کتاب سینما و روان پزشکی

کتاب سینما و روان پزشکی نوشته ماهیار آذر، اثری است که پیوند میان جهان فیلم و مفاهیم روان پزشکی را دنبال می‌کند و با مرور نمونه‌های متعدد از سینمای جهان، اختلال‌ها، درمان‌ها و تصویر بیماران روانی را در قاب فیلم‌های سینمایی یک قرن اخیر مورد بررسی قرار می‌دهد. نویسنده از جنون، اختلالات خلقی، اضطرابی، شخصیت، اعتیاد، خودکشی و درمان‌های روان پزشکی حرف می‌زند و نشان می‌دهد سینما چگونه این وضعیت‌ها را بازسازی کرده است. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سینما و روان پزشکی

کتاب سینما و روان پزشکی نوشته‌ی ماهیار آذر تلاشی است برای کنار هم گذاشتن دو حوزه که در ظاهر از هم دورند اما در عمل بارها به هم رسیده‌اند: سینما و روان پزشکی. نویسنده با مرور فیلم‌های شناخته‌شده و کمتر شناخته‌شده‌ی سینمای جهان، به سراغ بازنمایی اختلالات روانی رفته و نشان داده که چگونه شخصیت‌ها، موقعیت‌ها و حتی فضاهای فیلمی می‌توانند به فهم بهتر مفاهیم بالینی کمک کنند.

این کتاب در ۱۲ فصل تنظیم شده و از جنون و اسکیزوفرنیا آغاز می‌شود. بعد از آن مباحثی مانند اختلالات خلقی، اضطرابی، روان‌تنی، تجزیه‌ای، اختلالات شخصیت، اعتیاد، خودکشی، مسائل جنسی، روانکاوی، بستری و درمان‌های روان پزشکی پیش می‌آید. نویسنده در هر بخش چند فیلم را انتخاب کرده و توضیح داده که کدام نشانه‌ها، رفتارها یا موقعیت‌ها باعث شده‌اند آن اثر در کنار یک مبحث روان پزشکی قرار بگیرد. گاهی یک فیلم در چند فصل تکرار می‌شود، چون از نگاه کتاب، بعضی شخصیت‌ها یا روایت‌ها فقط با یک برچسب توضیح‌پذیر نیستند.

بخش مهمی از کتاب سینما و روان پزشکی به توضیح خود اختلال‌ها اختصاص دارد؛ از تعریف و نشانه‌ها گرفته تا دشواری تشخیص، تفاوت نظر متخصصان و اثر بیماری بر خانواده و زندگی اجتماعی. در کنار این توضیحات، ماهیار آذر به تاریخچه‌ی برخورد با بیماران روانی، تصویر تیمارستان‌ها در سینما، درمان‌هایی مثل شوک الکتریکی و دارودرمانی و حتی نسبت میان نبوغ و آشفتگی روانی هم پرداخته است.

خلاصه کتاب سینما و روان پزشکی

کتاب سینما و روان پزشکی مجموعه‌ای از تحلیل‌ها و توضیح‌ها درباره‌ی اختلالات روان پزشکی در فیلم‌های سینمایی است. نویسنده ابتدا برخی مفاهیم پایه، نشانه‌ها و دشواری‌های تشخیص را شرح می‌دهد و بعد به سراغ فیلم‌هایی می‌رود که در آن‌ها جنون، هذیان، توهم، اضطراب، افسردگی، اختلالات شخصیت، اعتیاد یا بحران‌های روانی نقش مهمی دارند. 

متن نشان می‌دهد که سینما فقط محل روایت داستان نیست و می‌تواند تصویری از رنج، سوءبرداشت، درمان و حتی نگاه جامعه به بیماران روانی بسازد. در این میان، بعضی فیلم‌ها به‌ عنوان نمونه‌های آموزشی برجسته‌تر بررسی شده‌اند و بعضی دیگر برای روشن‌کردن یک نشانه یا وضعیت خاص در کنار هم قرار گرفته‌اند.

