کتاب الفبای خدایان

کتاب الفبای خدایان (آداب معلمی برای آدم معمولی) نوشته هایده دیوارگر و علی فتحی لقمان است و انتشارات آوند اندیشه آن را منتشر کرده است. این کتاب به‌جای ستایش کلی از معلم، سراغ لحظه‌ها و جزئیاتی می‌رود که کلاس دبستان را به فضایی پیچیده، خنده‌دار و گاهی پرتنش تبدیل می‌کنند؛ از روز اول مدرسه و نگاه معلم تا عدالت کودکانه، زبان، ترس، تشویق و خستگی. متن می‌کوشد نشان دهد معلم دبستان چگونه در دل کارهای ظاهراً عادی، با ذهن و احساس کودک سروکار پیدا می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب الفبای خدایان

کتاب الفبای خدایان (آداب معلمی برای آدم معمولی) نوشته‌ی هایده دیوارگر و علی فتحی لقمان نگاهی نزدیک به جهان معلم دبستان دارد؛ جهانی که در آن آموزش فقط به الفبا و عدد محدود نمی‌شود و با ترس، خاطره، بدن، زبان، عدالت و رابطه گره می‌خورد. متن این کتاب از همان ابتدا روشن می‌کند که قرار نیست با نوشته‌ای خشک درباره‌ی تعلیم‌وتربیت روبه‌رو باشیم و قرار هم نیست معلم به موجودی دست‌نیافتنی تبدیل شود. نویسندگان بیشتر به‌دنبال فهمیدن آداب معلمی‌اند؛ یعنی آن ظرافت‌هایی که در دستورالعمل‌های رسمی جا نمی‌گیرند اما در کلاس، تعیین‌کننده‌اند. فضای این اثر میان تأمل، طنز و مشاهده‌ی دقیق حرکت می‌کند و از همین راه، تجربه‌ی مدرسه را از زاویه‌ای ملموس‌تر نشان می‌دهد.
کتاب الفبای خدایان در شش فصل تنظیم شده است و از فهرست آن می‌شود مسیر بحث را به‌خوبی دید. فصل‌هایی مثل آیین دیدار، ماده‌ی خام، قلاب الفبا، تئاتر کلاس، مربّای جان و آن سوی کلاس نشان می‌دهد که اثر فقط به مهارت تدریس نمی‌پردازد، بلکه خودِ کلاس را به‌عنوان یک جهان کوچک بررسی می‌کند. در بخش‌های مختلف، موضوع‌هایی مثل روز اول مدرسه، اولین نگاه معلم، منطق ذهن کودک، عدالت در کلاس اول، چندمعنایی بودن واژه‌ها، مدیریت هرج‌ومرج، زبان بدن معلم، تشویق، تنبیه، احترام و خستگی معلم مطرح شده‌اند. این گستردگی باعث شده است که کتاب هم به رابطه‌ی معلم و دانش‌آموز توجه کند و هم به فشارها و تناقض‌هایی که بیرون از کلاس بر دوش معلم گذاشته می‌شود.
کتاب الفبای خدایان از دل خاطره و مشاهده، تصویری می‌سازد که در آن معلم نه قهرمان بی‌نقص است و نه کارمندی بی‌اثر. متن نشان می‌دهد کلاس دبستان جایی است که در آن یک نگاه، یک لحن، یک برچسب تشویقی یا حتی اجازه‌دادن برای رفتن به دستشویی می‌تواند معنایی فراتر از ظاهرش پیدا کند. در کنار این‌ها، طنز کتاب کمک می‌کند که موقعیت‌های آشنا و گاهی فرساینده، با فاصله‌ای سنجیده دیده شوند. حاصل کار، تصویری از معلمی است که با همه‌ی معمولی‌بودنش، هر روز درگیر کاری ظریف و انسانی است.

خلاصه کتاب الفبای خدایان

کتاب الفبای خدایان از این پرسش شروع می‌کند که چرا بعضی معلم‌ها با یک بو، صدا یا نگاه در حافظه می‌مانند. سپس قدم‌به‌قدم وارد جهان کلاس دبستان می‌شود؛ از لحظه‌ی سپردن کودک به مدرسه و اولین برخورد معلم و دانش‌آموز تا شناخت ذهن هفت‌ساله، برداشت کودک از عدالت، دشواری‌های زبان‌آموزی، نیازهای بدنی، مدیریت شلوغی کلاس و نقش تشویق و احترام.
متن این کتاب در ادامه نشان می‌دهد معلمی فقط انتقال درس نیست، بلکه روبه‌روشدن هم‌زمان با احساسات کودک، انتظار خانواده، فشار اجتماعی و فرسودگی روزمره است. دغدغه‌ی اصلی این اثر فهم همین ظرافت‌ها و تناقض‌ها در کار معلم دبستان است.

چرا باید کتاب الفبای خدایان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب الفبای خدایان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کلاس دبستان را فقط محل آموزش حروف و عدد نمی‌بیند و لایه‌های عاطفی، رفتاری و ذهنی آن را هم نشان می‌دهد.
• این کتاب کمک می‌کند رابطه‌ی معلم و کودک از خلال موقعیت‌های جزئی اما تعیین‌کننده، دقیق‌تر فهمیده شود.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند منطق برخی رفتارهای آشنای دانش‌آموزان دبستانی را بهتر درک کند؛ از حساسیت به بی‌عدالتی تا واکنش به ترس و تشویق.
• این اثر به نقش چیزهای ظاهراً کوچک مثل لحن، نگاه، چیدمان کلاس و زبان بدن در فرایند آموزش توجه دارد.
• کتاب حاضر فشارها و تناقض‌های شغل معلمی را هم‌زمان با جنبه‌های انسانی آن کنار هم می‌گذارد و تصویری چندبعدی ارائه می‌دهد.
• فهرست فصل‌ها نشان می‌دهد که این اثر موضوع را از چند زاویه بررسی می‌کند؛ از ذهن کودک و ابزار آموزش تا مدیریت کلاس و میراث معلم.
• طنز موجود در متن باعث شده است موقعیت‌های جدی مدرسه بدون سنگینی بیش‌ازحد و با دقت بیشتری دیده شوند.

خواندن کتاب الفبای خدایان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب الفبای خدایان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمانی که می‌خواهند درباره‌ی رابطه‌ی روزمره‌ی خود با دانش‌آموزان دبستانی دقیق‌تر فکر کنند.
• دانشجویان و علاقه‌مندان به حوزه‌ی آموزش و تربیت که به تجربه‌ی واقعی کلاس درس توجه دارند.
• پدران و مادرانی که می‌خواهند فضای ذهنی و عاطفی سال‌های اول مدرسه را بهتر بشناسند.
• خوانندگانی که به موضوع مدرسه، کودکی و اثر ماندگار معلم در حافظه علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی ظرافت‌های پنهان در کار معلمی بیشتر بدانند.