کتاب شعر مقاومت و دفاع مقدس

کتاب شعر مقاومت و دفاع مقدس نوشته‌ی افسانه‌ی شیرشاهی تصویری تحلیلی از شعر سال‌های انقلاب اسلامی و جنگ ایران و عراق ارائه می‌دهد. نویسنده در این اثر به سیر شکل‌گیری شعر انقلاب، شعر جنگ و شعر مقاومت پس از جنگ می‌پردازد و تلاش می‌کند نسبت این جریان شعری را با تاریخ، جامعه و باورهای دینی نشان دهد. ساختار کتاب بر پایه‌ی فصل‌های پژوهشی تنظیم شده که در آن‌ها مفاهیم، دوره‌ها، قالب‌ها و سبک‌های شعری بررسی شده است. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شعر مقاومت و دفاع مقدس

کتاب شعر مقاومت و دفاع مقدس پژوهشی مفصل درباره‌ی شکل‌گیری و تحول شعر مرتبط با انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی است که افسانه‌ی شیرشاهی آن را نوشته است. نویسنده از مقدمه و پیشگفتار آغاز می‌کند و جنگ را به‌عنوان رخدادی می‌بیند که تاریخ و ادبیات را دگرگون کرده است. در همان آغاز، پیوند دیرینه‌ی حماسه در فرهنگ ایرانی با شعر دفاع مقدس توضیح داده شده و نشان داده می‌شود که چگونه تجربه‌ی هشت سال جنگ، زبان و نگاه شاعران را تغییر داده است. در ادامه‌ی کتاب شعر مقاومت و دفاع مقدس فصل‌های متعددی به‌صورت گام‌به‌گام پیش می‌رود. فصل اول به مفاهیم و کلیات اختصاص دارد: تعریف شعر مقاومت، شعر دفاع مقدس، تفاوت شعر جنگ با شعر مقاومت و پایداری، و مرور پیشینه‌ی پژوهش‌ها، کنگره‌ها و جشنواره‌های ادبی دفاع مقدس. در فصل دوم عناصر و کارکردهای شعر دفاع مقدس بررسی شده و نسبت آن با حماسه‌های ملی و شعر مقاومت جهان، بازتاب جنگ در شعر و تأثیر شعر بر روحیه‌ی جبهه‌ها توضیح داده می‌شود. در بخش‌های بعدی کتاب شعر مقاومت و دفاع مقدس، سیر تاریخی شعر مقاومت در چند دوره از پیش از انقلاب تا پس از جنگ ترسیم شده است. فصل‌هایی به قالب‌های شعری (غزل، رباعی، دوبیتی، مثنوی، شعر نو)، سبک ادبی و زبانی، نمادها و سمبولیسم اجتماعی، و سپس به سبک فکری و مضامین اختصاص یافته است؛ مضامینی مانند خدا، عرفان، شهادت، مرگ، حسرت، اعتراض، امید و گلایه از فراموشی ارزش‌ها. در فصل پایانی نیز شماری از شاعران شاخص دفاع مقدس مانند قیصر امین‌پور، سلمان هراتی، نصراله مردانی، علیرضا قزوه، محمدکاظم کاظمی و دیگران معرفی و آثارشان از نظر ساختار، زبان، موسیقی و درون‌مایه تحلیل شده است.

خلاصه کتاب شعر مقاومت و دفاع مقدس

این کتاب با تکیه بر متن شعرها و فضای تاریخی انقلاب و جنگ، می‌کوشد نشان دهد شعر مقاومت چگونه از دل تجربه‌ی جمعی مردم ایران بیرون آمده است. نویسنده ابتدا جنگ را به‌عنوان رخدادی متمایز از جنگ‌های متعارف جهان معرفی می‌کند که بر ایمان دینی، فرهنگ عاشورا و حس عدالت‌خواهی استوار است. سپس توضیح می‌دهد شعر انقلاب از شعارهای خیابانی و سروده‌های بسیج‌کننده آغاز شده و در بطن جنگ به شعر جنگ و بعد به شعر مقاومت پس از جنگ تبدیل شده است. در شعر مقاومت و دفاع مقدس، مفاهیمی چون حماسه، عرفان، عشق، شهادت، حسرت، اعتراض به فراموشی شهدا، نقد دنیاطلبی و دفاع از هویت دینی و ملی دنبال شده است. کتاب نشان می‌دهد چگونه زبان شعر از صراحت و شعار به‌سوی نماد، تصویرسازی پیچیده‌تر و ترکیب حماسه و عرفان حرکت کرده و قالب‌هایی مانند غزل حماسی، رباعی و شعر نو را دگرگون کرده است. در پایان نیز با بررسی زندگی و شعر چند شاعر برجسته، چهره‌ی متنوع و چندصدایی این جریان شعری ترسیم می‌شود.

چرا باید کتاب شعر مقاومت و دفاع مقدس را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از تاریخ و ساختار شعر مرتبط با انقلاب و جنگ ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه تجربه‌ی دفاع مقدس زبان، قالب و مضمون شعر فارسی را دگرگون کرده است. خواننده با مفاهیم کلیدی شعر مقاومت، دوره‌های مختلف آن، نمادها، سبک‌های زبانی و فکری و نیز با شاعران شاخص این جریان آشنا می‌شود و می‌تواند جایگاه این شعر را در ادبیات معاصر بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، علاقه‌مندان به شعر انقلاب و دفاع مقدس، فعالان فرهنگی مرتبط با حوزه‌ی مقاومت و کسانی که در پی شناخت ریشه‌ها و تحولات شعر معاصر ایران در پیوند با جنگ و انقلاب هستند پیشنهاد می‌شود.