کتاب حقایق چالدران

کتاب «حقایق چالدران» به قلم محمد علی‌اکبرپوری بهنامی (-۱۳۴۰) همان‌گونه که از نامش پیدا است حقایقی را از جنگ چالدران ، نخستین نبرد بین ایران و عثمانی بازگو می‌کند. پادشاه ایران در این زمان اسماعیل صفوی و شاه عثمانی، سلطان سلیم اول بود. هدف‌های سلیم اول سلطان عثمانی از لشکر کشی به ایران عبارت بود از: جلوگیری از گسترش مذهب شیعه اثنی عشری که مذهب رسمی ایرانیان اعلام شده بود به متصرفات عثمانی و پیوستن شیعیان قلمرو عثمانی به دولت تازه تاسیس صفوی ایران؛ ضمیمه کردن مناطق کردنشین شمالغربی و محل سکونت ترکمان‌ها (در شرق ترکیه امروز و شمال شرقی عراق که آق قویونلوها و قره قویونلوها و بقایای سلجوقیان بودند) به قلمرو خود و جلوگیری از گسترش و رشد «ایرانیسم» که با روی کار آمدن شاه اسماعیل صفوی دوباره سربلند کرده بود. در جنگ چالدران که در آن شاه اسماعیل به دلیل نداشتن اسلحه آتشین (توپ و تفنگ) و یک ارتش ملی (غیر عشایری) شکست خورد، سلطان سلیم تنها به یک هدف خود که ضمیمه ساختن قسمتی از مناطق کردنشین و ترکمان‌نشین به قلمرو عثمانی بود، رسید. شاه اسماعیل تا زمان جنگ چالدران، مخالف اسلحه آتشین بود، آن را اسلحه کشتار جمعی و به کار بردنش را خلاف آیین جوانمردی می‌پنداشت. به علاوه، نیروهای او عمدتا از عشایر قزلباش بودند و وی فاقد یک ارتش ملی مرکب از افراد همه نقاط کشور بود. جنگ چالدران بزرگترین جنگ شمشیر با تفنگ در طول تاریخ است. تجربه همین جنگ است که شوروی را بر آن داشت که در سال ۱۹۴۹ دارای بمب اتمی، در سال ۱۹۵۳ بمب هیدروژنی و در سال ۱۹۵۷ موشک قاره پیما شود و کشورهای فاقد این سلاح‌ها اینک می‌کوشند آنها را به‌دست آورند زیرا که سازمان ملل آن طور که باید و شاید تاکنون نتوانسته‌است از جنگ و نسل کشی جلوگیری کند و محافظ کشورهای کوچک و ضعیف باشد.