کتاب قرن گرانش

کتاب قرن گرانش نوشته ران کوون و ترجمه سمانه نوروزی است و بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه آن را منتشر کرده است. این کتاب سرگذشت یک ایده‌ی علمی را از آزمون خورشیدگرفتگی تا تصویربرداری از سیاه‌چاله دنبال می‌کند و نشان می‌دهد گرانش چگونه از یک نیروی آشنا به دریچه‌ای برای فهم فضا، زمان و ساختار جهان تبدیل شد. متن فقط به شرح نظریه‌ها بسنده نمی‌کند و رقابت‌ها، تردیدها، آزمایش‌ها و مسیر پرپیچ‌وخم شکل‌گیری نسبیت عام را هم کنار آن می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قرن گرانش

کتاب قرن گرانش نوشته ران کوون روایتی گسترده از دگرگونی فهم انسان از گرانش است؛ از زمانی که این پدیده بیشتر در قالب قانون‌های نیوتنی فهمیده می‌شد تا دوره‌ای که نسبیت عام، سیاه‌چاله‌ها، خمیدگی فضاـ زمان و رصدهای دقیق اخترفیزیکی تصویر تازه‌ای از جهان ساختند. متن از همان آغاز با صحنه‌ی رصد تلسکوپ افق رویداد شروع می‌شود و بعد به عقب برمی‌گردد تا نشان دهد این تصویر تاریخی از سیاه‌چاله، نتیجه‌ی یک قرن پرسش، محاسبه، خطا، اصلاح و مشاهده بوده است. در این مسیر، چهره‌هایی مثل اینشتین، ادینگتون، گروسمان و دیگر فیزیکدانان و اخترشناسان فقط نام‌های مشهور نیستند، بلکه بخشی از یک ماجرای فکری و انسانی‌اند که در آن ایده‌ها مدام آزموده می‌شوند.
کتاب قرن گرانش فقط درباره‌ی نتیجه‌های نهایی علم نیست، بلکه به فرایند رسیدن به آن‌ها هم پرداخته است. بخش‌های مختلف آن از آزمایش‌های فکری اینشتین، اصل هم‌ارزی، خم‌شدن نور، کندشدن زمان در میدان گرانشی و شکل‌گیری ریاضیات لازم برای نسبیت عام می‌گویند و در کنار آن، زمینه‌های تاریخی و علمی هر کشف را هم روشن می‌کنند. متن بارها نشان می‌دهد که پیشرفت علم همیشه مستقیم و بی‌وقفه نیست؛ گاهی با بن‌بست، رقابت، سوءتفاهم و حتی شرایط سیاسی و جنگی گره می‌خورد. از دل همین مسیر است که موضوع‌هایی مثل حرکت عطارد، خورشیدگرفتگی ۱۹۱۹، نقش تلسکوپ‌های رادیویی و درنهایت امکان دیدن لبه‌ی سیاه‌چاله معنا پیدا می‌کند. حال‌وهوای این کتاب ترکیبی از تاریخ علم، کیهان‌شناسی و شرح ایده‌هایی است که نگاه انسان به جهان را از پایه تغییر داده‌اند.

خلاصه کتاب قرن گرانش

کتاب قرن گرانش مسیر شکل‌گیری فهم تازه از گرانش را در چند ایستگاه مهم دنبال می‌کند. متن از رصد سیاه‌چاله و تلسکوپ افق رویداد آغاز می‌شود و سپس به زمان شکل‌گیری نسبیت بازمی‌گردد؛ جایی که اینشتین با بازاندیشی در ایده‌های گالیله و نیوتن، به این نتیجه رسید که گرانش را باید از راه خمیدگی فضاـ زمان فهمید. کتاب در ادامه نشان می‌دهد این ایده چگونه با کمک ریاضیات پیچیده‌تر شد، چه مخالفت‌ها و دشواری‌هایی پیش روی آن قرار گرفت و چگونه آزمون‌هایی مثل مشاهده‌ی خم‌شدن نور ستارگان در خورشیدگرفتگی، آن را از حد فرضیه فراتر برد. دغدغه‌ی اصلی متن، پیوند میان نظریه، مشاهده و تصویری است که از جهان به‌تدریج دگرگون می‌شود.

