفه و اندیشه سیاسی، علاقه‌مندان به آثار سیدجواد طباطبایی و کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر بحث‌هایی مانند هویت ایرانی، ناسیونالیسم، مسئله‌ی قومیت‌ها و نسبت ایران با اسلام و مدرنیته هستند.

درباره سیدجواد میری

سید جواد میری مینق (متولد ۱۳۵۰ در تبریز) جامعه‌شناس سوئدی_ایرانی است. او مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه گوتنبرگ در سوئد و دکترای جامعه‌شناسی خود را در سال ۲۰۰۳ از دانشگاه بریستول انگلستان دریافت کرد. رساله‌ی دکتری او با عنوان نظریه‌ی اجتماعی: تکمیل و تضاد در سنت‌های فکری مسلمان و غربی، مسیر تمرکز علمی مادام‌العمر او را بر پیوند اندیشه‌ی اجتماعی شرق و غرب تعیین کرد. او در حال حاضر استاد جامعه‌شناسی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در تهران است و در زمینه‌های جامعه‌شناسی دین و نظریه‌ی اجتماعی تدریس می‌کند. میری دارای تابعیت دوگانه‌ی سوئدی_ایرانی است و به زبان‌هایی از جمله انگلیسی، سوئدی، عربی، ترکی آذربایجانی، فارسی، ترکی استانبولی و ترکی عثمانی مسلط است.

میری نویسنده یا ویراستار بیش از ۷۰ کتاب و بیش از ۱۳۰ مقاله‌ی پژوهشی در موضوعاتی از جمله نظریه‌ی اجتماعی، تاریخ ادیان، عرفان، انسان‌شناسی و فلسفه‌ی اسلامی است. تک‌نوشته‌های تألیفی او شامل شرق و غرب: علامه‌ی جعفری درباره‌ی برتراند راسل (۲۰۱۳)، اسلام‌گرایی و پسااسلام‌گرایی: تأملاتی در اندیشه‌ی سیاسی علامه‌ی جعفری (۲۰۱۴) و تجدید تصور مالکوم ایکس: متفکر خیابانی در برابر متفکر آکادمیک (۲۰۱۵)، که همگی توسط انتشارات دانشگاه آمریکا منتشر شده‌اند، می‌شود. او همچنین چندین جلد را با انتشارات بریل ویراستاری کرده است، از جمله مالکوم ایکس: از آخرت‌شناسی سیاسی تا انقلابی دینی (۲۰۱۶)، علی شریعتی و آینده‌ی نظریه‌ی اجتماعی (۲۰۱۷) و فرانتس فانون و نظریه‌ی اجتماعی (۲۰۱۹)، که همگی با مشارکت داستین جی. برد ویرایش شده‌اند. میری فراتر از ایران استاد مدعو در دانشگاه‌های روسیه، چین (دانشگاه هاربین و دانشگاه هونان) و بریتانیا (دانشگاه بریستول) بوده و به‌عنوان پژوهشگر وابسته در مرکز تحقیقات انتقادی دین در دانشگاه هاروارد فعالیت کرده است. کار او با تعامل مستمر با سنت‌های فکری غیرغربی و نقد چارچوب‌های اروپامحور در نظریه‌ی اجتماعی مشخص می‌شود.