کتاب محمدجعفر محجوب

کتاب محمدجعفر محجوب نوشته علی تقوی به‌کوشش انتشارات سوره مهر منتشر شده است. این ناداستان در قالب زندگی‌نامه، زندگی و کارنامه‌ی یکی از اثرگذارترین پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی را روایت کرده است. نویسنده با تکیه‌ بر اسناد، گفت‌وگوها، نامه‌ها و آثار خودِ محجوب (‫۱۳۰۳ - ۱۳۷۴)، مسیر زندگی شخصی و علمی و فرهنگی او را دنبال کرده است. این کتاب از سال‌های کودکی و تحصیل تا فعالیت‌های سیاسی، دانشگاهی، مهاجرت، تدریس در دانشگاه‌های ایران و خارج و سال‌های پایانی عمر محمدجعفر محجوب را در پیوند با شکل‌گیری اندیشه‌ها و آثار او بررسی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب محمدجعفر محجوب اثر علی تقوی

کتاب محمدجعفر محجوب به قلم علی تقوی، یک ناداستان در قالب زندگی‌نامه و بخشی از مجموعه‌ی پژوهشی شخصیت‌های مانا است که گروهی از پژوهشگران دفتر ادبیات انقلاب اسلامی برای معرفی چهره‌های اثرگذار فرهنگ و اندیشه در ایران معاصر طراحی کرده‌اند. علی تقوی در این اثر با استفاده از پرونده‌های «فرهنگ ناموران معاصر ایران»، منابع کتابخانه‌ای، مراکز اسنادی و گفت‌وگو با نزدیکان، تصویری از زندگی و سلوک علمی محمدجعفر محجوب (‫۱۳۰۳ - ۱۳۷۴) ارائه کرده است. ابتدا سالشمار دقیق زندگی او از تولد در خانواده‌ای مذهبی و فرهنگی در تهران تا درگذشت او در آمریکا ثبت شده و سپس سال‌های کودکی، تحصیل در مدرسه، ورود به دانشکده‌ی حقوق و بعد ادبیات، استخدام در مجلس شورای ملی، عضویت و جدایی از حزب توده، تدریس در دانشگاه‌ها، مأموریت‌های فرهنگی در خارج از کشور و مهاجرت ناخواسته روایت شده است.

کتاب محمدجعفر محجوب در فصل دوم به آرا و آثار او، به‌ویژه در حوزه‌ی فرهنگ و ادبیات عامیانه، شاهنامه‌پژوهی، تصحیح متون کلاسیک، فرهنگ لغات عامیانه و تحلیل آیین‌هایی چون تعزیه، زورخانه و سخنوری می‌پردازد. نویسنده ضمن معرفی مهم‌ترین کتاب‌ها و مقالات محجوب، جایگاه او را در میان پژوهشگران فرهنگ عامه و نسبتش با استادانی چون خانلری، فروزانفر، یارشاطر و جمالزاده نشان می‌دهد و در بخش‌هایی مستقل به منش شخصی، جوانمردی، فروتنی، شیوه‌ی تدریس و تأثیر او بر نسل‌های بعدی می‌پردازد.

خلاصه کتاب محمدجعفر محجوب

کتاب مسیر زندگی و اندیشه‌ی محققی را دنبال می‌کند که از کودکی در فضای مدرسه‌ی طیبات و خانه‌ای آمیخته با دین و کتاب بزرگ شد، در نوجوانی با قصه‌های عامیانه و امیرارسلان نامدار شیفته‌ی روایت‌های مردمی شد و بعدها این دلبستگی را به محور کار علمی خود تبدیل کرد. نویسنده نشان می‌دهد چگونه تحصیل در حقوق و سپس ادبیات، سال‌های کار در مجلس، تجربه‌ی عضویت در حزب توده و گسست از آن، تدریس در دانشگاه تهران و تربیت معلم، مأموریت‌های فرهنگی در آکسفورد، استراسبورگ و پاکستان و سرانجام مهاجرت به فرانسه و آمریکا بر شکل‌گیری نگاه محمدجعفر محجوب به فرهنگ و ادبیات عامیانه اثر گذاشته است.

این اثر در بخش آرا و آثار به تعریف محمدجعفر محجوب (‫۱۳۰۳ - ۱۳۷۴) از فرهنگ عوام، دسته‌بندی داستان‌های عامیانه، نسبت شاهنامه با ادب عوام، نقد نقاط ضعف و قوت این متون و معرفی پژوهشگران پیش‌قدم این حوزه پرداخته و در کنار آن، سیمای اخلاقی و سلوک جوانمردانه‌ی او را از خلال خاطرات دوستان و نامه‌های موجود ترسیم کرده است.

