کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران

کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران نوشته‌ی واحد پژوهش انتشارات دومینو اثری است که در قالب مجموعه‌ی «نظام آموزش و پژوهش تلفیقی» به سراغ یکی از مهم‌ترین صنایع کشور رفته و مفهوم عدالت اقتصادی را در بستر واقعی و عینی زنجیره‌ی فولاد بررسی کرده است. انتشارات دومینو آن را منتشر کرده است و متن کتاب نشان می‌دهد با یک کار گروهی و پژوهشی روبه‌رو هستیم که هم به مبانی نظری و فلسفی عدالت اقتصادی پرداخته است و هم به ساختارها و چالش‌های مشخص صنعت فولاد ایران. این کتاب در ۵ بخش اصلی و ۳۴ فصل تنظیم شده است؛ از تبیین نظریه‌ی «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» و مباحث مقدماتی اقتصاد و عدالت اقتصادی گرفته تا معرفی علمی فولاد، روندهای پژوهشی این حوزه، اقتصاد صنعت فولاد، مدل‌های مختلف عدالت اقتصادی در این صنعت و در نهایت چگونگی تحقق آن در سطح نقش‌آفرینان، فناوری‌ها، زیرساخت‌ها و شاخص‌های سنجش. متن کتاب نشان می‌دهد که نویسندگان تلاش کرده‌اند از دل مسئله‌ی پراکندگی دانش و گسست میان دانشگاه و صنعت، به یک چارچوب منسجم برای آموزش، پژوهش و سیاست‌گذاری در صنعت فولاد برسند و عدالت اقتصادی را به‌عنوان یکی از قطعات پازل پیشرفت این صنعت صورت‌بندی کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران

کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران با طرح و بسط نظریه‌ی «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» آغاز می‌شود و از همان ابتدا مسئله‌ی اصلی خود را روشن می‌کند: پراکندگی دانش، جزیره‌ای‌شدن رشته‌ها و فاصله‌ی مفاهیم میان‌رشته‌ای از واقعیت‌های صنعت. واحد پژوهش انتشارات دومینو در این کتاب نشان داده است که چگونه می‌توان صنعت را به‌عنوان محور انسجام دانش در نظر گرفت تا مفاهیمی مانند عدالت اقتصادی، تجاری‌سازی، مدیریت دانش، اقتصاد مقاومتی و… از حالت کلی و انتزاعی خارج شوند و در بستر یک صنعت مشخص، قابل سنجش و ارزیابی شوند. در بخش نخست، لایه‌ها و اجزای نظریه‌ی تلفیق معرفی شده‌اند: از زیرساخت‌های پژوهشی، توسعه‌ی فناوری و ابزارهای هوشمند، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی و توسعه‌ی کسب‌وکار، اقتصاد کلان و ثبات ساختاری، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی تا چشم‌انداز، قانون و آینده‌پژوهی. کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران در این بخش، صنعت را به‌عنوان نقطه‌ای معرفی کرده است که در آن علم، فناوری، اقتصاد و مدیریت به هم می‌رسند و بهره‌وری واقعی دانش در قالب محصول، فناوری و حل مسئله‌ی صنعتی قابل مشاهده می‌شود. در ادامه‌ی کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران، این چارچوب نظری به‌طور خاص بر صنعت فولاد ایران تطبیق داده شده است. یک بخش کامل به مباحث علمی و مقدماتی فولاد اختصاص یافته که در آن موضوعاتی مانند مبانی علمی فولاد، روش‌های طبقه‌بندی، کاربردها، روندهای پژوهشی جدید، مواد و انرژی در زنجیره‌ی تولید، مراحل و فرایند تولید و مهم‌ترین مسئله‌های صنعت فولاد ایران طرح شده است. سپس کتاب وارد قلب بحث خود می‌شود: چیستی و چرایی عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران، مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی آن، نظریه‌های مهم در این زمینه، مولفه‌ها و ارکان بنیادین، مرزهای مفهومی (این عدالت چه نیست)، دلایل و اهداف تحقق آن، روش‌شناسی نظری، انواع و مدل‌ها، حدود و شرایط امکان‌پذیری، ابعاد و سطوح تحقق، نقش‌آفرینان، فناوری‌ها و زیرساخت‌ها، فرایند و مراحل تحقق، اشتباهات رایج، موانع و شاخص‌های سنجش. در بخش پایانی نیز ارتباط عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق نشان داده شده است تا روشن شود این مفهوم چگونه به‌عنوان یکی از اهداف عدالت اقتصادی تخصصی در منظومه‌ی بزرگ‌تری از مفاهیم میان‌رشته‌ای جای می‌گیرد.

