کتاب بال فرشته (دو زبانه)

کتاب بال فرشته (دو زبانه) نوشته‌ی نسرین صومعه داستانی درباره‌ی دختری نوجوان است که پدرش را در جنگ از دست داده و در رؤیاها و خواب‌هایش با فرشته‌ای مهربان و پدری که رزمنده بوده دیدار می‌کند. انتشارات ناران با همکاری انتشارات مرصاد این اثر را منتشر کرده است و اداره‌ی کل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان کرمانشاه تهیه‌ی آن را برعهده داشته است. متن فارسی داستان به‌همراه برگردان انگلیسی آن به قلم علیرضا حاتمی‌راد در کنار هم آمده تا خواننده بتواند روایت را در دو زبان دنبال کند. تصویرگری رنگی و پرجزئیات سیده‌لیلا کشمیری فضای خواب، پرواز، جنگ و دلتنگی را برای گروه سنی نوجوان به‌تصویر کشیده است و ویرایش متن را شراره قاسم‌زاده انجام داده است. در این کتاب، تجربه‌ی دلتنگی برای پدر شهید، مواجهه‌ی کودکانه با مفهوم جنگ و شهادت و نقش رؤیا در کنارآمدن با فقدان، در قالب ماجرایی فانتزی و پر از پرواز و نور روایت شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بال فرشته (دو زبانه)

کتاب بال فرشته (دو زبانه) داستانی از نسرین صومعه است که در آن دختری به نام مینو با غیبت طولانی پدرش که رزمنده بوده روبه‌رو است و او را فقط از روی عکس‌ها و خواب‌هایش می‌شناسد. معلم از بچه‌ها می‌خواهد درباره‌ی پدرشان انشاء بنویسند و همین تکلیف ساده، برای مینو که پدر را فقط در رؤیا دیده، به مسئله‌ای بزرگ تبدیل می‌شود. در شبی پر از نور و باد، فرشته‌ای با بال‌های سفید و چهره‌ای شبیه مادر و موهایی طلایی مثل عروسک مینو به خواب او می‌آید و از همان‌جا رابطه‌ای تازه آغاز می‌شود؛ رابطه‌ای که در آن پرواز، لمس بال‌ها، دیدن شهر از بالا، نزدیک‌شدن به ستاره‌ها و سفر به جاهایی دور، راهی می‌شود برای فهمیدن چیزهایی که در بیداری گفتنشان سخت است. در بخش‌هایی از کتاب، فرشته مینو را به‌همراه پدرش به صحنه‌های جنگ می‌برد؛ جایی که نور و صداهای شبیه ترقه‌های چهارشنبه‌سوری، برای مینو در ابتدا فقط «قشنگ» به‌نظر می‌رسد اما کم‌کم پشت این نورها و صداها، خون، خطر و واژه‌هایی مثل «شهید» و «بهشت» دیده می‌شود. کتاب بال فرشته (دو زبانه) در فصل‌ها و صحنه‌های کوتاه و پیوسته، از لحظه‌ی تکلیف انشاء و دلتنگی مینو شروع می‌شود و تا کشف سرنوشت پدر و معنای واژه‌هایی مثل «رزمنده‌ی شهید» ادامه پیدا می‌کند. در متن فارسی، روایت از زاویه‌ی دید مینو پیش می‌رود؛ او از تب‌کردن بعد از دیدن خواب پدر، از دست‌های نرم فرشته که تب را آرام می‌کند، از بی‌اشتهایی و دل‌تنگی، از پرواز سه‌نفره‌ی خودش، پدر و فرشته روی دریاها و شهرها و از رسیدن به جایی پر از خاک و آفتاب داغ می‌گوید؛ جایی که تابلویی با نوشته‌ی «از اینجا می‌روند بهشت» دیده می‌شود و چاله‌ای که پدر در آن دراز کشیده است. در ادامه، رفت‌وآمد آدم‌ها به خانه، پارچه‌های سیاه روی دیوار کوچه، اعلامیه‌هایی با عکس پدر و عبارت «رزمنده‌ی شهید» و قطع‌شدن خواب‌های مینو از پدر و فرشته، فضای پایانی کتاب را می‌سازد. نسخه‌ی انگلیسی که در کنار متن فارسی آمده، همین داستان را برای مخاطبانی که زبان انگلیسی می‌خوانند بازگو کرده است و ساختار دو زبانه‌ی کتاب، آن را به اثری تبدیل کرده است که هم روایت عاطفی یک دختر از جنگ را نشان می‌دهد و هم امکان مقایسه‌ی زبانی و یادگیری واژگان را فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب بال فرشته (دو زبانه)

