کتاب داستان قرآن

کتاب داستان قرآن نوشته علیرضا نظری خرم و زهره اهوارکی، روایتی از سرگذشت و زندگی قرآن است که از پرسش‌های پایه‌ای شروع می‌کند: قرآن چگونه نازل شد، چگونه نوشته و گردآوری شد و مخالفان آن چه می‌گفتند؟ نویسندگان در این اثر، با استفاده از منابع کهن شیعه و سنی، مسیر شکل‌گیری و فهم قرآن را از زاویه‌های مختلف دنبال کرده‌اند و در کنار مباحثی مثل نزول، وحی، نام‌های قرآن و نسبت‌های ناروا به آن، به دیدگاه‌های خاورشناسان هم پرداخته‌اند. این کتاب را نشر معارف منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب داستان قرآن

کتاب داستان قرآن نوشته‌ی علیرضا نظری خرم و زهره اهوارکی، تلاشی است برای روایت‌کردن سرگذشت قرآن از دل آیات، روایات و گزارش‌های تاریخی. متن از همان آغاز، به‌ جای ورود خشک و فهرست‌وار به مباحث، با مجموعه‌ای از پرسش‌ها پیش می‌رود: حقیقت قرآن چیست، چرا نازل شده، چگونه به پیامبر رسیده و چه نسبتی با زندگی مؤمنان پیدا می‌کند. همین شیوه باعث شده موضوعی که معمولاً در قالب بحث‌های تخصصی مطرح می‌شود، در این‌جا به‌ صورت پیوسته و قابل‌دنبال‌کردن پیش برود. نویسندگان فقط به معرفی مفاهیم بسنده نکرده‌اند، بلکه مسیر شکل‌گیری نگاه انسان به قرآن را هم در متن وارد کرده‌اند؛ از شوق شناخت گرفته تا تردیدها، مخالفت‌ها و جدل‌هایی که پیرامون آن شکل گرفته است.

کتاب داستان قرآن در فصل‌های گوناگون به موضوع‌هایی مثل اسامی قرآن، معنای نزول، تفاوت نزول دفعی و تدریجی، حکمت تدریجی‌بودن وحی، چگونگی سخن‌گفتن خدا با پیامبر، حالت پیامبر هنگام دریافت وحی، نخستین و آخرین آیات نازل‌شده، نسبت‌های ناروا به قرآن، توطئه‌ها و بهانه‌جویی‌های مخالفان، دیدگاه مستشرقان، حروف مقطعه، احرف سبعه و اُمّی‌بودن پیامبر پرداخته است. در این میان، فقط با یک گزارش تاریخی روبه‌رو نیستیم و کتاب فضای فکری و اعتقادی پیرامون قرآن را هم نشان می‌دهد.

علیرضا نظری خرم و زهره اهوارکی گاهی سراغ نظر مفسران و قرآن‌پژوهان رفته‌اند و گاهی از دل یک روایت یا آیه، پرسشی تازه بیرون کشیده‌اند. این کتاب هم به منشأ و انتقال قرآن توجه دارد، هم به واکنش‌هایی که از آغاز تا دوره‌های بعد در برابر آن شکل گرفته است.

خلاصه داستان داستان قرآن

کتاب داستان قرآن سرگذشت قرآن را از لحظه‌ی طرح یک پرسش آغاز می‌کند: این کتاب چیست و چگونه به‌ دست انسان رسیده است؟ سپس قدم‌به‌قدم به نام‌ها و اوصاف قرآن، معنای نزول، تفاوت نزول دفعی و تدریجی، چگونگی وحی به پیامبر و دشواری‌های دریافت آن می‌رسد. 

در ادامه، ماجرای نخستین آیات، واکنش مخالفان، تهمت‌ها و تلاش‌هایی که برای بی‌اعتبارکردن قرآن صورت گرفته، بررسی می‌شود. بخش دیگری از اثر به دیدگاه خاورشناسان درباره‌ی منشأ قرآن اختصاص دارد و بعد از آن، موضوع‌هایی مثل حروف مقطعه، احرف سبعه و اُمّی‌بودن پیامبر مطرح می‌شود. خط اصلی کتاب، شناخت قرآن از راه تاریخ، روایت و گفت‌وگو با دیدگاه‌های مختلف است.

