کتاب علم سنجی در صنعت گرافن ایران

کتاب علم‌ سنجی در صنعت گرافن ایران نوشته‌ واحد پژوهش انتشارات دومینو است. این کتاب در قالب یک متن تحلیلی و مفهومی به سراغ پیوند میان علم‌سنجی، صنعت گرافن و نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای رفته و تلاش کرده است تصویری منسجم از جایگاه علم، فناوری و آموزش در یک صنعت نوظهور ارائه کند. نویسندگان ابتدا مسئله‌ی پراکندگی دانش در نظام آموزش و پژوهش را طرح کرده‌اند و نشان داده‌اند که چگونه مفاهیم میان‌رشته‌ای بدون تکیه‌بر یک صنعت مشخص، به دانشی جزیره‌ای و کم‌اثر تبدیل می‌شوند، سپس با انتخاب صنعت گرافن به‌عنوان نمونه، چارچوبی چندلایه برای تلفیق علوم مختلف پیرامون یک محور صنعتی پیشنهاد شده است، چارچوبی که از مبانی نظری و روش‌شناسی پژوهش شروع می‌شود و تا لایه‌های فناوری، مهندسی، اقتصاد، حکمرانی و آینده‌پژوهی ادامه پیدا می‌کند. در این میان، علم‌سنجی به‌عنوان یکی از قطعات پازل پیشرفت صنعت گرافن معرفی شده که باید در کنار مدیریت دانش، نوآوری، تجاری‌سازی و سیاست‌گذاری علمی دیده شود. نشر دومینو این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب علم سنجی در صنعت گرافن ایران

کتاب علم‌ سنجی در صنعت گرافن ایران نوشته‌ی واحد پژوهش انتشارات دومینو، بر پایه‌ی یک ایده‌ی محوری بنا شده است: تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت. نویسندگان از بحران پراکندگی دانش در نظام آموزش و پژوهش شروع کرده‌اند و توضیح داده‌اند که چگونه مفاهیمی مانند علم‌سنجی، مدیریت دانش، تجاری‌سازی، نوآوری و کارآفرینی وقتی بدون یک صنعت مشخص آموزش داده می‌شوند، از واقعیت‌های جامعه و اقتصاد فاصله می‌گیرند. در بخش‌های آغازین کتاب، نظریه‌ی تلفیق تشریح شده است، نظریه‌ای که صنعت را محور انسجام دانش قرار می‌دهد و تلاش می‌کند علوم مختلف را در قالب یک منظومه‌ی هفت‌لایه از زیرساخت‌های پژوهشی تا چشم‌انداز، قانون و آینده‌پژوهی به هم پیوند دهد. 

در همین چارچوب، جایگاه علم‌سنجی در کنار مباحثی مانند مدیریت فناوری، علم نافع، بهره‌وری علمی، تعامل صنعت و دانشگاه، اقتصاد دانش‌بنیان، حکمرانی اقتصادی و عدالت اقتصادی تعریف شده است. کتاب علم‌ سنجی در صنعت گرافن ایران سپس این نظریه‌ی کلی را به‌طور خاص بر صنعت گرافن تطبیق داده است. ساختار کتاب در چند بخش اصلی تنظیم شده: بخش اول به نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت می‌پردازد و چیستی و چرایی این نظریه را توضیح می‌دهد، بخش دوم به علم و علم‌سنجی اختصاص دارد و مفاهیم پایه، تعاریف و جایگاه علم‌سنجی را در منظومه‌ی پیشرفت بررسی کرده است، بخش سوم مباحث علمی و مقدماتی گرافن را شامل می‌شود و موضوعاتی مانند مبانی نظری گرافن، روش‌های طبقه‌بندی، کاربردها، مواد و انرژی در زنجیره‌ی تولید، مراحل و فرایند تولید و روندهای پژوهشی جدید را مرور کرده است. 

در ادامه، بخش چهارم به مباحث فلسفی و معرفت‌شناسی علم‌سنجی در صنعت گرافن ایران می‌پردازد و فصل‌هایی مانند ماهیت و تعاریف علم‌سنجی در صنعت گرافن ایران، مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی، نظریه‌های علم‌سنجی و این پرسش که علم‌سنجی در صنعت گرافن ایران چه نیست؟ را طرح کرده است. بخش پنجم اهداف و الگوهای علم‌سنجی در صنعت گرافن ایران را بررسی می‌کند، بخش ششم علم‌سنجی را در زنجیره‌ی ارزش صنعت گرافن (از مواد اولیه تا تجاری‌سازی و حکمرانی) دنبال می‌کند، بخش هفتم مراحل و فرایند علم‌سنجی در این صنعت را گام‌به‌گام توضیح می‌دهد. بخش‌های هشتم و نهم نیز به الزامات، چالش‌ها، نقش‌آفرینان، زیرساخت‌ها، اشتباهات رایج، موانع و ارتباط علم‌سنجی با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق اختصاص یافته است. 

