کتاب نیرس، بسطام و اجو در آینه تاریخ

کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ نوشته‌ی سیدسجاد نقیبی روایتی مستند از گذشته و امروز سه روستای نیرس، بسطام و آجو در دل جنگل‌های هیرکانی است. نویسنده با تکیه‌بر پژوهش میدانی، گفت‌وگو با اهالی و استفاده از منابع تاریخی متعدد، تاریخ محلی، جغرافیا، فرهنگ، طوایف و زندگی اجتماعی این منطقه را کنار هم نشان داده است. انتشارات آرنا آن را منتشر کرده است و متن حاضر نسخه‌ای است که برای مطالعه‌ی الکترونیکی آماده شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نیرس، بسطام و اجو در آینه تاریخ

کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ اثری است که سیدسجاد نقیبی آن را براساس سال‌ها جست‌وجو در کتابخانه‌ها، منابع تاریخی و گفت‌وگو با ریش‌سفیدان و اهالی منطقه نوشته است. نویسنده در پیشگفتار توضیح داده است که از دوران دانشجویی به‌دنبال یافتن پیشینه‌ی زادگاه خود در منابع مرجع بوده و به‌تدریج طرح این کتاب شکل گرفته است. در کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ ساختار مطالب از معرفی روستاها و موقعیت جغرافیایی آن‌ها آغاز می‌شود، سپس به جنگل‌های هیرکانی، پوشش گیاهی و جانوری، آب‌وهوا و چشمه‌های طبیعی منطقه می‌رسد. بعد از آن، فصل‌هایی به وجه‌تسمیه‌ی نیرس، بسطام و آجو، پیشینه‌ی سکونت در نقاطی مانند قلاکوتی و ون‌گردنک و احتمال ارتباط آن‌ها با قلعه‌های اسماعیلیه اختصاص یافته است. کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ در ادامه به تاریخ طوایف و اقوام ساکن منطقه مانند شیرج، داج و لر، روند مهاجرت آن‌ها و پراکندگی امروزی‌شان می‌پردازد. بخش مفصلی نیز به طایفه‌ی فقیه، نقش نقیبان، مفهوم نقابت و سیر تاریخی این نهاد در ایران اختصاص داده شده است. در فصل‌های بعدی، موضوعاتی مانند دام‌داری، کشاورزی، مدیریت روستا، نقش کدخدا، آداب و رسوم سال نو، بازی‌های محلی، جایگاه زنان روستایی، تهیه‌ی زغال، زبان و گویش، موسیقی محلی، رسم عروسی و همچنین خاطرات جنگ، اسارت و زندگی رزمندگان و آزادگان اهل این روستاها طرح شده است. کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ با ترکیب روایت‌های محلی، اسناد تاریخی و توصیف‌های محیط‌زیستی، تصویری چندوجهی از این سه روستا و پیوند آن‌ها با تاریخ طبرستان، تنکابن، کلاردشت و کجور ارائه کرده است.

خلاصه کتاب نیرس، بسطام و اجو در آینه تاریخ

کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ تصویری گسترده از سه روستای نیرس، بسطام و آجو در بستر جنگل‌های هیرکانی ارائه کرده است. نویسنده ابتدا موقعیت جغرافیایی، راه‌های دسترسی، پل‌ها، چشمه‌ها و پوشش گیاهی و جانوری منطقه را شرح می‌دهد و اهمیت جنگل‌های هیرکانی، نقش آن‌ها در جلوگیری از سیل، ذخیره‌ی آب و تولید اکسیژن را توضیح می‌دهد. در کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ سپس به وجه‌تسمیه‌ی نیرس، پیشینه‌ی سکونت در نقاط باستانی اطراف، نشانه‌های قلعه‌های قدیمی و ارتباط احتمالی آن‌ها با اسماعیلیه پرداخته شده است. بخش دیگری به معرفی اقوام شیرج، داج و لر، ریشه‌ی نام آن‌ها، محدوده‌های زیستی قدیم، مهاجرت‌ها و پراکندگی کنونی‌شان اختصاص دارد. نویسنده در ادامه تاریخ و تبار طایفه‌ی فقیه، مفهوم نقابت، وظایف نقیب و نقش این طایفه در منطقه را شرح داده است. آداب و رسوم محلی، بازی‌ها، آیین‌های نوروزی، نقش زنان، شیوه‌های سنتی تهیه‌ی زغال، ساختار مدیریت روستا و خاطرات جنگ و اسارت رزمندگان اهل نیرس و بسطام نیز از دیگر محورهای کتاب هستند.

چرا باید کتاب نیرس، بسطام و اجو در آینه تاریخ را بخوانیم؟

کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ برای شناخت لایه‌های مختلف یک منطقه‌ی کوچک در البرز مرکزی نوشته شده است؛ از ریشه‌ی نام‌ها و طوایف تا جنگل، چشمه، دام‌داری، کشاورزی، آیین‌ها و خاطرات جنگ. این کتاب نشان می‌دهد چگونه تاریخ محلی، محیط‌زیست و زندگی روزمره‌ی مردم درهم تنیده شده‌اند و هویت امروز این روستاها را ساخته‌اند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نیرس، بسطام و اَجو در آینه تاریخ به علاقه‌مندان تاریخ محلی مازندران، پژوهشگران فرهنگ و مردم‌شناسی، دوست‌داران محیط‌زیست و جنگل‌های هیرکانی و کسانی که به ریشه‌ی طوایف، مهاجرت‌ها و زندگی روستایی در البرز مرکزی توجه دارند پیشنهاد می‌شود.