کتاب سینما و روان پزشکی

کتاب سینما و روان پزشکی نوشته ماهیار آذر اثری است که پیوند میان جهان فیلم و مفاهیم روان‌پزشکی را دنبال می‌کند و با مرور نمونه‌های متعدد از سینمای جهان، اختلال‌ها، درمان‌ها و تصویر بیماران روانی را در قاب فیلم‌ها بررسی می‌کند. نویسنده از جنون، اختلالات خلقی، اضطرابی، شخصیت، اعتیاد، خودکشی و درمان‌های روان‌پزشکی حرف می‌زند و نشان می‌دهد سینما چگونه این وضعیت‌ها را بازسازی کرده است. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سینما و روان پزشکی

کتاب سینما و روان پزشکی نوشته ماهیار آذر تلاشی است برای کنار هم گذاشتن دو حوزه که در ظاهر از هم دورند اما در عمل بارها به هم رسیده‌اند: سینما و روان‌پزشکی. نویسنده با مرور فیلم‌های شناخته‌شده و کمتر شناخته‌شده‌ی سینمای جهان، سراغ بازنمایی اختلالات روانی رفته و نشان داده است که چگونه شخصیت‌ها، موقعیت‌ها و حتی فضاهای فیلمی می‌توانند به فهم بهتر مفاهیم بالینی کمک کنند. متن از همان آغاز روشن می‌کند که هدف، صدور حکم قطعی درباره شخصیت‌های فیلم‌ها نیست؛ بلکه نزدیک‌شدن به آن‌ها از زاویه‌ی تشخیص، نشانه‌شناسی و تحلیل رفتاری است.
این کتاب در ۱۲ فصل تنظیم شده و از جنون و اسکیزوفرنیا آغاز می‌شود. بعد از آن مباحثی مانند اختلالات خلقی، اضطرابی، روان‌تنی، تجزیه‌ای، اختلالات شخصیت، اعتیاد، خودکشی، مسائل جنسی، روان‌کاوی، بستری و درمان‌های روان‌پزشکی پیش می‌آید. نویسنده در هر بخش چند فیلم را انتخاب کرده و توضیح داده است که کدام نشانه‌ها، رفتارها یا موقعیت‌ها باعث شده‌اند آن اثر در کنار یک مبحث روان‌پزشکی قرار بگیرد. گاهی یک فیلم در چند فصل تکرار می‌شود، چون از نگاه کتاب، بعضی شخصیت‌ها یا روایت‌ها فقط با یک برچسب توضیح‌پذیر نیستند.
این کتاب فقط فهرستی از فیلم‌ها نیست. بخش مهمی از آن به توضیح خود اختلال‌ها اختصاص دارد؛ از تعریف و نشانه‌ها گرفته تا دشواری تشخیص، تفاوت نظر متخصصان و اثر بیماری بر خانواده و زندگی اجتماعی. در کنار این توضیحات، نویسنده به تاریخچه‌ی برخورد با بیماران روانی، تصویر تیمارستان‌ها در سینما، درمان‌هایی مثل شوک الکتریکی و دارودرمانی و حتی نسبت میان نبوغ و آشفتگی روانی هم پرداخته است. نتیجه، متنی است که هم برای علاقه‌مندان سینما جذابیت دارد و هم برای کسانی که می‌خواهند ببینند فیلم‌ها چگونه مفاهیم پیچیده‌ی روان را به تصویر تبدیل می‌کنند.

خلاصه کتاب سینما و روان پزشکی

کتاب سینما و روان پزشکی مجموعه‌ای از تحلیل‌ها و توضیح‌ها درباره‌ی اختلالات روان‌پزشکی در فیلم‌های سینمایی است. نویسنده ابتدا برخی مفاهیم پایه، نشانه‌ها و دشواری‌های تشخیص را شرح می‌دهد و بعد سراغ فیلم‌هایی می‌رود که در آن‌ها جنون، هذیان، توهم، اضطراب، افسردگی، اختلالات شخصیت، اعتیاد یا بحران‌های روانی نقش مهمی دارند. متن نشان می‌دهد که سینما فقط محل روایت داستان نیست و می‌تواند تصویری از رنج، سوءبرداشت، درمان و حتی نگاه جامعه به بیماران روانی بسازد. در این میان، بعضی فیلم‌ها به‌عنوان نمونه‌های آموزشی برجسته‌تر بررسی شده‌اند و بعضی دیگر برای روشن‌کردن یک نشانه یا وضعیت خاص کنار هم قرار گرفته‌اند.

