کتاب میهن پرست

کتاب میهن پرست، نوشته الکسی ناوالنی، روایتی شخصی از زندگی، مبارزه‌ی سیاسی و تجربه‌ی مسمومیت و زندان او در روسیه است. محسن ابراهیمی این اثر را به فارسی ترجمه کرده و نشر سنجاق در سال ۱۴۰۵ آن را منتشر کرده است. این کتاب از پرواز مرگبار تومسک به مسکو و کمای طولانی نویسنده آغاز می‌شود و سپس به گذشته، کودکی، شکل‌گیری نگاه سیاسی و سال‌های فعالیت او علیه فساد در روسیه برمی‌گردد. کتاب میهن پرست ترکیبی از خاطره، تحلیل سیاسی، توصیف زندگی روزمره و بازسازی جزئیات یک پرونده‌ی مسمومیت با عامل اعصاب است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب میهن پرست اثر الکسی ناوالنی

کتاب میهن پرست با صحنه‌ای تکان‌دهنده در توالت یک هواپیما آغاز می‌شود؛ جایی که الکسی ناوالنی در پرواز تومسک به مسکو ناگهان دچار علائم مسمومیت با عامل اعصاب می‌شود و قدم‌به‌قدم فروپاشی بدن و ذهن خود را توصیف می‌کند. این کتاب در چهار بخش و چندین فصل تنظیم شده است. ناوالنی در بخش اول، تجربه‌ی نزدیک‌شدن به مرگ، کما، توهم، بازگشت تدریجی به هشیاری، توان‌بخشی طاقت‌فرسا و نقش همسرش، یولیا، و تیم پزشکی را با جزئیاتی بسیار عینی و گاه طنزآمیز روایت می‌کند. او هم‌زمان نگران سرنوشت تحقیقات انتخاباتی‌اش در سیبری و نتایج رأی‌گیری در تومسک و نووسیبیرسک است.

کتاب میهن پرست در بخش دوم با عنوان شکل‌گیری، به کودکی و نوجوانی نویسنده برمی‌گردد؛ از شهرک نظامی نزدیک اوبنینسک و خاطره‌ی عبور از پست‌های آلوده به تشعشع پس از فاجعه‌ی چرنوبیل تا تابستان‌های روستای زالسیه در اوکراین، غسل تعمید پنهانی، زندگی در خانواده‌ای نظامی و تجربه‌ی مستقیم دروغ‌های سیستماتیک دولت شوروی. ناوالنی در این بخش نشان داده است که چگونه ترکیب فاجعه‌ی هسته‌ای، پنهان‌کاری مقامات، پراکندگی خانواده و فروپاشی تدریجی نظم شوروی نگاه او به قدرت، حقیقت و مسئولیت شهروندی را شکل داده است. ناوالنی در ادامه‌ی کتاب، از شبکه‌ی مبارزه با فساد، افشاگری‌های یوتیوبی، سرکوب، پرونده‌های ساختگی و بازداشت‌ها سخن گفته است و تصویری از سازوکار یک رژیم استبدادی معاصر ارائه کرده است.

خلاصه کتاب میهن پرست

کتاب میهن پرست روایت اول‌شخص الکسی ناوالنی از مسیر زندگی شخصی و سیاسی‌اش است؛ از کودکی در سایه‌ی چرنوبیل و دروغ‌های رسمی تا تبدیل‌شدن به چهره‌ی اصلی مبارزه با فساد در روسیه. او در فصل‌های آغازین کتاب، مسمومیت با نووی‌چوک در پرواز تومسک به مسکو، کما، توهم، توان‌بخشی و بازگشت تدریجی توان گفتار و حرکتش را با جزئیات بازسازی می‌کند. سپس به گذشته برمی‌گردد و نشان می‌دهد چگونه تجربه‌ی زندگی در شهرک‌های نظامی، دیدن پیامدهای فاجعه‌ی هسته‌ای بر خانواده‌ی اوکراینی‌اش و مواجهه با تبلیغات و پنهان‌کاری حکومتْ او را به دروغ و فساد حساس کرده است.

در ادامه‌ی کتاب، ساخت شبکه‌ی سراسری دفاتر، افشاگری‌های ویدیویی درباره‌ی ثروت مقامات، راهبرد خشمگین‌کردن مردم برای مشارکت انتخاباتی و واکنش خشن دستگاه امنیتی، به‌عنوان زمینه‌ی سیاسی مسمومیت او، ترسیم شده است.

چرا باید کتاب میهن پرست را بخوانیم؟

کتاب میهن پرست تصویری عمیق از یک نظام استبدادی معاصر ارائه می‌کند؛ از زندگی روزمره و شوخی‌های فرودگاهی تا تصمیم‌های امنیتی و مسمومیت با عامل اعصاب. خواننده با جزئیاتِ به‌کمارفتن، توان‌بخشی و ترس از ناتوانی آشنا می‌شود و هم‌زمان می‌بیند چگونه یک شبکه‌ی ضدفساد در روسیه شکل گرفته و عمل کرده است. ترکیب خاطره‌ی شخصی، تحلیل سیاسی و لحظات عاطفی این متن را چندلایه و قابل‌تأمل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب میهن پرست به کسانی پیشنهاد می‌شود که به سیاست روسیه، جنبش‌های اعتراضی، فساد ساختاری و تجربه‌ی زیسته‌ی مخالفان سیاسی علاقه‌مندند. این کتاب برای دانشجویان علوم سیاسی، مطالعات امنیتی و کسانی که به روایت‌های شخصی از کما، توان‌بخشی و مواجهه‌ی فرد با دستگاه سرکوب علاقه‌مندند نیز مناسب است.

