کتاب توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران

کتاب توسعه روستایی با تأکید بر جامعه روستایی ایران نوشته مصطفی ازکیا و غلامرضا غفاری تصویری جامع از تحولات، مسائل و سیاست‌های مرتبط با روستاهای ایران ارائه کرده است. نویسندگان با ترکیب مباحث نظری و نتایج پژوهش‌های میدانی به بررسی جایگاه روستا در فرایند توسعه‌ی ملی، ساختار اجتماعی و جمعیتی روستاها و پیامدهای سیاست‌های مختلف پرداخته‌اند. این اثر در سه بخش و ۱۲ فصل تنظیم شده، به مبانی مفهومی توسعه‌ی روستایی پرداخته و نمونه‌های عینی از مناطق مختلف کشور را تحلیل کرده است. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران

کتاب توسعه روستایی با تأکید بر جامعه روستایی ایران با رویکرد جامعه‌شناختی به موضوع توسعه‌ی روستایی در ایران پرداخته است. مصطفی ازکیا و غلامرضا غفاری در مقدمه توضیح داده‌اند که با گسترش رشته توسعه‌ی روستایی در دانشگاه‌ها و افزایش ادبیات نظری توسعه، نیاز به متنی متمرکز بر جامعه‌ی روستایی ایران احساس شده و این کتاب پاسخی به همین نیاز است.

توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران سه بخش و ۱۲ فصل دارد و از مباحث نظری آغاز و به مطالعات موردی مشخص ختم می‌شود. در بخش اول با تأکید بر جامعه‌ی روستایی ایران، چهار فصل به توسعه و تحول در جامعه‌ی روستایی اختصاص یافته است. در فصل اول ابعاد مفهومی و نظری توسعه‌ی روستایی، ضرورت تقدم توسعه‌ی روستایی در فرایند توسعه‌ی ملی، تعاریف مختلف توسعه‌ی روستایی، رویکردهای نظری (از نوسازی تا وابستگی و مدل‌های معطوف به کنشگر) و راهبردهایی مانند نیازهای اساسی، روستا‌ـ‌شهر، طرح اسکان و... تشریح شده است.

فصل‌های دوم تا چهارم به الگوی آبادی‌نشینی و تحولات آن، تحولات جمعیتی و قشربندی اجتماعی در جامعه‌ی روستایی ایران می‌پردازند. در بخش دوم کتاب توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران، سیاست‌های توسعه‌ی روستایی در پنج فصل بررسی شده است. بخش سوم کتاب به نتایج مطالعات موردی اختصاص دارد. این ترکیب نظریه، سیاست و مطالعه‌ی میدانی، تصویری چندبعدی از جامعه‌ی روستایی ایران ارائه کرده است.

خلاصه کتاب توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران

کتاب نشان می‌دهد چرا توسعه‌ی روستایی باید در قلب برنامه‌ریزی توسعه‌ی ملی قرار گیرد؛ از نقش روستا در اشتغال، امنیت غذایی و تعادل جمعیتی تا پیامدهای توسعه‌نیافتگی مانند فقر، مهاجرت و حاشیه‌نشینی. سپس تعاریف مختلف توسعه‌ی روستایی، از رویکردهای رشدگرا تا مشارکتی و راهبردهایی مانند نیازهای اساسی، روستا‌ـ‌شهر، طرح‌های اسکان و توسعه‌ی همه‌جانبه روستایی مرور شده است.

نویسندگان در ادامه به تاریخ شکل‌گیری ده، الگوهای آبادی‌نشینی، تغییر معیارهای آماری و حقوقی تعریف روستا و تأثیر سیاست‌های عمرانی بر پراکندگی و تمرکز روستاها پرداخته‌اند. تحولات جمعیتی، مهاجرت روستا‌ـ‌شهر، تغییر ساخت خانوار و اشتغال روستایی نیز تحلیل شده است. بخش‌های بعدی کتاب به رابطه‌ی ساختار سیاسی و توسعه‌ی روستایی، اصلاحات ارضی، نظام‌های بهره‌برداری، سازمان‌های حمایتی و سه مطالعه‌ی موردی درباره‌ی فقر، اسکان عشایر و سرمایه‌ی اجتماعی در روستاهای ایران اختصاص یافته است.

