کتاب ادبیات دیکتاتور

کتاب ادبیات دیکتاتور (Dictator Literature) نوشته دنیل کالدر، روایتی مفصل از نوشته‌ها، کتاب‌ها و مانیفست‌هایی است که دیکتاتورهای قرن بیستم و دوره‌ی معاصر تولید کرده‌اند. نویسنده با نگاهی موشکافانه سراغ متن‌هایی می‌رود که زیر نام لنین، استالین، مائو، قذافی، هیتلر و دیگر حاکمان تمامیت‌خواه منتشر شده‌اند و نشان می‌دهد چگونه کلمات می‌توانند به ابزار قدرت، خشونت و سرکوب تبدیل شوند. بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه این کتاب را با ترجمه زرین فنائیان منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ادبیات دیکتاتور

کتاب ادبیات دیکتاتور اثر دنیل کالدر، با تمرکز بر نوشته‌های دیکتاتورها، تاریخ سیاسی قرن بیستم را از زاویه‌ای غیرمعمول روایت کرده است؛ زاویه‌ای که نه از خلال جنگ‌ها و کودتاها، بلکه از دل کتاب‌ها، مانیفست‌ها، رساله‌ها، رمان‌ها و حتی شعرهایی می‌گذرد که حاکمان مستبد نوشته‌اند یا به نام آن‌ها منتشر شده است. 

کتاب در چند بخش و فصل، ابتدا چارچوب کلی را ترسیم کرده است؛ از امپراتوری روم تا طوفان متن‌های ایدئولوژیک قرن بیستم. سپس در مرحله‌ی اول سراغ لنین می‌رود و زندگی فکری او را نه از منظر رویدادهای سیاسی، بلکه از مسیر کتاب‌هایی که خوانده و نوشته، بازسازی می‌کند؛ از تأثیر چرنیشفسکی، نچایف و تکاچف تا مواجهه‌ی او با مارکس و سرمایه. کتاب نشان می‌دهد چگونه لنین از نوجوانی کتابخوان، به نویسنده‌ای وسواسی در تبعید تبدیل شد که روی صندلی‌اش در سوئیس و سیبری، با کاغذ و جوهر برای انقلاب سناریو می‌نوشت. 

دنیل کالدر در فصول بعد از ادبیات استالین، موسولینی، هیتلر و مائو می‌گوید و پس از آن به سراغ دیکتاتورهای متأخرتری مثل کیم جونگ ایل، قذافی و صدام حسین می‌رود. او در هر فصل هم ساختار و مضمون آثار آن‌ها را می‌کاود و هم پیامدهای سیاسی و انسانی‌شان را در مقیاس یک امپراتوری دنبال می‌کند. 

کتاب ادبیات دیکتاتور در عین روایت تاریخ، به این پرسش هم می‌پردازد که چگونه متون ظاهراً نظری و فلسفی، می‌توانند به نقشه‌ی عملی برای سرکوب، خشونت و مهندسی جامعه تبدیل شوند و چرا نادیده‌گرفتن این کتاب‌ها، فهم جهان خودکامگی را ناقص می‌کند.

خلاصه کتاب ادبیات دیکتاتور

کتاب ادبیات دیکتاتور به این ایده‌ی مرکزی پرداخته است که کتاب و سواد همیشه منبع رهایی نیستند و می‌توانند به ابزار سرکوب و کشتار تبدیل شوند. دنیل کالدر از مقدمه آغاز می‌کند؛ جایی که نشان می‌دهد بسیاری از دیکتاتورها نه‌تنها کتاب نوشته‌اند، بلکه کارشان را با نویسندگی شروع کرده‌اند و خود را مهندسان روح انسان می‌دانستند. 

او با تمرکز بر لنین، مسیر تبدیل‌شدن یک نوجوان کتاب‌خوان به رهبر انقلابی را از خلال متونی که خوانده و نوشته، دنبال می‌کند. در کتاب، آثاری مانند «رشد سرمایه‌داری در روسیه»، «چه باید کرد؟» و «دولت و انقلاب» به‌ عنوان حلقه‌های زنجیره‌ای بررسی شده‌اند که از دل آن‌ها ایده‌ی حزب پیشتاز، دیکتاتوری پرولتاریا و کنترل کامل ادبیات و مطبوعات بیرون آمده است. 