داستان از جایی شروع می‌شود که معلم از بچه‌ها می‌خواهد درباره‌ی پدرشان انشاء بنویسند. مینو سرش را روی دفتر انشاء می‌گذارد، چون پدر را فقط در خواب دیده و نمی‌داند چه بنویسد. او پدرش را از همان خواب‌ها می‌شناسد و مادر می‌گوید هر بار خواب پدر را می‌بیند تب می‌کند. یک شب اما ماجرا فرق می‌کند؛ تب نمی‌کند، هوا سرد است و باد تندی می‌وزد. در اتاق تاریک، بدون این‌که چراغ روشن شود، نوری شدید همه‌جا را پر می‌کند و مینو دو بال بزرگ می‌بیند که تندتند باز و بسته می‌شوند. جلو می‌رود، جیغ می‌کشد، بعد با دیدن چهره‌ی نورانی و مهربان صاحب بال‌ها آرام می‌شود. فرشته‌ای با چشمانی شبیه مادر و موهایی طلایی مثل عروسک مینو روبه‌رویش ایستاده است. فرشته خودش را معرفی می‌کند و از مینو می‌پرسد دوست دارد با او دوست شود و پرواز کند یا نه. کنار پنجره می‌روند، فرشته روی شانه‌های مینو دست می‌کشد و ناگهان مینو در شیشه‌ی پنجره می‌بیند که دو بال سفید و نرم مثل بال‌های فرشته درآورده است. چند بار بال می‌زند، کمی از زمین جدا می‌شود و دوباره می‌افتد. فرشته او را روی لبه‌ی پنجره می‌گذارد، دستش را می‌گیرد و با شمردن «یک، دو، سه» با هم می‌پرند. اول به‌سمت پایین می‌روند و مینو می‌ترسد اما با راهنمایی فرشته بال می‌زند و همراه او تا بالای ابرها و نزدیک ستاره‌ها بالا می‌رود. از آن بالا، خانه‌ها، درخت‌ها، ماشین‌ها و حتی اتوبوس همسایه مثل اسباب‌بازی کوچک شده‌اند. بعد فرشته او را روی پشتش سوار می‌کند و از میان باد و نور، دوباره به اتاقش برمی‌گرداند. از آن شب به بعد، فرشته هر شب به خواب مینو می‌آید؛ وقتی تب دارد، دست‌های نرمش را روی پیشانی او می‌گذارد و تبش می‌خوابد، وقتی اشتها ندارد، انگار دستش را روی دل مینو می‌گذارد و او گرسنه می‌شود. مینو می‌داند اگر غذا نخورد فرشته ناراحت می‌شود و دیگر او را برای پرواز نمی‌برد. یک شب دیگر، کسی مینو را تکان می‌دهد؛ چشم‌های آبی شبیه چشم‌های خودش را می‌بیند: پدرش است با همان لباس رزمنده‌ها. او را در آغوش می‌گیرد، بوی بستنی قیفی و شکلات می‌دهد و جای بال‌های مینو را روی شانه‌هایش می‌بوسد. فرشته روی لبه‌ی پنجره نشسته و پیشنهاد می‌دهد بیرون بروند. مینو می‌بیند پدر هم دو بال بزرگ دارد. سه‌نفره روی اقیانوس‌ها، دریاها، جنگل‌ها و شهرهای بزرگ پرواز می‌کنند و تا نزدیکی ماه و ستاره‌ها می‌روند. در ادامه، پدر مینو را به جایی می‌برد که شبیه میدان جنگ است؛ نورهایی که آسمان را روشن و خاموش می‌کنند، صداهایی مثل ترقه‌های چهارشنبه‌سوری، مردهایی با لباس‌های همرنگ خاک که پشت گونی‌ها پنهان شده‌اند و اسلحه‌هایی که این‌بار واقعی‌اند. یکی از مردها از سینه‌اش خون می‌آید. پدر می‌گوید خطرناک است و از مینو و فرشته می‌خواهد فرار کنند. بعد از چند روز، خواب‌ها قطع می‌شود؛ نه پدر می‌آید نه فرشته. مینو تب می‌کند، غذا نمی‌خورد و دلتنگ است. یک روز در خواب، فرشته برمی‌گردد و پیشنهاد می‌دهد با هم دنبال پدر بگردند. به همان جای جنگ می‌رسند اما این‌بار سکوت و آفتاب داغ و خاک است. تابلویی می‌بینند که روی آن نوشته «از اینجا می‌روند بهشت». کنار تابلو چاله‌ای است و پدر در آن دراز کشیده، پیشانی‌اش با پارچه‌ای که رویش «یا حسین» نوشته بسته شده و از زیر آن خون می‌آید. پدر به مینو می‌گوید گریه نکند، می‌گوید در این چاله سی‌چهل رزمنده هستند و از او می‌خواهد زیر تابلو کمک بیاورد. بعد از این خواب، رفت‌وآمد آدم‌ها به خانه زیاد می‌شود، کوچه سیاه‌پوش می‌شود، روی دیوارها اعلامیه‌هایی با عکس پدر و عبارت «رزمنده‌ی شهید» نصب می‌شود و مینو حس می‌کند پدر دیگر برنمی‌گردد؛ چون از آن شب به بعد، نه خواب پدر را می‌بیند نه خواب فرشته را.

