کتاب جنگ چالدران

«جنگ چالدران» کتابی به قلم محمد علی‌اکبرپوری بهنامی (-۱۳۴۰) است. این کتاب پیرامون جگ چالدران در عصر صفوی است که در سال ۹۲۰هجری قمری و در زمان پادشاهی اسماعیل صفوی، میان ایران و عثمانی درگرفت و چندین دلیل سیاسی و نظامی و اعتقادی داشت. شاید مهم‌ترین دلیل جنگ این بود که شاه ایران می‌خواست مذهب رسمی کشور را شیعه قراردهد و پادشاه عثمانی نیز که سنی مذهب بود، ادعای خلافت مسلمانان جهان را داشت و طبیعی است که تاسیس چنین حکومتی را در همسایگی خود در تعارض با منافع سیاسی و مذهبی خود قلمداد می‌کرد، به خصوص این که وجود مراکز مذهبی شیعه در سرزمین‌های تحت سلطه عثمانی (عراق امروزی) موجب تشدید این تنش‌ها می‌شد. این کتاب به شرح چگونگی این جنگ، پیامدهای آن و واکاوی دلایل شکست ایران در این نبرد می‌پردازد. در بخشی از این اثر می‌خوانید: سلطان سلیم با سپاهی که تعداد آنرا در حدود صد هزار نفر نوشته‌اند به سمت ایران حرکت کرد تا اینکه در اول رجب ۹۲۰ قمری (مرداد ۸۹۳) به دشت چالدران در شمال غربی خوی رسید و در آنحا اردو زد. تعداد نفرات ایران را در این جنگ حدود چهل هزار نفر نوشته‌اند. پیش از نبرد شاه اسماعیل و فرماندهان سپاه برای تعیین استراتژی نبرد تشکیل جلسه دادند. نور علی خلیفه و محمد خان استاجلو به دلیل آشنایی قبلی که از روشهای جنگی عثمانیان و قدرت ویرانگر توپخانه داشتند پیشنهاد کردند که قبل از انکه دشمن موفق به تکمیل آرایش دفاعی خود گردد حمله را از پشت به آنها آغاز کنند. این نظر کاملاً منطقی با مخالفت شاه اسماعیل و دورمیش خان استاجلو مواجه شد که البته نتیجه آن شکستی سخت و تلخ بود. شاه اسماعیل به عثمانیان فرصت داد تا آرایش دفاعی خود را کامل کنند. دوازده هزار ینی چری مسلح به شمخال در پشت زنجیره‌ای از توپها قرار گرفتند مانعی که به صورت سدی تفوذ ناپذیر در مقابل سپاه ایران که بیشتر سواره نظام بودند قرار گرفت. با شروع جنگ جناح راست سپاه ایران جناح چپ عثمانیان را در هم کوبید و فرمانده آنها حسن پاشا نیز کشته شد.