خلاصه کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران

کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران از مسئله‌ای کلان آغاز می‌کند: بحران پراکندگی دانش در نظام آموزش و پژوهش و فاصله‌ی مفاهیم میان‌رشته‌ای از واقعیت‌های عینی. نویسندگان توضیح داده‌اند که مفاهیمی مانند عدالت اقتصادی، تجاری‌سازی یا اقتصاد دانش‌بنیان تا زمانی که موضوع و صنعت مشخصی برای آن‌ها انتخاب نشود، در سطح نظری باقی می‌مانند و به عمل و ارزیابی نمی‌رسند. بر این اساس، نظریه‌ی «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» معرفی شده است؛ نظریه‌ای که می‌گوید باید یک محور عینی مانند صنعت را در مرکز قرار داد و همه‌ی مفاهیم میان‌رشته‌ای را در بستر آن سنجید. در این چارچوب، عدالت اقتصادی فقط یکی از قطعات پازل پیشرفت یک صنعت است که با قطعات دیگری مانند فناوری، مدیریت، اقتصاد کلان، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی ارتباط تنگاتنگ دارد. کتاب سپس این نظریه را لایه‌به‌لایه باز می‌کند: از زیرساخت‌های پژوهشی (مباحث علمی و نظری، روندهای پژوهشی، مدیریت دانش، علم‌سنجی، روش تحقیق، علم نافع، بهره‌وری علمی و تعامل صنعت و دانشگاه) تا توسعه‌ی فناوری و ابزارهای هوشمند (مدیریت فناوری، تولید فناوری، نوآوری، هوش مصنوعی، نرم‌افزار و مهندسی نرم‌افزار، سنجش فناوری و ثبت اختراع)، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی و توسعه‌ی کسب‌وکار، اقتصاد کلان و ثبات ساختاری، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی و در نهایت چشم‌انداز و آینده‌پژوهی. پس از این صورت‌بندی، کتاب به‌طور خاص به صنعت فولاد می‌پردازد: نشان می‌دهد که دانش مرتبط با فولاد در رشته‌های مختلفی مانند شیمی، زمین‌شناسی، مهندسی معدن و مهندسی مواد پراکنده است، درحالی‌که در واقعیت تولید فولاد، این دانش‌ها ناگزیر در کنار هم عمل می‌کنند. از اینجا بحث «رشته‌ی صنعت فولاد با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی» مطرح شده و شاخص‌های رشته‌شدن یک حوزه در نظام آموزشی توضیح داده شده است. در بخش‌های بعدی، کتاب وارد بحث اقتصاد و عدالت اقتصادی می‌شود و ابتدا مفاهیم پایه‌ی اقتصاد، عدالت و عدالت اقتصادی را به‌صورت عمومی توضیح می‌دهد، سپس به‌سراغ صنعت فولاد ایران می‌رود. در اینجا چند محور اصلی دنبال شده است: تعریف و تبیین ماهیت عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران، تمایز آن با مفاهیم نزدیک (این عدالت چه نیست)، مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی آن، نظریه‌های مهم درباره‌ی عدالت اقتصادی در این صنعت، مولفه‌ها و ارکان بنیادین (مانند توزیع عادلانه فرصت‌ها، منابع و منافع در زنجیره‌ی فولاد، مقابله با رانت و انحصار، شفافیت، ظرفیت‌سنجی و تناسب ظرفیت‌ها، اقتصاد مقاومتی و اقتصاد مردمی)، دلایل و اهداف تحقق عدالت اقتصادی (از افزایش بهره‌وری و ثبات اقتصادی تا توزیع متوازن ثروت و اشتغال پایدار)، روش‌شناسی نظری و انواع و مدل‌های عدالت اقتصادی در این صنعت. در ادامه، کتاب به چگونگی تحقق عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران می‌پردازد: حدود و شرایط امکان‌پذیری، ابعاد و سطوح تحقق (از سطح بنگاه تا سطح ملی)، نقش‌آفرینان (دولت، بنگاه‌ها، نخبگان، نیروی کار، سرمایه‌گذاران، جامعه‌ی محلی)، فناوری‌ها و زیرساخت‌های مورد نیاز، فرایند و مراحل تحقق، اشتباهات رایج در مسیر، موانع ساختاری و نهادی و در نهایت شاخص‌های سنجش عدالت اقتصادی در این صنعت. در پایان نیز نشان داده شده است که عدالت اقتصادی تخصصی در صنعت فولاد چگونه با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق پیوند می‌خورد و بخشی از یک منظومه‌ی بزرگ‌تر برای پیشرفت صنعت‌محور به‌شمار می‌آید.