چرا باید کتاب قرن گرانش را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب قرن گرانش را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سیر تاریخی دگرگونی مفهوم گرانش را از قانون‌های کلاسیک تا نسبیت عام و سیاه‌چاله‌ها کنار هم می‌گذارد.
• متن نشان می‌دهد ایده‌های علمی فقط از فرمول‌ها ساخته نمی‌شوند و با رقابت، تردید، آزمون و خطا هم پیش می‌روند.
• خواننده با مفاهیمی مثل فضاـ زمان، اصل هم‌ارزی، خم‌شدن نور و افق رویداد در بستری روشن‌تر آشنا می‌شود.
• کتاب پیوند میان تاریخ علم و رصدهای مدرن، از خورشیدگرفتگی تا تصویربرداری از سیاه‌چاله، را قابل‌ردیابی می‌کند.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند پشت صحنه‌ی شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین نظریه‌های فیزیک را بشناسند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب قرن گرانش به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نجوم و کیهان‌شناسی که می‌خواهند مسیر شکل‌گیری ایده‌ی سیاه‌چاله و نسبیت عام را بهتر بشناسند.
• خوانندگانی که به تاریخ علم علاقه دارند و می‌خواهند ببینند نظریه‌های بزرگ چگونه در بستر تجربه و مناقشه شکل گرفته‌اند.
• مخاطبانی که درباره‌ی رابطه‌ی گرانش، فضا و زمان سؤال دارند و دنبال شرحی پیوسته از این مفاهیم‌اند.
• دانشجویان و پیگیران فیزیک که می‌خواهند نمونه‌ای از پیوند میان ایده‌های نظری و رصدهای اخترشناسی را دنبال کنند.
• کسانی که از کتاب‌هایی درباره‌ی ماجراهای فکری دانشمندان و مسیر کشف‌های علمی لذت می‌برند.

بخشی از کتاب قرن گرانش

«سیاه‌چاله پوششی است برای هیولای خفته در قلب راه شیری.
گروهی از اخترفیزیکدانان، در ۱۱ آوریل سال ۲۰۱۷ پنج شبِ کامل با شبکه‌ای از رادیو تلسکوپ‌ها که در مجموع مانند آنتنی با قطری به اندازهٔ زمین عمل می‌کرد، رصد داشتند. این آنتن از هاوایی تا قطب جنوب گسترده شده بود؛ هشت گروه تلسکوپی این شب‌ها را در حالی گذراندند که به چیزی خیره شده بودند که هیچ‌کس پیش از آن ندیده بود، هرچند دانشمندان نظری و طرفداران داستان‌های علمی‌تخیلی دهه‌ها سعی در به‌تصویر کشیدن آن داشتند: سیاه‌چاله.
یا دقیق‌تر، لبهٔ سیاه‌چاله ـ پوشش بیرونی گرانشی که آن‌قدر قوی است که هیچ‌چیز نمی‌تواند از چنگ آن فرار کند، هیچ‌چیز حتی نور. وقتی چیزی از آن حدود می‌گذرد، آنچه دانشمندان آن را افق رویداد می‌نامند، برای همیشه از دنیای ما رفته است. اما مادهٔ داخل سیاه‌چاله با اینکه ناپدید شده است، در ایجاد اغتشاش در فضا و زمان نقش دارد و منطق و ریاضی را به چالش می‌کشد، هر که نسبت به ماهیت غایی‌ترین نقطهٔ آن کنجکاو است باید آن را ببیند تا باور کند.
اگرچه باور داشتن، به‌تنهایی، باعث ایجاد انگیزه در سازندگان تلسکوپ افق رویداد نشده است. فهمیدن این‌گونه بود، باعث انگیزه‌شان شد؛ چراکه شروع درک سیاه‌چاله شروع شناخت دوبارهٔ جهان است.»