کتاب سند بردگی

«سند بردگی» به قلم اعظم مراد حاصلی خامنه (-۱۳۴۹) نوشتاری بر پایه مستندات تاریخی درباره مصونیت سیاسی اتباع آمریکا در ایران یا حق قضاوت کنسولی (کاپیتولاسیون) است. این اثر حقایقی تاریخی و سیاسی را درباره این امتیاز ننگین که دوبار در تاریخ ایران (در ۱۲۰۶ قمری پس از شکست عباس میرزا نایب السلطنه در جنگ با روسیه، در عهدنامه ترکمانچای و در ۱۳۴۳ خورشیدی در زمان نخست وزیری حسنعلی منصور) به بیگانگان داده‌شد، آشکارمی‌سازد: صبحگاه ۱۲ بهمن ۱۳۴۳ شهری در غرب ایران، می‌رفت که تأسف‌بارترین برگ خود را بر صفحه‌ی روزگار ورق بزند و وقوع حادثه‌ای را در دفتر تاریخ خود ثبت کند که در نوع خود کم‌نظیر و یا بهتر است بگوییم بی‌نظیر بود؛ تصادفی که مرگ دختر ایرانی را به همراه داشت، بدون آنکه قاتل آمریکایی او دستگیر، بازخواست و یا محاکمه شود. هشت روز مبارزه‌ی دختر جوان با مرگ، شاید به این خاطر بود که شاهد محاکمه‌ی راننده باشد. اما وقتی که در هشتمین روز تلاش برای زندگی به این واقعیت پی‌برد که راننده مصونیت سیاسی دارد و مجازات و محاکمه‌ای برای او نخواهد بود، با ناامیدی آخرین خاطرات خود را از آن روز تصادف به یادآورد؛ آن لحظه‌ای که با امیدواری برای یک آینده‌ی دلخواه، خانه را ترک کرد و قدم بر روی برف‌های یخ بسته‌ی خیابان گذاشت؛ به ناگاه خود را در زیر چرخ‌های اتومبیل «گری» یافت و وقتی برای درخواست کمک، چشم‌های خود را باز کرد، در کنار جسم مجروح خودش کارت زردی را دید که متعلق به درجه‌دار آمریکایی «چارلز. ال.گری» بود. قطره‌ی خونی که از پیشانی دختر بر روی کارت ریخت، برای یک لحظه او را به این فکر انداخت که کار خطایی از او سرزده و برای همین با تحمل درد فراوان خود را کنار کشید تا کارت از خون او رنگین نشود، چون‌که او تا آن موقع اطلاعی از ماهیت این نوع کارت‌ها نداشت. اما امروز در هشتمین روز مبارزه و در واقع آخرین روز زندگی‌اش، با این واقعیت تلخ آشنا شد که در واقع مسبب اصلی همان کارت بود؛ اگر «گری» آن کارت را نداشت، شاید بیشتر از آن در رانندگی احتیاط می‌کرد و یا اگر کارت، زرد رنگ نبود، «گری» محاکمه می‌شد و در این صورت او دیگر آزاد نبود.