کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم)

کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم) تألیف مرکز اسناد انقلاب اسلامی و به‌کوشش همین مرکز منتشر شده است. نشر مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است. این کتاب در ادامه‌ی مجموعه‌ای است که به بررسی و نقد کتاب‌ها و روایت‌های مختلف درباره‌ی انقلاب اسلامی ایران و سال‌های نخست جمهوری اسلامی می‌پردازد. در این مجلد، چند اثر مهم فارسی و غیرفارسی درباره‌ی ریشه‌ها، روند و پیامدهای انقلاب اسلامی و نیز بازنمایی آن در رمان و خاطره بررسی شده است. تمرکز اصلی بر سنجش دقت تاریخی، چارچوب نظری و نوع نگاه نویسندگان به جامعه‌ی ایران است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم)

کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم) مجموعه‌ای از مقالات انتقادی است که در چارچوب «طرح تدوین تاریخ انقلاب اسلامی» در مرکز اسناد انقلاب اسلامی تهیه شده است. در مقدمه توضیح داده شده که این طرح، در کنار کارهای پژوهشی متداول مرکز، به‌طور خاص به «بررسی و نقد آثار مکتوب درباره‌ی انقلاب اسلامی ایران» اختصاص یافته است تا از تحریف واقعیت‌ها و شکل‌گیری روایت‌های یک‌سویه جلوگیری شود. در این جلد شش کتاب از نویسندگان داخلی و خارجی درباره‌ی ابعاد مختلف انقلاب اسلامی و تاریخ معاصر ایران بررسی شده است. کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم) شامل مقالاتی است که هرکدام به یک اثر مشخص می‌پردازد. نخستین مقاله، کتاب دو انقلاب ایران؛ مدرنیته، جامعه‌ی مدنی، مبارزه‌ی طبقاتی نوشته‌ی مسعود کمالی را از منظر انسجام نظری، نحوه‌ی استفاده از مفاهیم مدرنیته، جامعه‌ی مدنی و مبارزه‌ی طبقاتی و نیز دقت تاریخی نقد کرده است. مقاله‌ی دوم به سروها در باد؛ آخرین روزهای شاه در تهران، خاطرات امیراصلان افشار، می‌پردازد و هم ساختار و نثر کتاب و هم نگاه جانبدارانه‌ی آن به شاه و وقایع ۱۳۵۷ را بررسی کرده است. در ادامه‌ی کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم)، کتاب اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله‌ی پهلوی نوشته‌ی محمدعلی همایون کاتوزیان، ریشه‌های انقلاب ایران نوشته‌ی نیکی کدی، ایستاده بر آرمان؛ روایت فروپاشی یک انقلاب نوشته‌ی علی غریب و رمان فرار فروهر نوشته‌ی اسماعیل فصیح نقد شده است. ناقدان در این مقالات به مسائلی مانند نظریه‌ی استبداد ایرانی، برداشت نویسندگان غربی از فرهنگ و جامعه‌ی ایران، اسطوره‌سازی سیاسی، تصویر انقلاب اسلامی در ادبیات داستانی و نیز خطاهای آماری و تاریخی پرداخته‌اند. در پایان کتاب، فهرست منابع و نمایه آمده است تا پیگیری مباحث برای پژوهشگران آسان‌تر شود.

خلاصه کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم)

کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم) بر این ایده استوار است که تاریخ انقلاب اسلامی تنها با ثبت رویدادها شکل نمی‌گیرد بلکه شیوه‌ی روایت و تحلیل این رویدادها نیز باید سنجیده و نقد شود. مقدمه‌ی کتاب اهمیت «حافظه‌ی تاریخی» و خطر تحریف آن را یادآور شده و توضیح داده است که چرا آثار داخلی و خارجی درباره‌ی انقلاب اسلامی نیازمند ارزیابی دقیق هستند. در مقالات این کتاب، هر اثر ابتدا معرفی شده سپس چارچوب نظری، منابع، روش و داوری‌های تاریخی آن بررسی شده است. برای نمونه، در نقد دو انقلاب ایران نشان داده شده که تمرکز افراطی بر مفاهیم مدرنیته و جامعه‌ی مدنی و تحلیل صرفاً طبقاتی، نقش مذهب، رهبری دینی و پیوندهای فرهنگی را نادیده می‌گذارد. در نقد سروها در باد، یک‌سویه‌نگری نسبت به شاه، تبرئه‌ی قدرت‌های خارجی و بیان گزینشی وقایع برجسته شده است. در دیگر مقالات نیز به کج‌فهمی نظریه‌ی ولایت‌فقیه، ساده‌سازی رابطه‌ی علما و بازار، استفاده‌ی نامتوازن از منابع غربی و اشتباهات تاریخی و آماری پرداخته شده است.

چرا باید کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب چهارم) را بخوانیم؟

این کتاب امکان مقایسه‌ی چند روایت پرنفوذ از انقلاب اسلامی را در یک مجلد فراهم کرده است. خواننده می‌تواند ببیند یک نظریه‌ی جامعه‌ی مدنی، یک خاطره‌ی درباری، یک تحلیل اقتصاد سیاسی، یک پژوهش غربی و یک رمان، هرکدام چگونه انقلاب را تصویر کرده‌اند و ناقدان بر چه نقاط ضعف و ابهام‌هایی دست گذاشته‌اند. این رویکرد، نگاه انتقادی به منابع تاریخ انقلاب را تقویت می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ انقلاب اسلامی، علوم سیاسی و جامعه‌شناسی، و نیز کسانی که در حال استفاده یا تدریس آثاری مانند دو انقلاب ایران، اقتصاد سیاسی ایران یا ریشه‌های انقلاب ایران هستند پیشنهاد می‌شود. علاقه‌مندان نقد گفتمان‌های تاریخی و خوانندگان جدی ادبیات انقلاب نیز از آن بهره می‌برند.