کتاب توسعه گرایی (بعد نرم)

کتاب توسعه‌ گرایی (بعد نرم) نوشته‌ عیسی کاکویی دینکی با ویراستاری علمی مهرناز نصریه است و نشر آفاق پویا آن را منتشر کرده است. این کتاب به‌عنوان یکی از مجلدات مجموعه‌ی گنجینه مفهوم و محتوا مفاهیم پایه و میان‌رشته‌ای مرتبط با توسعه، از توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی تا فرهنگ توسعه و نقش نخبگان را واکاوی می‌کند. نویسنده با گردآوری و تنظیم بسته‌های محتوایی مختلف، تصویری کلی از ابعاد نرم توسعه مانند تفکر توسعه‌محور، تمرکزگرایی و تمرکززدایی، الگوهای رفتاری توسعه و فرهنگ توسعه ارائه کرده است. متن کتاب بیشتر بر تبیین مفاهیم، دسته‌بندی رویکردها و نشان‌دادن پیوند میان اقتصاد، سیاست، فرهنگ و اجتماع در فرایند توسعه تمرکز دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب توسعه گرایی (بعد نرم) اثر عیسی کاکویی دینکی

کتاب توسعه‌ گرایی (بعد نرم) اثری مفهومی و تحلیلی درباره‌ی جنبه‌هایی از توسعه است که کمتر در قالب شاخص‌های صرفاً اقتصادی دیده می‌شوند. عیسی کاکویی دینکی در این کتاب با تکیه‌ بر بسته‌های محتوایی گردآوری‌شده در مؤسسه تبیین آفاق پویا تلاش کرده است تصویری نسبتاً منظم از «بعد نرم» توسعه ارائه کند؛ بعدی که به تفکر، فرهنگ، ساختارهای نهادی، شیوه‌ی حکمرانی و الگوهای رفتاری جامعه مربوط است. ساختار این کتاب فصل‌بندی روشن دارد و هر فصل با تعاریف آغاز و با جمع‌بندی و نتیجه‌گیری کوتاه پایان می‌یابد.

در کتاب توسعه‌ گرایی (بعد نرم) ابتدا مفهوم توسعه، توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی توضیح داده شده و تفاوت رشد و توسعه، عوامل درونی و بیرونی توسعه‌نیافتگی، گذار به توسعه‌یافتگی و نقش جمعیت، منابع طبیعی، سرمایه، تکنولوژی و مدیریت بررسی شده است. سپس در فصل تفکر توسعه‌محور، تعاریف تفکر و توسعه، انواع رویکردهای توسعه (درون‌زا، برون‌زا، موزون، ناموزون، از بالا، از پایین، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و انسانی) و عناصر کلیدی مانند عقلانیت، عدالت، معنویت، نظام سیاسی، نقش نخبگان و اعتمادبه‌نفس جمعی تشریح شده است.

کتاب توسعه‌ گرایی (بعد نرم) در فصل‌های بعدی تمرکزگرایی و تمرکززدایی اداری، سیاسی، سازمانی و فضایی را بررسی می‌کند و شاخص‌ها، پیامدها، سطوح و راهبردهای تمرکززدایی را توضیح می‌دهد. سپس الگوهای رفتاری توسعه در جوامع در حال توسعه، معیارهای ارزشی الگو، جایگاه دولت در اقتصاد، نقش مردم، مسئله‌ی انتقال ثروت، تغییر الگوی مالی دولت و درونی‌کردن فعالیت‌های اقتصادی طرح شده است. در فصل فرهنگ توسعه نیز تعریف فرهنگ، ویژگی‌ها و شاخص‌های فرهنگ توسعه و نسبت فرهنگ با اهداف انسانی و معنایی توسعه بررسی شده است. 

خلاصه کتاب توسعه گرایی (بعد نرم)

کتاب توسعه‌ گرایی (بعد نرم) بر این ایده استوار است که توسعه فقط با پروژه‌های فیزیکی و رشد تولید سنجیده نمی‌شود و پیش از هر چیز به پیش‌نیازهای فکری، فرهنگی و مدیریتی نیاز دارد. عیسی کاکویی دینکی ابتدا توسعه را در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تعریف می‌کند و تفاوت آن را با رشد کمی نشان می‌دهد. سپس عوامل توسعه‌نیافتگی و مسیر گذار به توسعه‌یافتگی را با تأکید بر نقش انسان، ساختارهای عقلانی و عدالت‌محور توضیح داده است.

در ادامه، کتاب به تفکر توسعه‌محور، انواع الگوهای توسعه (درون‌زا، برون‌زا، موزون، ناموزون، از بالا و از پایین) و ضرورت توجه هم‌زمان به عدالت، استقلال، بومی‌بودن الگو و مشارکت مردم می‌پردازد. بحث تمرکزگرایی و تمرکززدایی، جایگاه دولت، نقش نخبگان، اهمیت فرهنگ توسعه و پیوند میان ارزش‌ها، ساختارها و رفتارهای اجتماعی در شکل‌گیری توسعه‌ی پایدار از دیگر محورهای اصلی کتاب است.

چرا باید کتاب توسعه گرایی (بعد نرم) را بخوانیم؟

این کتاب تصویری فشرده از مفاهیم کلیدی توسعه در حوزه‌های اقتصاد، سیاست، فرهنگ و اجتماع ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که بعد نرم چگونه می‌تواند پیش‌نیاز یا مانع توسعه باشد. خواننده با تعاریف، دسته‌بندی‌ها و تمایزهای مهمی مانند توسعه/ رشد، تمرکز/ تمرکززدایی، توسعه درون‌زا/ برون‌زا و نقش فرهنگ و نخبگان در توسعه آشنا می‌شود.

خواندن کتاب توسعه گرایی (بعد نرم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان رشته‌های علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، مدیریت و برنامه‌ریزی توسعه پیشنهاد می‌شود. همچنین به مدیران، فعالان فرهنگی و پژوهشگرانی توصیه می‌شود که به‌دنبال درک مفهومی و مقدماتی از ابعاد نرم توسعه و نسبت فرهنگ، سیاست و اقتصاد در فرایند توسعه هستند.