چرا باید کتاب داستان قرآن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب داستان قرآن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پرسش‌های اصلی درباره‌ی منشأ، نزول و انتقال قرآن را در یک مسیر پیوسته کنار هم قرار می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند با بحث‌هایی مثل نزول دفعی و تدریجی، نخستین آیات و چگونگی دریافت وحی آشنا شود.
• این اثر فقط به درون‌مایه‌های اعتقادی بسنده نمی‌کند و واکنش مخالفان و نسبت‌های ناروا به قرآن را هم بررسی می‌کند.
• بخش مربوط به مستشرقان نشان می‌دهد که درباره‌ی منبع قرآن چه دیدگاه‌هایی مطرح شده و نویسندگان چگونه آن‌ها را نقد کرده‌اند.
• کتاب به موضوع‌هایی کمتر مطرح‌شده مثل حروف مقطعه، احرف سبعه و معنای اُمّی‌بودن پیامبر هم پرداخته است.

خواندن کتاب داستان قرآن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب داستان قرآن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی سرگذشت قرآن و چگونگی نزول و گردآوری آن بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به مباحث قرآنی که درمورد نام‌ها، اوصاف و مفاهیم مرتبط با قرآن کنجکاوند.
• کسانی که می‌خواهند با تهمت‌ها، مخالفت‌ها و بهانه‌جویی‌های تاریخی در برابر قرآن آشنا شوند.
• مخاطبانی که دنبال آشنایی مقدماتی با دیدگاه مستشرقان درباره‌ی منشأ قرآن هستند.
• خوانندگانی که دوست دارند مباحثی مثل حروف مقطعه و احرف سبعه را در قالبی پیوسته دنبال کنند.

بخشی از کتاب داستان قرآن

«کتاب خدا که در ماه رمضان نازل شده اسمش هست قرآن. خداوند بارها در همین قرآن برای معرفی کتابش از کلمهٔ قرآن استفاده کرده. جالبه که حتی به این اسم، سوگند هم خورده و فرموده: به قرآن قسم! البته به‌وقتش دربارهٔ اینکه قرآن در ماه رمضان نازل شده و نازل‌شدن یعنی چی، حرف می‌زنم؛ ولی فعلاً زوده و نمی‌خوام واردش بشم. امام زین‌العابدین هم در یکی از دعاهای صحیفهٔ سجادیه صراحتاً به خدا عرض می‌کنه: کتاب نازل‌شده به پیغمبر رو قرآن نامیدی.

البته خیلی‌ها مثل طبرسی و شیخ طوسی و طبری معتقدند که فقط همین یه اسم نیست؛ بلکه قرآن، چهارتا اسم داره: کتاب، فرقان، ذکر و قرآن. دیگران تا چهل و سه اسم هم براش شمردند. اما فکر می‌کنم این‌ها اسم نیستند، شرح‌حال این کتاب الهی هستند. به عبارت دیگه اوصاف قرآن هستند. مثل فرقان که یعنی جداکننده و قدرت تشخیص. می‌گن چون قرآن بین حق و باطل جدایی انداخته بهش فرقان گفته شده. البته در یکی از فرمایشات اهل‌بیت خوندم علت اینکه به قرآن می‌گن فرقان اینه که آیه‌ها و سوره‌هاش پراکنده نازل شده. اما کتاب‌های دیگه مثل صُحُف ابراهیم و تورات موسی و انجیل عیسی و زَبور داوود، یکجا به شکل مجموعه‌ای از الواح و ورق‌ها نازل شده. آقای آلوسی، قرآن‌پژوه اهل سنت فقط دو نام قرآن و فرقان رو پذیرفته. آقای محمّد بن عبدالرحیم نهاوندی هم تصریح کرده که همهٔ این‌ها به‌جز واژهٔ قرآن وصف هستند نه نام.»