درباره الکسی ناوالنی

الکسی ناوالنی (۴ ژوئن ۱۹۷۶ ـ ۱۶ فوریه‌ی ۲۰۲۴) از چهره‌های برجسته‌ی مخالف پوتین در روسیه، فعال مبارزه با فساد و زندانی سیاسی بود. او در سال ۲۰۱۱، بنیاد مبارزه با فساد را تأسیس کرد و به‌خاطر فعالیت‌هایش در حوزه‌ی حقوق بشر، از سوی عفو بین‌الملل به‌عنوان زندانی عقیدتی شناخته شد و جایزه‌ی ساخاروف را نیز دریافت کرد.

ناوالنی در روستای بوتین در نزدیکی مسکو به دنیا آمد. مادرش اهل مسکو و پدرش اصالتاً اوکراینی بود. او خود را دارای هویتی مشترک از هر دو ملیت می‌دانست. دوران کودکی‌اش را تا حدودی در کنار خانواده‌ی پدری‌اش گذراند و به زبان اوکراینی نیز تسلط پیدا کرد.

او در سال ۱۹۹۸ در رشته‌ی حقوق از دانشگاه دوستی ملل روسیه فارغ‌التحصیل شد و سپس در حوزه‌ی امور مالی و بازارهای سرمایه تحصیل کرد. در سال ۲۰۱۰ نیز با معرفی افرادی چون گری کاسپاروف، موفق شد در دانشگاه ییل علوم سیاسی و روابط بین‌الملل بخواند.

ناوالنی از اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ به‌عنوان وکیل شرکتی فعالیت داشت و در سال ۲۰۰۹ به عضویت کانون وکلای کیروف درآمد. پس از انتقال به مسکو، به کانون وکلای این شهر پیوست، اما در سال ۲۰۱۳ و پس از قطعی‌شدن حکم یکی از پرونده‌هایش، از حرفه‌ی وکالت محروم شد.

ناوالنی از طریق شبکه‌های اجتماعی به‌ همراه تیمش، گزارش‌ها و ویدیوهایی درباره‌ی فساد در ساختار قدرت روسیه منتشر می‌کرد، تجمع‌های سیاسی را سازمان می‌داد و کمپین‌های خود را پیش می‌برد. او در سال ۲۰۱۱ حزب حاکم روسیه را حزب دزدها و کلاهبرداران نامید؛ عبارتی که بعدها بسیار فراگیر شد. تحقیقات او و بنیادش بارها مقام‌های بلندپایه و اطرافیانشان را به فساد متهم می‌کرد.

او در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ در دو پرونده‌ی جداگانه به اتهام اختلاس به حبس تعلیقی محکوم شد؛ پرونده‌هایی که بسیاری آن‌ها را دارای انگیزه‌های سیاسی و با هدف جلوگیری از حضور او در انتخابات می‌دانستند. ناوالنی در انتخابات شهرداری مسکو در سال ۲۰۱۳ شرکت کرد و با کسب ۲۷.۲ درصد آرا در جایگاه دوم قرار گرفت، اما از نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۸ منع شد.

در اوت ۲۰۲۰، با مسمومیت شدید بستری شد و سپس برای درمان به برلین منتقل شد. او پس از بهبودی، ولادیمیر پوتین را مسئول این اقدام دانست و تحقیقات بعدی نیز به دخالت مأمورانی از سرویس امنیت فدرال روسیه اشاره داشت. در ژانویه‌ی ۲۰۲۱، پس از بازگشت به روسیه، بلافاصله بازداشت شد که این موضوع به اعتراض‌های گسترده‌ای در سراسر کشور انجامید.

مدتی بعد، حکم تعلیقی او به بیش از دو سال و نیم زندان تبدیل شد و سازمان‌هایش نیز افراطی اعلام شدند و منحل شدند. در سال ۲۰۲۲، در دادگاهی که از سوی عفو بین‌الملل نمایشی توصیف شد، به نُه سال دیگر زندان محکوم شد. پس از رد درخواست تجدیدنظر، به زندانی با تدابیر امنیتی شدید منتقل شد و در سال ۲۰۲۳ نیز حکم دیگری به مدت ۱۹ سال زندان به اتهام افراط‌گرایی دریافت کرد.

در دسامبر ۲۰۲۳، نزدیک به سه هفته از محل نگهداری‌اش بی‌خبر بودند تا اینکه مشخص شد به یک مستعمره‌ی کیفری در ناحیه‌ی قطب شمال منتقل شده است. سرانجام در سال ۲۰۲۴، مقام‌های زندان روسیه اعلام کردند که او درگذشته است.

بخشی از کتاب میهن پرست

«در حال پرواز از تومسک در سیبری به سمت مسکو بودم و احساس رضایت داشتم. دو هفته تا برگزاری انتخابات منطقه‌ای در چند شهر سیبری باقی مانده بود که من و همکارانم در بنیاد مبارزه با فساد (ACF) مصمم بودیم حزب حاکم روسیه را شکست دهیم. این کار پیامی مهم در بر داشت: این‌که ولادیمیر پوتین، حتی پس از بیست سال در قدرت، نه همه‌چیزدان است و نه حتی در آن بخش از روسیه چندان محبوب؛ اگرچه بسیاری از مردم آن نواحی شبانه‌روز پای برنامه‌های تلویزیونی می‌نشستند که مجریانش بی‌وقفه در ستایش رهبر ملت سخن می‌گفتند.»