چرا باید کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران را بخوانیم؟

کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران برای کسانی که به‌دنبال فهمی دقیق و جزئی از پیوند میان عدالت اقتصادی و ساختار یک صنعت واقعی هستند، تصویری مرحله‌به‌مرحله از این پیوند ارائه کرده است. این اثر به‌جای پرداختن به عدالت اقتصادی در سطح شعار یا کلی‌گویی، آن را در بستر مشخص صنعت فولاد ایران صورت‌بندی کرده و نشان داده است که عدالت در این حوزه یعنی چه، چه نیست، چه مولفه‌ها و ارکانی دارد، چه موانعی پیش روی آن قرار دارد و چگونه می‌توان آن را سنجید. این کتاب همچنین یک مزیت مهم دیگر دارد: نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت را به‌صورت لایه‌مند و با مثال‌های متعدد از صنعت فولاد توضیح داده است. در نتیجه، خواننده با یک نقشه‌ی فکری روبه‌رو است که از زیرساخت‌های پژوهشی و فناوری تا اقتصاد کلان، حکمرانی، سرمایه‌ی انسانی و آینده‌پژوهی را در یک چارچوب واحد کنار هم می‌نشاند. برای کسانی که به مسئله‌ی گسست میان دانشگاه و صنعت، پراکندگی دانش، طراحی رشته‌های دانشگاهی جدید و نقش صنایع راهبردی در اقتصاد ملی فکر می‌کنند، این کتاب نمونه‌ای عینی از این است که چگونه می‌توان یک صنعت را محور انسجام دانش قرار داد و عدالت اقتصادی را به‌عنوان یکی از اهداف تخصصی در دل آن تعریف کرد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب عدالت اقتصادی در صنعت فولاد ایران به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های اقتصاد، مدیریت صنعتی، مهندسی مواد و متالورژی، سیاست‌گذاری علم و فناوری و مطالعات میان‌رشته‌ای پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال چارچوبی منسجم برای پیوند عدالت اقتصادی با ساختار یک صنعت مشخص هستند. همچنین به مدیران و کارشناسان صنعت فولاد، برنامه‌ریزان آموزشی، طراحان رشته‌ها و سرفصل‌های دانشگاهی و سیاست‌گذاران حوزه‌ی صنعت و معدن پیشنهاد می‌شود که به مسئله‌ی عدالت اقتصادی تخصصی، طراحی نظام آموزشی صنعت‌محور و رفع گسست میان دانشگاه و صنعت علاقه‌مندند.