چرا باید کتاب سینما و روان پزشکی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سینما و روان پزشکی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان مفاهیم روان‌پزشکی و نمونه‌های مشخص سینمایی را روشن می‌کند.
• خواننده با نشانه‌ها و ویژگی‌های چند اختلال مهم از خلال شخصیت‌ها و موقعیت‌های فیلمی آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد بازنمایی بیماری روانی در سینما همیشه دقیق، یکدست و بدون اختلاف تفسیر نیست.
• بخش‌های مختلف آن تاریخچه‌ی نگاه به تیمارستان، درمان و بیمار روانی را هم در کنار تحلیل فیلم‌ها مطرح می‌کند.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند فیلم‌ها را فراتر از داستان و از زاویه‌ی رفتار و ذهن شخصیت‌ها ببینند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سینما و روان پزشکی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سینما که می‌خواهند شخصیت‌های فیلم‌ها را از زاویه‌ی روان‌پزشکی بررسی کنند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های روان‌شناسی، روان‌پزشکی و علوم رفتاری که به نمونه‌های سینمایی علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی بازنمایی جنون، توهم، هذیان و دیگر اختلالات در فیلم‌ها بیشتر بدانند.
• کسانی که به تاریخچه‌ی تصویر بیمارستان روانی و درمان‌های روان‌پزشکی در سینما توجه دارند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های موضوع‌محور با مثال‌های فراوان از آثار سینمای جهان استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب سینما و روان پزشکی

«تشخیص روانپزشکی
جهت هر فیلم و پرسوناژهای آن الزاما تشخیص قطعی و مسلمی نیست چنانکه در مراکز درمانی و آکادمیک نیز چنین تشخیص قطعی و مسلمی وجود ندارد و تفاوت نظر در تشخیص روانپزشکی یکی از الزامات این رشته است.
به خاطر اهمیت جنگ و سینمای جنگ در کشور ما با سابقه یکی از طولانی‌ترین جنگ‌های جهان پس از ویتنام مقوله اضطرابی (P.T.S.D) یا موج انفجار و آسیب‌های روانی ناشی از جنگ در فصلی جداگانه به آن پرداخته شده که نسبتا از فصول مهم و خاطره‌انگیز مرتبط بین سینما و روانپزشکی است.
در فصلی در جریان مباحث اختلالات شخصیت و بخصوص در تعریف شخصیت‌های ضد اجتماعی و سایکوپات، مختصری به مبحث سینمای (نوار) اشاره گردیده که به نظر می‌رسد اکثر پرسوناژهای سینمای نوار جهان به شکلی از این پدیده شخصیتی در رنجند.
در فصل آخر، پس از پایان ۱۲ فصل به زندگی خصوصی گروهی محدود از هنرمندان در رابطه با سینما پرداخته شده که به نحوی کلیه بیماری‌های روانی، اعتیادها، خودکشی‌ها و پاشیدگی‌های آنها مورد بررسی قرار گرفته که این نمایانگر آسیب‌پذیری این قهرمانان ذهنی است. از نقدهای بسیاری از منتقدان نامدار سینمای ایران و جهان استفاده گردید که اشاره مختصری در فهرست مراجع به آنان شده که این نیز کفایت بزرگواری آنان را که تمام زندگی خویش را در این هنر نهادند، نمی‌کند. تفسیرهای آنان در رگ و پی سینمای جهان جریان دارد، چه زنده و چه سیال می‌نگرند و می‌اندیشند انگار سینما جریان حیات آنان است.»