خلاصه کتاب علم سنجی در صنعت گرافن ایران

کتاب علم‌ سنجی در صنعت گرافن ایران از یک مسئله‌ی بنیادین آغاز می‌شود: نظام علم، آموزش و پژوهش با بحران پراکندگی دانش و جزیره‌ای‌شدن مفاهیم میان‌رشته‌ای روبه‌رو است. نویسندگان توضیح داده‌اند که مفاهیمی مانند علم‌سنجی، مدیریت دانش، تجاری‌سازی، نوآوری، کارآفرینی و آینده‌پژوهی، وقتی بدون تکیه‌بر یک صنعت مشخص آموزش داده شوند، از واقعیت‌های صنعت فاصله می‌گیرند و به دانشی انباشته اما کم‌اثر تبدیل می‌شوند. براین‌اساس، نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت معرفی شده که صنعت را محور انسجام دانش می‌داند، جایی که نیازهای جامعه، فناوری، اقتصاد و مدیریت در یک میدان واقعی به هم می‌رسند.

در این چارچوب، علم‌سنجی به‌عنوان مفهومی میان‌رشته‌ای معرفی شده که بدون تعیین صنعت، در سطح نظری باقی می‌ماند و تأکید می‌شود انتخاب موضوع شرط اصلی کاربست آن است، سپس نظریه‌ی تلفیق در هفت لایه تشریح شده است: زیرساخت‌های پژوهشی، توسعه‌ی فناوری و ابزارهای هوشمند، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی و کسب‌وکار، اقتصاد کلان و ثبات ساختاری، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی و چشم‌انداز و آینده‌پژوهی.

در ادامه، این چارچوب بر صنعت گرافن ایران تطبیق داده شده است، جایی که دانش آن در رشته‌هایی مانند شیمی، مهندسی مواد، زمین‌شناسی، مهندسی معدن، فیزیک و مدیریت پراکنده است، سپس زنجیره‌ی کامل صنعت گرافن از معادن گرافیت تا سنتز، کاربردها، مواد و انرژی، روندهای پژوهشی و مسائل صنعت مرور شده است. در بخش‌های میانی، ماهیت و مبانی علم‌سنجی در صنعت گرافن، مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی، نظریه‌ها و مرزبندی آن (علم‌سنجی در صنعت گرافن چه نیست) ارائه شده است، سپس اهداف، الگوها، جایگاه علم‌سنجی در زنجیره‌ی ارزش و مراحل آن (از شناسایی مسئله تا تصمیم‌سازی و بازخورد) به‌صورت نظام‌مند توضیح داده شده است.

در فصل‌های پایانی نیز چالش‌ها، الزامات، نقش‌آفرینان، فناوری‌ها و زیرساخت‌ها، مدیریت دانش و اشتباهات رایج مطرح شده و در نهایت ارتباط علم‌سنجی با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق و بحث رشته‌ی صنعت گرافن با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی برای حرکت از وضعیت جزیره‌ای به یک چارچوب منسجم صنعت‌محور بررسی شده است.

چرا باید کتاب علم سنجی در صنعت گرافن ایران را بخوانیم؟

کتاب علم‌ سنجی در صنعت گرافن ایران برای مخاطبانی اهمیت دارد که به پیوند علم، صنعت و سیاست‌گذاری علاقه‌مند هستند. این اثر علم‌سنجی را نه به‌صورت مفهومی کلی، بلکه در بستر صنعت گرافن بررسی می‌کند و نشان می‌دهد شاخص‌ها و داده‌های علم‌سنجی چگونه می‌توانند در تصمیم‌سازی، اولویت‌بندی پژوهش‌ها، تخصیص منابع و طراحی آموزش نقش داشته باشند. در این کتاب، علم‌سنجی به‌عنوان یکی از اجزای پازل پیشرفت در کنار مدیریت دانش، نوآوری، تجاری‌سازی، اقتصاد دانش‌بنیان، حکمرانی و آینده‌پژوهی و در چارچوب نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت قرار گرفته است. 

این اثر هم‌زمان به مبانی نظری (تعاریف، گونه‌شناسی میان‌رشته‌ای‌ها و نقد پراکندگی دانش) و کاربرد در صنعت گرافن (زنجیره ارزش، فرایند تولید، کاربردها و چالش‌های ایران) می‌پردازد. در مجموع، کتاب تلاشی است برای نشان‌دادن اینکه چگونه می‌توان علم‌سنجی و مفاهیم میان‌رشته‌ای را از سطح نظری به کاربرد واقعی در یک صنعت نوظهور رساند.

خواندن کتاب علم سنجی در صنعت گرافن ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب علم‌ سنجی در صنعت گرافن ایران به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های نانو، شیمی، مهندسی مواد، فیزیک حالت جامد و رشته‌های مرتبط با گرافن پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال درک جایگاه علم‌سنجی در صنعت خود هستند. این اثر همچنین به سیاست‌گذاران علم و فناوری، مدیران پژوهشی، برنامه‌ریزان آموزش عالی و فعالان شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه‌ی نانومواد توصیه می‌شود که به مسئله‌ی پیوند میان آموزش، پژوهش، صنعت و اقتصاد دانش‌بنیان در ایران می‌اندیشند.