کتاب خاتون چهارشنبه

کتاب خاتون چهارشنبه (قصه‌هایی برای جشن‌های ایرانی) نوشته‌ لیلا کفاش‌ زاده داستانی برگرفته از یک آیین کهن ایرانی است که انتشارات بازی و اندیشه آن را منتشر کرده است. این اثر با تصویرگری مژده دانش‌ پژوه و یادداشت پایانی نویسنده درباره‌ی پیشینه‌ی آیین دنیای اسطوره‌ای و مردمی گیلان و آذربایجان را به هم پیوند داده است. داستان ماجرای دیوی به نام لنش دیو، پرنده‌های رؤیا، باباریشه و موجودات اساطیری دیگری را در سرزمینی برفی دنبال می‌کند و در کنار آن به رسم‌های پیشانوروزی و باورهای مربوط به خاتون چهارشنبه می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خاتون چهارشنبه

کتاب خاتون چهارشنبه قصه‌ای اسطوره‌محور از لیلا کفاش‌ زاده است که در سرزمینی برفی و خیالی به نام لنش شکل گرفته است و در آن دخترها، پرنده‌های رؤیا، باباریشه و دیوی به نام لنش دیو حضور دارند. در این داستان هر سال دخترها آرزوهایشان را روی کاغذ می‌نویسند و در چاه خاتون می‌اندازند تا خاتون چهارشنبه آن‌ها را به پرنده‌های آرزو بسپارد و به آسمان بفرستد. اما بوی بد لنش دیو و نقشه‌ی او برای اسیرکردن پرنده‌ها نظم این آیین را به‌هم می‌زند و ماجرا از همین‌جا آغاز می‌شود. 

کتاب خاتون چهارشنبه در بخش اصلی خود داستان را پیش می‌برد و در پایان با یادداشتی از لیلا کفاش زاده همراه است که در آن درباره‌ی ریشه‌های مردم‌شناختی این آیین، جایگاه آن در فرهنگ عامه‌ی گیلان و آذربایجان و تلاش‌های انجام‌شده برای معرفی دوباره‌ی آن توضیح داده شده است. لیلا کفاش‌ زاده در این یادداشت به مقاله‌های پژوهشی، نمایشگاه موزه‌ی عروسک و فرهنگ ایران و ساخت عروسک خاتون چهارشنبه اشاره کرده و نشان داده است که چگونه از دل این پژوهش‌ها و فعالیت‌ها قصه‌ی کتاب شکل گرفته است. کتاب خاتون چهارشنبه به‌این‌ترتیب هم یک داستان فانتزی با شخصیت‌های اساطیری است هم پلی میان ادبیات امروز و آیین‌های پیشانوروزی ایران.

خلاصه داستان خاتون چهارشنبه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

در کتاب خاتون چهارشنبه دختری به نام لنش دیو در سرزمین برفی لنش زندگی می‌کند؛ جایی که از دود و بوی بد خانه‌اش برف‌ها سیاه شده و خودش هم حمام نرفته است. هر سال دخترهای روستا آرزوهایشان را روی کاغذ می‌نویسند و در چاه خاتون می‌اندازند تا خاتون چهارشنبه با لباس سفید و ردای آبی آن‌ها را به پرنده‌های آرزو بسپارد. لنش دیو پرنده‌ها را در صندوقی زشت زندانی می‌کند و آرزوها در آسمان گم می‌شوند. دخترها غمگین می‌شوند و گمان می‌کنند خاتون رفته است. در یکی از شب‌های سرد دور هم جمع می‌شوند تا بفهمند چه بلایی سر آرزوها و خاتون آمده و از همین‌جا جست‌وجوی آن‌ها برای نجات خاتون و پرنده‌های رؤیا آغاز می‌شود.

چرا باید کتاب خاتون چهارشنبه را بخوانیم؟

کتاب خاتون چهارشنبه آیین پیشانوروزی کمترشناخته‌شده‌ای را در قالب داستانی پر از تصویر، ترانه و شخصیت‌های اساطیری بازآفرینی کرده است. این اثر نشان می‌دهد چگونه آرزوها، طبیعت، درختان و فصل‌ها در باورهای ایرانی به هم گره خورده‌اند و در عین روایت یک قصه‌ی فانتزی ذهن را به‌سوی ریشه‌های فرهنگی و اسطوره‌ای ایران می‌برد.

خواندن کتاب خاتون چهارشنبه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب خاتون چهارشنبه به علاقه‌مندان فرهنگ عامه و اسطوره‌های ایرانی، مربیان و قصه‌گوها در برنامه‌های پیشانوروزی و همچنین کسانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال داستان‌هایی درباره‌ی آیین‌ها، آرزوها و پیوند انسان با طبیعت هستند.