چرا باید کتاب سینما و روان پزشکی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سینما و روان پزشکی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان مفاهیم روان پزشکی و نمونه‌های مشخص سینمایی را روشن می‌کند.
• خواننده با نشانه‌ها و ویژگی‌های چند اختلال مهم از خلال شخصیت‌ها و موقعیت‌های فیلمی آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد بازنمایی بیماری روانی در سینما همیشه دقیق، یکدست و بدون اختلاف تفسیر نیست.
• بخش‌های مختلف آن تاریخچه‌ی نگاه به تیمارستان، درمان و بیمار روانی را هم مطرح می‌کند.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند فیلم‌ها را فراتر از داستان و از زاویه‌ی رفتار و ذهن شخصیت‌ها ببینند.

خواندن کتاب سینما و روان پزشکی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سینما و روان پزشکی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سینما که می‌خواهند شخصیت‌های فیلم‌ها را از زاویه‌ی روان پزشکی بررسی کنند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های روان شناسی، روان پزشکی و علوم رفتاری که به نمونه‌های سینمایی علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی بازنمایی جنون، توهم، هذیان و دیگر اختلالات در فیلم‌ها بیشتر بدانند.
• کسانی که به تاریخچه‌ی تصویر بیمارستان روانی و درمان‌های روان پزشکی در سینما توجه دارند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های موضوع‌محور با مثال‌های فراوان از آثار سینمای جهان استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب سینما و روان پزشکی

«در طول تاریخ اختلال اسکیزوفرنیا چنان مُشکل عظیمی بوده که توجه بسیاری از مشاهیر، روانپزشکان و عصب‌شناسان را بخود جلب نموده و از اواخر قرن هیجدهم میلادی آهسته، آهسته این بیماری سنگین به زوال عقل‌هایی تشبیه گردید که باعث تباهی بیماران در سنین نوجوانی و ادامه آن می‌گردید. در آن محدوده زمانی روانپزشکانی مانند کرپلین، بلولر، مورل، کالبام و هکر به موجودیت این بیماری پی برده و نام جنون جوانی بر آن نام نهادند، اصطلاحی قدیمی و عامیانه‌ای که حدود دو قرن بر این بیماران، مُشخصه جوان بودن و اختلال کامل در عملکردهای اجتماعی و بسیاری اختلالات دیگر در سیستم‌های ذهنی آنان بود، این بیماری در نوجوانی در محدوده ۱۵ تا ۲۵ سالگی با توهمات و هذیان‌های گوناگون و اختلال شناختی جدی شروع گردیده و با بدگمانی‌های رایج در بین آنان سیر تباهی را طی نموده و گاها به سطوح بهنجاری رسیده ولی اکثریت عُمر خود را در سیاهی و نابهنجاری‌های وسیع روانپزشکی طی نموده و اصطلاحا به روان گسیختگی دچار گردیده که این گُسیختگی میان فکر، احساس، و رفتار بیمار قابل مشاهده و ارزیابی است، شیوع مادام‌العمر این بیماری همیشه در طول تاریخ و در تمام نقاط جهان حدود ۱% تشخیص داده شده که براساس مناطق جغرافیایی خاص جهان گاه تغییراتی در آن مشاهده می‌گردد، مثلاً در کشور ایران با جمعیتی حدود ۷۰ میلیون نفر مُنتظر وجود حدود ۷۰۰ هزار بیمار جنون جوانی بوده و در آمریکا حدود ۲ میلیون و دویست و پنجاه هزار نفر از این بیماری در رنجند که فقط شاید حدود نیمی از آنان از درمان‌های مُختلف روانپزشکی در دهه‌های اخیر برخوردار بوده و ۵۰% آنان هیچگاه دَرمانی به خود ندیده و در این دنیای تاریکی و سیاه به طرف اِزمان و ماندگاری بیماری و عواقب آن پیشروی می‌نمایند، و در قدیم در گوشه روان خانه‌های قدیمی و کهنه جان می‌سپردند و اخیرا با بازپَروری و درمان‌های روزمره و بستری‌های متعدد و عودهای پی‌درپی گاها زندگی طولانی‌تری خواهند داشت.»