کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری

کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری نوشته‌ی علیرضا یارمحمدی به بررسی یکی از نهادهای مهم حقوق جزا در نظام حقوقی ایران می‌پردازد. نویسنده در این اثر تلاش کرده است مفهوم مرور زمان کیفری را از منظر نظری، فقهی و تقنینی واکاوی کند و جایگاه آن را در عدالت کیفری امروز نشان دهد. ساختار کتاب سه بخشی است و از کلیات و مبانی شروع می‌شود و سپس به بحث قطع و در ادامه به تعلیق مرور زمان می‌رسد. نشر پرپروک آن را منتشر کرده است و متن کتاب سرشار از ارجاع به قوانین ایران، حقوق تطبیقی و دیدگاه حقوقدانان است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری

کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری با تمرکز بر اندیشه و پژوهش‌های علیرضا یارمحمدی نوشته شده و از همان پیشگفتار نشان می‌دهد که دغدغه‌ی اصلی نویسنده روشن‌کردن مبانی نظری و کارکردهای عملی مرور زمان در نظام عدالت کیفری است. نویسنده از مواد قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ و قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ آغاز کرده است و با نقل عبارات قانون‌گذار، این پرسش را طرح کرده که مرور زمان بر چه نوع تفکر کیفری استوار است و چه دلایلی به تأسیس چنین نهادی انجامیده است. در ادامه، عدالت کیفری در بستر تاریخ و در نظام‌های مختلف توصیف شده تا جایگاه مرور زمان در میان اهداف کیفردهی بهتر فهم شود. کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری در سه بخش تنظیم شده است: بخش اول با عنوان کلیات به بازآموزی مفهوم مرور زمان، نسبت آن با نظام کیفری و فلسفه‌ی کیفردهی، پیشینه‌ی تاریخی و فقهی، انواع مرور زمان (عام، خاص، مسقط حق، مدنی، تجاری و کیفری) و تفاوت مرور زمان کیفری و حقوقی می‌پردازد. در همین بخش، مبانی مرور زمان کیفری مانند تحول شخصیت انسان، از بین رفتن دلایل جرم، اصلاح مجرم، سقوط حق در نتیجه‌ی کوتاهی دستگاه قضایی و ایجاد حق مکتسب برای مجرم تحلیل شده و سپس دیدگاه موافقان و مخالفان و نقدهای فقهی و حقوقی مرور زمان طرح شده است. در بخش دوم کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری، بحث بر محور قطع مرور زمان کیفری سامان یافته است. نویسنده ابتدا مفهوم انقطاع مرور زمان را توضیح داده و سپس اقدامات قاطع مرور زمان تعقیب مانند ارجاع پرونده از سوی دادستان، اقدامات بازپرس و دستورات دادگاه برای تعیین جلسه را برمی‌شمارد. آثار انقطاع، امکان انقطاع مکرر، و پذیرش محدود مرور زمان در قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری از دیگر مباحث این بخش است. در ادامه، قطع مرور زمان تعقیب و مجازات در حقوق ایران و نیز نمونه‌هایی از حقوق فرانسه و مصر بررسی شده و مواردی مانند اقدام محکوم‌علیه، شاکی خصوصی یا اشخاص ثالث به‌عنوان عوامل قطع مرور زمان مجازات تحلیل شده است. بخش سوم کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری به تعلیق مرور زمان کیفری اختصاص دارد. در این بخش، ابتدا مفهوم تعلیق مرور زمان و تمایز آن از انقطاع توضیح داده شده است. سپس تعلیق مرور زمان تعقیب و موانع آن، تعلیق مرور زمان مجازات و آثار معلق ماندن مرور زمان تعقیب و مجازات تشریح شده است. نویسنده در ادامه تفاوت انقطاع و تعلیق مرور زمان تعقیب را به‌طور منظم دسته‌بندی کرده و در یک گفتار مستقل، تعلیق مرور زمان را به‌صورت تطبیقی با نظام‌های حقوقی دیگر مقایسه کرده است. در پایان نیز بحثی درباره‌ی منع مرور زمان در برخی جرائم و فهرست منابع آمده که مسیر پژوهشی کتاب را روشن می‌کند.

خلاصه کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری

کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری بر محور این پرسش شکل گرفته است که چرا و چگونه باید پس از گذشت مدت معینی از وقوع جرم یا صدور حکم، تعقیب یا اجرای مجازات متوقف شود. نویسنده ابتدا مفهوم مرور زمان را در حقوق مدنی و کیفری از هم تفکیک می‌کند و نشان می‌دهد که در حقوق کیفری، مرور زمان هم می‌تواند تعقیب را متوقف کند و هم اجرای مجازات را. سپس با مرور پیشینه‌ی تقنینی در ایران، از قانون مجازات عمومی تا قوانین پس از انقلاب، فرازونشیب پذیرش یا حذف مرور زمان کیفری را توضیح داده است. در ادامه، کتاب به مبانی نظری و فقهی مرور زمان می‌پردازد؛ از تحول شخصیت انسان و فراموش‌شدن جرم در جامعه تا از بین رفتن دلایل و کوتاهی دستگاه قضایی. نویسنده ضمن طرح دیدگاه موافقان و مخالفان، به متون فقهی امامیه و اهل سنت و نیز حقوق تطبیقی استناد کرده است. بخش‌های بعدی کتاب به‌طور جزئی نشان می‌دهد که چه اقداماتی موجب قطع مرور زمان می‌شود، در چه شرایطی مرور زمان معلق می‌ماند و تفاوت این دو وضعیت چیست. در نهایت، نسبت مرور زمان با سیاست کیفردهی، صلاحدید قضایی و الگوهای مختلف تعیین کیفر بررسی شده است.

چرا باید کتاب قطع و تعلیق مرور زمان کیفری را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منظم از مفهوم مرور زمان کیفری در حقوق ایران ارائه کرده است و آن را در پیوند با عدالت کیفری، سیاست کیفردهی و مبانی فقهی بررسی می‌کند. خواننده با انواع مرور زمان، شرایط قطع و تعلیق آن و آثار هرکدام آشنا می‌شود و می‌تواند جایگاه این نهاد را در تعادل میان حقوق بزه‌دیده، جامعه و متهم بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران حقوق جزا و آیین دادرسی کیفری، وکلا، قضات و کارآموزان وکالت پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرونده‌های کیفری طولانی‌مدت هستند یا در پژوهش‌های خود به مباحثی مانند مرور زمان، سیاست کیفری و مبانی فقهی مجازات می‌پردازند.