نویسنده نشان می‌دهد چگونه لنین با تفسیر گزینشی آمار، تاریخ و نظریه، واقعیت را با خواسته‌های ایدئولوژیک خود منطبق کرده و چگونه این متون، زمینه‌ی نظری خشونت‌های بعدی در اتحاد جماهیر شوروی را فراهم کرده‌اند.

کتاب پس از لنین آثار، نوشته‌ها و مانیفست‌های استالین، هیتلر، موسولینی، مائو، قذافی، کیم جونگ ایل، صدام، دنگ ژیائوپنگ، سالازار، چویبالسان، چائوشسکو، کاسترو و نظربایف را بررسی کرده است.

چرا باید کتاب ادبیات دیکتاتور را بخوانیم؟

این کتاب امکان نادری فراهم کرده تا پشت صحنه‌ی فکری دیکتاتورها از خلال نوشته‌های خودشان دیده شود. خواننده با سازوکار تبدیل ایده‌های انتزاعی به سیاست‌های خشن آشنا می‌شود و می‌بیند چگونه کتاب‌های به‌ظاهر نظری، می‌توانند به دستورالعمل‌های عملی برای سانسور، سرکوب و کشتار جمعی بدل شوند.

خواندن کتاب ادبیات دیکتاتور را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ادبیات دیکتاتور به کسانی پیشنهاد می‌شود که به تاریخ اندیشه‌ی سیاسی، ایدئولوژی‌های قرن بیستم، نقش ادبیات در قدرت و نسبت میان متن و خشونت علاقه‌مند هستند. همچنین به پژوهشگران و دانشجویان علوم انسانی که می‌خواهند سازوکار فکری رژیم‌های تمامیت‌خواه را از دل نوشته‌های خودشان دنبال کنند.

جوایز و افتخارات کتاب ادبیات دیکتاتور

• بهترین کتاب سال به انتخاب نشریه‌ی تایمز
• بهترین کتاب سال به انتخاب ساندی‌تایمز

بخشی از کتاب ادبیات دیکتاتور

«لنین، پدر ادبیات دیکتاتوری، با نام ولادیمیر ایلیچ اولیانُف در سال ۱۸۷۰ در سیمبیرسک، استانی در محدودهٔ ولگا و زمین‌های خالی روسیه به دنیا آمد. این شهرکه پیش‌تر قلعه‌ای بود، یک قرن پیش از آن، به‌منظور جلوگیری از حملهٔ قبایل مهاجم حاشیهٔ امپراتوری ساخته شد اما حال به مکانی آرام تبدیل شده بود که یک کلیسا، مدرسه و کارخانه‌هایی داشت و اشراف‌زادگانی که از دسترنج کشاورزان مستأجرشان سود می‌بردند.

الکساندر اولیانُف، بازرس مدارس، یکی از این اشراف خوش‌شانس بود. جنبهٔ دیگر خوش‌شانسی او، پسر جوانش ولادیمیر بود که درس‌خوان، مهذب و وفادار به تزار بود، در زبان یونانی و لاتین و همچنین شطرنج مهارت داشت، بسیار به مطالعه علاقه داشت و کتاب محبوبش، کلبهٔ عمو تُم از هریت بیچر استو بود. پهنهٔ جنوبی ولگا، یک قرن پیش از آن، صحنهٔ قیام و شورش شده بود ـ دهقانی به نام یملیان پوگاچف خود را تزار نامیده و مردم را علیه کاترین کبیر شورانده بود ـ اما هیچ‌کس به پسر بازرس مدرسه که یک رهبر بالقوهٔ انقلابی می‌شد و دوره‌ای از تاریخ را عوض می‌کرد حتی دو بار هم نگاه نکرده بود ـ به‌نظر می‌رسید او به‌دنبال زندگی باثبات و قابل احترام همراه با شغل باثبات و قابل احترام وکالت بود. در واقع خود لنین هم با مرگ پدرش در سال ۱۸۸۶ و با به ارث بردن جایگاه او در سن حساس پانزده سالگی رسماً به اشراف پیوست. یک سال بعد، برادر بزرگ‌ترش ـ که او نیز الکساندر نام داشت ـ تلاش کرد الکساندر دیگری (تزار الکساندر سوم) را که در آینده، احتمالاً عضوی قوی از بورژوازی استانی از هم پاشیده می‌شد در انفجاری ترور کند.»