کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸

کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸ تألیف مرکز اسناد انقلاب اسلامی و به‌کوشش انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است. این کتاب به بررسی ابعاد مختلف دخالت و نقش‌آفرینی بریتانیا در انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران و حوادث پس از آن می‌پردازد و در کنار آن پیشینه‌ی روابط ایران و انگلیس را نیز مرور کرده است. نویسندگان با استفاده از اسناد، گزارش‌ها و تحلیل‌های حقوقی و سیاسی تلاش کرده‌اند تصویری مستند از رفتار دیپلماتیک، رسانه‌ای و امنیتی بریتانیا ارائه کنند. تمرکز اصلی اثر بر مفهوم مداخله در حقوق بین‌الملل، دیپلماسی عمومی انگلیس و جایگاه رسانه‌هایی مانند بی‌بی‌سی فارسی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸

کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸ اثری است از مرکز اسناد انقلاب اسلامی که در قالب یکی از موضوعات «طرح تدوین تاریخ انقلاب اسلامی» تهیه شده است. نویسندگان در مقدمه توضیح داده‌اند که این پژوهش با هدف روشن‌کردن ماهیت حوادث سال ۱۳۸۸ و به‌ویژه نقش بیگانگان در آن شکل گرفته و بر مستندنگاری مواضع رسمی و غیررسمی بریتانیا تکیه دارد. در همان آغاز، مروری فشرده بر کارنامه‌ی تاریخی انگلیس در ایران از دوره‌ی صفویه تا پس از انقلاب اسلامی ارائه شده و مواردی مانند اشغال جزایر سه‌گانه، کودتای ۲۸ مرداد، نفوذ در ساختار سیاسی و مخالفت مستمر با جمهوری اسلامی فهرست شده است. کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸ در دو بخش اصلی تنظیم شده است. در بخش اول، سابقه‌ی روابط و دیپلماسی عمومی انگلیس در ایران بررسی شده است. فصل نخست به‌طور نظری به اصل مداخله در امور داخلی کشورها از منظر حقوق بین‌الملل و کنوانسیون ۱۹۶۱ وین می‌پردازد و عناصر مداخله، مفهوم اجبار، نقش رسانه‌ها و تبلیغات و حدود وظایف دیپلمات‌ها را توضیح می‌دهد. فصل‌های بعدی این بخش به تاریخ پرچالش روابط ایران و انگلیس قبل و بعد از انقلاب اسلامی، تحلیل گزارش‌های وزارت خارجه‌ی بریتانیا درباره‌ی انقلاب ۱۳۵۷ و سپس تشریح دیپلماسی عمومی بریتانیا در ایران اختصاص یافته است. در ادامه‌ی بخش اول کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸ جایگاه بی‌بی‌سی فارسی در راهبرد دیپلماسی عمومی انگلیس بررسی شده است. نویسندگان ضمن معرفی ساختار بنگاه سخن‌پراکنی بریتانیا، وابستگی بخش جهانی بی‌بی‌سی به سیاست خارجی این کشور، سابقه‌ی بخش فارسی و عملکرد آن در مقاطع حساس تاریخ معاصر ایران را مرور کرده‌اند. همچنین به روند تأسیس تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی، معرفی برخی چهره‌های شاخص آن و بحث درباره‌ی نقش جریان‌های فکری خاص در این رسانه پرداخته شده است. بخش دوم کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸ به مستندسازی دخالت‌های انگلیس در انتخابات دهم ریاست‌جمهوری و حوادث پس از آن اختصاص دارد. در این بخش، فصل‌هایی جداگانه به نقش تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی در فضای قبل و بعد از انتخابات، استفاده از ظرفیت برخی فعالان سیاسی ایرانی مقیم لندن، مواضع مطبوعات انگلیس، اظهارنظرهای نخست‌وزیر و وزرای خارجه‌ی بریتانیا، عملکرد احزاب و پارلمان این کشور و نیز فعالیت‌های سفارت بریتانیا در تهران پرداخته‌اند. در پایان، فصل «نتیجه‌گیری، آسیب‌شناسی و راهکارها» تلاش کرده است بر پایه‌ی وقایع‌نگاری و اسناد، جمع‌بندی روشنی از الگوی مداخله‌ی بریتانیا ارائه کند.

خلاصه کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸

این کتاب بر محور یک پرسش اصلی شکل گرفته است: شواهد و مدارک دخالت رسمی و غیررسمی انگلیس در انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران و حوادث پس از آن چیست. نویسندگان ابتدا با تکیه بر ادبیات حقوق بین‌الملل، مفهوم مداخله، عناصر آن و حدود مجاز رفتار دیپلماتیک را توضیح می‌دهند تا چارچوبی برای سنجش اقدامات بریتانیا فراهم شود. سپس با مرور تاریخی روابط ایران و انگلیس نشان می‌دهند که مداخله در امور داخلی ایران در نگاه آنان امری ریشه‌دار است. در ادامه، کتاب به دیپلماسی عمومی بریتانیا و نقش رسانه‌هایی مانند بی‌بی‌سی فارسی می‌پردازد و عملکرد این رسانه را در قبال انتخابات ۱۳۸۸ تحلیل می‌کند. بخش دوم با گردآوری اظهارات مقامات رسمی بریتانیا، گزارش مطبوعات، مواضع احزاب و پارلمان و نیز رفتار سفارت انگلیس در تهران، کوشیده است تصویری منسجم از نحوه‌ی ورود این کشور به ماجرای انتخابات و فتنه‌ی ۱۳۸۸ ارائه کند و در پایان، آسیب‌ها و راهکارهای پیشنهادی برای سیاست خارجی و امنیتی ایران را طرح کرده است.

چرا باید کتاب نقش انگلیس در فتنه ۱۳۸۸ را بخوانیم؟

این کتاب تصویری مستند و جزئی‌نگر از نحوه‌ی مواجهه‌ی بریتانیا با انتخابات ۱۳۸۸ و حوادث پس از آن ارائه می‌کند و آن را در امتداد یک سابقه‌ی طولانی مداخله در ایران قرار می‌دهد. خواننده با مفاهیم حقوق بین‌الملل درباره‌ی مداخله، سازوکار دیپلماسی عمومی، نقش رسانه‌های فرامرزی و شیوه‌ی عمل سفارت‌ها در بحران‌های سیاسی آشنا می‌شود و می‌تواند برداشت دقیق‌تری از روابط ایران و انگلیس به‌دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران تاریخ معاصر ایران، دانشجویان علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، علاقه‌مندان به موضوع فتنه‌ی ۱۳۸۸ و کسانی که در پی شناخت عمیق‌تری از سیاست خارجی بریتانیا و نقش رسانه‌هایی مانند بی‌بی‌سی فارسی در تحولات ایران هستند پیشنهاد می‌شود.