چرا باید کتاب محمدجعفر محجوب را بخوانیم؟

کتاب محمدجعفر محجوب تصویری یکپارچه از زندگی، اندیشه و آثار محمدجعفر محجوب ارائه و نشان می‌دهد چگونه یک پژوهشگر می‌تواند میان ادبیات رسمی و فرهنگ عامیانه پیوند برقرار کند. خواننده‌ی این اثر با تاریخچه‌ی شکل‌گیری مطالعات ادبیات عامیانه در ایران، پشت‌صحنه‌ی تصحیح متون کلاسیک و فرازونشیب‌های زیست یک استاد مهاجر آشنا می‌شود و می‌تواند الگویی از جدیت علمی، فروتنی و تعهد فرهنگی ببیند.

خواندن کتاب محمدجعفر محجوب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان ادبیات فارسی، مطالعات فرهنگی و تاریخ اندیشه پیشنهاد می‌شود. همچنین این اثر به دوستداران فرهنگ عامیانه، شاهنامه، تصحیح متون و کسانی که درمورد زندگی علمی و شخصی استادان اثرگذار معاصر و نسبت آن‌ها با سیاست، مهاجرت و دانشگاه کنجکاوند، توصیه می‌شود.

درباره علی تقوی

علی تقوی متولد ۳۰ شهریور ۱۳۵۸، پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی و سرپرست پژوهشکده‌ی هنر فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران بوده است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی به پایان رسانده و دارای مدرک کارشناسی از دانشگاه شهید بهشتی (۱۳۷۹)، کارشناسی‌ارشد از همین دانشگاه (۱۳۸۲) و دکتری از دانشگاه شهید باهنر کرمان (۱۳۹۴) است. این نویسنده از سال ۱۳۹۷ به عنوان استادیار زبان و ادبیات فارسی در فرهنگستان هنر فعالیت داشته و در کنار آن مسئولیت سرپرستی پژوهشکده‌ی هنر این فرهنگستان را بر عهده داشته است.

علی تقوی پیش‌تر نیز در فاصله‌ی ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹ معاون پژوهشی فرهنگستان هنر بوده و همچنین در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ ریاست شورای علمی مؤسسه‌ی تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری (متن) را بر عهده داشته است. او علاوه‌بر فعالیت‌های علمی، در ساختارهای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری علمی نیز حضور داشته و از سال ۱۳۹۹ عضو کمیسیون تخصصی هنر و معماری شورای عالی عتف و از ۱۴۰۱ عضو کمیسیون دائمی این شورا بوده است.

زمینه‌ی پژوهشی او شامل ادبیات فارسی، تاریخ و فرهنگ ایران، زیبایی‌شناسی و مطالعات هنری است و در این حوزه‌ها مقالات متعددی منتشر کرده است؛ ازجمله «وصف شهرهای تاریخی ایران در تاریخ وصاف»، «فرهنگ و تاریخ ایران باستان در آرا و آثار مجتبی مینوی»، «حمکت و اخلاق در سروده‌های امیری فیروزکوهی»، «ایران در سروده‌های حسین منزوی» و «نسبت تن زیبایی‌شناسی شوسترمن با زیبایی‌شناسی باومگارتن و پیامدهای آن برای زیبایی‌شناسی معاصر». کتاب محمدجعفر محجوب نیز به قلم علی تقوی نوشته شده است.

بخشی از کتاب محمدجعفر محجوب

«داستان‌ها و افسانه‌های عامیانه که از مردمی‌ترین جلوه‌های ادب فارسی و فرهنگ ملی ایرانیان است، در اوایل سدۀ چهاردهم شمسی، به‌واسطۀ فراوانی ترجمۀ رمان‌ها و داستان‌های نویسندگان اروپایی و امریکایی، و تجددخواهی و فرنگی‌مآبی شماری از ادبای معاصر، مورد بی‌اعتنایی و در شرف فراموشی قرار گرفت و گویی بعضی از آن فضلا و ادبا توجه و اهتمام به آن کتاب‌ها را دون شأن خود می‌دانستند، تا آن‌که چندتن از پژوهشگران و نویسندگان در احیاء و بازنشر مطلوب آن داستان‌ها همت گماشتند که از زمرۀ آنان، محمدجعفر محجوب است. او در زمینه‌های گوناگون زبان و ادبیات فارسی مطالعات و تحقیقات بسیار داشته و در قالب کتاب‌ها و مقالات متعددی عرضه کرده است؛ اما مهم‌ترین وجه شهرت او، در زمینۀ تحقیقات مفصل او دربارۀ فرهنگ و ادبیات عامیانه است. با تلاش‌های او، هم بسیاری از داستان‌های عامیانۀ فارسی و آیین‌ها و سنت‌های ایرانی که پیش‌تر در مجامع علمی و پژوهشی چندان شناخته‌شده نبود، معرفی، تحلیل و بررسی شد و هم ادبیات عامیانه در کنار ادبیات رسمی مورد توجه دانشگاه‌ها و محافل علمی قرار گرفت.»