چرا باید کتاب توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران را بخوانیم؟

کتاب کتاب توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران تصویری منسجم از روستاهای ایران، از سطح نظریه تا جزئیات میدانی، ارائه کرده است. خواننده‌ی این اثر با مفاهیم کلیدی توسعه‌ی روستایی، تاریخ سیاست‌گذاری در این حوزه، تحولات جمعیتی و فضایی روستاها و تجربه‌های عینی در مناطق مختلف آشنا می‌شود و می‌تواند رابطه‌ی میان برنامه‌ریزی، ساختار اجتماعی و زندگی روزمره‌ی روستاییان را بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حاضر به دانشجویان و پژوهشگران علوم اجتماعی، برنامه‌ریزی و جغرافیای روستایی، کارشناسان نهادهای توسعه‌ی روستایی و کسانی که درگیر سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی یا اجرای طرح‌ها در روستاهای ایران هستند، پیشنهاد می‌شود.

درباره مصطفی ازکیا

مصطفی ازکیا جامعه‌شناسی ایرانی است که در سال ۱۳۲۰ در تهران (و بنا بر روایتی دیگر در تنکابن) به دنیا آمده و به‌عنوان استاد بازنشسته‌ی گروه توسعه‌ی روستایی دانشگاه تهران و عضو هیئت‌تحریریه‌ی نشریه‌ی توسعه‌ی روستایی این دانشگاه شناخته شده است. او دوره‌های کارشناسی و کارشناسی‌ارشد علوم اجتماعی را در دانشگاه تهران طی کرد و در سال ۱۳۵۹ نیز دکتری جامعه‌شناسی خود را از دانشگاه آبردین اخذ کرد؛ مسیری که بعدها به شکل‌گیری نقش مؤثر او در پایه‌گذاری رشته‌ی توسعه‌ی روستایی در ایران انجامید.

فعالیت‌های علمی مصطفی ازکیا عمدتاً بر جامعه‌شناسی روستایی، جامعه‌شناسی توسعه و روش تحقیق تمرکز داشته و نشان‌دهنده‌ی توجه اصلی او به فهم علمی توسعه و وضعیت جامعه‌ی روستایی ایران است. او علاوه‌بر تألیف، در عرصه‌ی ترجمه نیز حضور فعالی داشته و با پژوهشگرانی چون رشید احمدرش، کامبیز پارتازیان، علی ایمانی، عادل زارع، غلامرضا غفاری، ریچارد پیت و الین ریچارد هارت ویک همکاری کرده است.

در میان آثار متعدد مصطفی ازکیا می‌توان به «روش‌های تحقیق کیفی از نظریه تا عمل» منتشرشده توسط کیهان، «رهیافت‌ها و روش‌های تحقیق کیفی در توسعه‌ی روستایی» و «توسعه‌ی روستایی با تأکید بر جامعه‌ی روستایی ایران» از نشر نی، «جامعه‌شناسی توسعه و توسعه‌نیافتگی روستایی ایران» و «مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی توسعه‌ی روستایی» از اطلاعات و همچنین «نظریه‌های اجتماعی معاصر با رویکرد توسعه» از نشر علم اشاره کرد.

مصطفی ازکیا افزون‌بر پیشگامی در تولید دانش بومیِ توسعه‌ی روستایی، با ترجمه و همکاری‌های علمی گسترده، در انتقال و بومی‌سازی نظریه‌های جهانیِ جامعه‌شناسی توسعه و روش تحقیق در ایران نقشی اثرگذار ایفا کرده است.

بخشی از کتاب توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران

«هدف از تشکیل مراکز خدمات کشاورزی، توسعه فعالیت‌های کشاورزی از طریق ارائه خدمات فنی، اعتباری، زیربنایی، رفاهی، آموزشی، تحقیقی و ترویجی، و نیز تهیه، تجهیز و توزیع وسایل و لوازم و نهاده‌های کشاورزی و دامی و ارائه تسهیلات و خدمات بازرگانی است. انتظار می‌رود که اجرای فعالیت‌های مذکور سبب تأمین خودکفایی کشاورزی در درازمدت شود. توزیع اعتبارات و ماشین‌آلات کشاورزی و نهاده‌های کشاورزی جهت انجام برنامه‌های عمرانی برخلاف گذشته که بیشتر متوجه قشرهای بالایی جامعه روستایی می‌شد باید به‌نحوی صورت گیرد که بخش دهقانی و کشاورزی و به‌ویژه قشرهای کم‌درآمد روستایی در کلیه مناطق کشور از آن بهره‌مند شوند.»