کتاب قرن گرانش

کتاب قرن گرانش (Gravity's century) نوشته ران کوون و ترجمه سمانه نوروزی است و بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه آن را منتشر کرده است. این کتاب سرگذشت یک ایده‌ی علمی را از آزمون خورشیدگرفتگی تا تصویربرداری از سیاه‌چاله دنبال می‌کند و نشان می‌دهد که گرانش چگونه از یک نیروی آشنا به دریچه‌ای برای فهم فضا، زمان و ساختار جهان تبدیل شد. کتاب حاضر به شرح نظریه‌ها بسنده نمی‌کند و رقابت‌ها، تردیدها، آزمایش‌ها و مسیر پرپیچ‌وخم شکل‌گیری نسبیت عام را نیز شرح می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قرن گرانش اثر ران کوون

کتاب قرن گرانش (از خورشیدگرفتگی اینشتین تا تصاویر سیاه‌چاله) نوشته‌ی ران کوون و روایتی مفصل در باب دگرگونی فهم انسان از گرانش است؛ از زمانی که این پدیده بیشتر در قالب قانون‌های نیوتنی فهمیده می‌شد تا دوره‌ای که نسبیت عام، سیاه‌چاله‌ها، خمیدگی فضا‌ـ‌زمان و رصدهای دقیق اخترفیزیکیْ تصویر تازه‌ای از جهان ساخت. این کتاب با صحنه‌ی رصد تلسکوپ افق رویداد شروع می‌شود و سپس به عقب برمی‌گردد تا نشان دهد این تصویر تاریخی از سیاه‌چاله، نتیجه‌ی یک قرن پرسش، محاسبه، خطا، اصلاح و مشاهده بوده است. چهره‌هایی مثل اینشتین، ادینگتون، گروسمان و دیگر فیزیکدانان و اخترشناسان در این اثر، بخشی از یک ماجرای فکری و انسانی‌اند که در آن ایده‌ها مدام آزموده می‌شود.

کتاب قرن گرانش فقط درباره‌ی نتیجه‌های نهایی علم نیست؛ بلکه به فرایند رسیدن به آن‌ها هم پرداخته است. بخش‌های مختلف این کتاب از آزمایش‌های فکری اینشتین، اصل هم‌ارزی، خم‌شدن نور، کندشدن زمان در میدان گرانشی و شکل‌گیری ریاضیات لازم برای نسبیت عام می‌گویند و در کنار آن، زمینه‌های تاریخی و علمی هر کشف را هم روشن می‌کنند. کتاب بارها نشان داده است که پیشرفت علم همیشه مستقیم و بی‌وقفه نیست؛ گاهی با بن‌بست، رقابت، سوءتفاهم و حتی شرایط سیاسی و جنگی گره می‌خورد. موضوع‌هایی مثل حرکت عطارد، خورشیدگرفتگی ۱۹۱۹، نقش تلسکوپ‌های رادیویی و در نهایت امکان دیدن لبه‌ی سیاه‌چاله این‌چنین معنا پیدا می‌کنند.

قرن گرانش ترکیبی از تاریخ علم، کیهان‌شناسی و شرح ایده‌هایی است که نگاه انسان به جهان را از پایه تغییر داده است.

خلاصه کتاب قرن گرانش

کتاب مسیر شکل‌گیری فهم تازه از گرانش را در چند ایستگاه مهم دنبال می‌کند. اثر از رصد سیاه‌چاله و تلسکوپ افق رویداد آغاز می‌شود و سپس به زمان شکل‌گیری نسبیت بازمی‌گردد؛ هنگامی که اینشتین با بازاندیشی درمورد ایده‌های گالیله و نیوتن به این نتیجه رسید که گرانش را باید از راه خمیدگی فضا‌ـ‌زمان درک کرد. کتاب نشان می‌دهد که این ایده چگونه با کمک ریاضیات پیچیده‌تر شد، چه مخالفت‌ها و دشواری‌هایی پیش روی آن قرار گرفت و چگونه آزمون‌هایی مثل مشاهده‌ی خم‌شدن نور ستارگان در خورشیدگرفتگی، آن را از حد فرضیه فراتر برد. هدف نویسنده پیوند میان نظریه، مشاهده و تصویری از جهان بوده است که به‌تدریج دگرگون می‌شود.

چرا باید کتاب قرن گرانش را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب قرن گرانش را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سیر تاریخی دگرگونی مفهوم گرانش را از قانون‌های کلاسیک تا نسبیت عام و سیاه‌چاله‌ها بیان می‌کند.
• این کتاب نشان می‌دهد ایده‌های علمی فقط از فرمول‌ها ساخته نمی‌شوند و با رقابت، تردید، آزمون و خطا پیش می‌روند.
• خواننده با مفاهیمی مثل فضا‌ـ‌زمان، اصل هم‌ارزی، خم‌شدن نور و افق رویداد آشنا می‌شود.
• کتاب پیوند میان تاریخ علم و رصدهای مدرن، از خورشیدگرفتگی تا تصویربرداری از سیاه‌چاله، را ردیابی می‌کند.

خواندن کتاب قرن گرانش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب قرن گرانش به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که می‌خواهند پشت صحنه‌ی شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین نظریه‌های فیزیک را بدانند.
• علاقه‌مندان به نجوم و کیهان‌شناسی که می‌خواهند مسیر شکل‌گیری ایده‌ی سیاه‌چاله و نسبیت عام را بشناسند.
• خوانندگانی که به تاریخ علم علاقه دارند و می‌خواهند ببینند نظریه‌های بزرگ چگونه در بستر تجربه و مناقشه شکل گرفته‌اند.
• دانشجویان فیزیک که می‌خواهند نمونه‌ای از پیوند میان ایده‌های نظری و رصدهای اخترشناسی را دنبال کنند.
• کسانی که از کتاب‌هایی درباره‌ی ماجراهای فکری دانشمندان و مسیر کشف‌های علمی لذت می‌برند.

درباره ران کوون

ران کوون (Ron Cowen) زاده‌ی سال ۱۹۵۷‏ میلادی و نویسنده و روزنامه‌نگاری علمی است که تخصص او ساده‌سازی و قابل‌فهم‌کردن موضوعات پیچیده در حوزه‌های نجوم، فیزیک و تاریخ فناوری برای عموم مردم بوده است. این نویسنده با نشریات و رسانه‌های معتبری همکاری داشته و به‌عنوان مفسر مهمان در برنامه‌ی Science Friday از NPR نیز حضور یافته است. ران کوون نویسنده‌ی کتاب قرن گرانش (Gravity's century) است که به نظریه‌ی نسبیت عام از آلبرت اینشتین و آزمایش‌های تأییدکننده‌ی خمیدگی فضا‌ـ‌زمان می‌پردازد. کوون پس از ۲۱ سال فعالیت، به‌صورت مستقل به نگارش گزارش‌ها و مقالات تحلیلی مشغول شد.

جوایز و افتخارات نویسنده

ران کوون در طول فعالیت حرفه‌ای خود افتخارات و جوایز متعددی کسب کرده است. ازجمله‌ی مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به عنوان بهترین کتاب علمی تابستان از برنامه‌ی رادیویی ساینس فرایدی ان‌پی‌آر (NPR’s Science Friday Best Summer Science Book) در سال ۲۰۲۰، جایزه‌ی نویسندگی علمی مؤسسه‌ی فیزیک آمریکا (American Institute of Physics Science Writing Award) در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۰۰، بورسیه‌ی روزنامه‌نگار مهمان مرکز اخترفیزیک هاروارد‌ـ‌اسمیتسونین (Fellowship, Visiting Journalist, Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics) در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۲، جایزه‌ی نویسندگی علمی انجمن آکوستیک آمریکا (Acoustical Society of America’s Science Writing Award) در سال ۲۰۱۳، جایزه‌ی نویسندگی عمومی بخش فیزیک خورشیدی انجمن نجوم آمریکا (American Astronomical Society’s Solar Physics Division Popular Writing Award) در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۰۲، جایزه‌ی دیوید اِن. شرام از بخش اخترفیزیک پرانرژی انجمن نجوم آمریکا (David N. Schramm Award, High-Energy Astrophysics Division) در سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۳ و نیز بورسیه‌ی نایت در حوزه‌ی نجوم از مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست (Knight Fellowship on Astronomy at MIT) در سال ۲۰۰۷ اشاره کرد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب قرن گرانش

نشریه‌ی Publishers Weekly: این تاریخِ خوش‌پرداخت و روان از پژوهش‌های مربوط به گرانش در قرن بیستم، نوشته‌ی نویسنده‌ای علمی، بر یکی از جنبه‌های کلیدی فیزیک مدرن نور می‌تاباند. این کتاب که سرشار از توصیف‌های زنده از پژوهش‌های پیشرو و دانشمندانی است که پشت این دستاوردها قرار دارند، اثری جذاب است؛ تجربه‌ای آموزنده و مطالعه‌ای لذت‌بخش.

بخشی از کتاب قرن گرانش

«۶. گرانش کوانتومی

نظریه‌پردازان مجذوب فضای داخلی سیاه‌چاله شده‌اند؛ جایی که در آن شدیدترین‌ها دیده می‌شود و امید می‌رود که وحدت نظریهٔ کوانتوم و گرانش به‌تندی انجام شود. درون سیاه‌چاله سهمگین است (قلمرو نظریهٔ اینشتین)، و به نظر می‌رسد که ماده به تکه‌های کوچکی خرد می‌شود (قلمرو زیراتمی نظریهٔ کوانتوم). نسبیت نشان می‌دهد که سیاه‌چاله طوری ماده را در یک نقطهٔ تکین رمبیده می‌کند که چگالی بی‌نهایت شده و خودِ فضاـ زمان ناپدید می‌شود، اما در این شرایط معادلهٔ اینشتین نقض می‌شود. یک نظریهٔ کوانتومی گرانشی می‌تواند نظریهٔ اینشتین را از چنین شکست دهشتناکی نجات دهد.

سایر نیروهای بنیادی طبیعت، نیروی الکترومغناطیس میان ذرات باردار الکتریکی و نیروهای هسته‌ای قوی و ضعیف که بر ذرات درون هستهٔ اتم تأثیر می‌گذارند، همگی نظریهٔ کوانتومی موفقی دارند. اما حتی اینشتین که سال‌ها تلاش کرد تا گرانش و نظریهٔ کوانتوم را متحد سازد، در این کار موفق نبود.»