چرا باید کتاب بال فرشته (دو زبانه) را بخوانیم؟

این داستان با زبانی نزدیک به ذهن نوجوان، تجربه‌ی دلتنگی برای پدر، مواجهه‌ی تدریجی با مفهوم جنگ و شهادت و نقش رؤیا در کنارآمدن با فقدان را نشان داده است. در کتاب بال فرشته (دو زبانه) جنگ از زاویه‌ی نگاه یک دختر نوجوان دیده شده است؛ جایی که نور، صدا، ترقه، بازی و تفنگ در ابتدا شبیه سرگرمی به‌نظر می‌رسند اما کم‌کم پشت آن‌ها خون، خطر و غیبت طولانی پدر آشکار می‌شود. حضور فرشته در خواب‌های مینو، پروازهای شبانه، دیدن شهر از بالا و سفر به میدان جنگ، پلی میان دنیای کودکانه و واقعیت تلخ جنگ ساخته است. ساختار دو زبانه‌ی کتاب، امکان خواندن هم‌زمان متن فارسی و انگلیسی را فراهم کرده است. این ویژگی برای کسانی که می‌خواهند در کنار خواندن یک داستان احساسی، واژگان و ساختارهای انگلیسی مرتبط با خانواده، رؤیا، جنگ و احساسات را ببینند، جذاب است. تصویرگری رنگی و توصیف‌های روشن از بال‌ها، نور، آسمان، شهر، میدان جنگ و خانه‌ی سیاه‌پوش، به شکل‌گیری تصویری واضح از فضای داستان کمک کرده است. در این اثر، مفاهیمی مثل شهادت، بهشت، رزمنده و مراسم عزاداری از نگاه مینو روایت شده است؛ یعنی با پرسش‌ها و سوءتفاهم‌های کودکانه‌ای مثل این‌که «تفنگ‌بازی چرا خطرناک است؟» یا «شهید یعنی چه؟». همین زاویه‌ی دید، کتاب را به متنی مناسب برای گفت‌وگو درمورد جنگ، فقدان و سوگ در جمع‌های خانوادگی و آموزشی تبدیل کرده است. درنهایت، کتاب بال فرشته (دو زبانه) نشان داده است که چگونه رؤیا و خیال می‌توانند به کودکی که پدرش را از دست داده کمک کنند تا با واقعیت روبه‌رو شود؛ بدون این‌که لزوماً پاسخ همه‌ی سؤال‌ها را بداند یا بتواند معنای دقیق واژه‌هایی مثل «شهید» را توضیح دهد. این ترکیب از فانتزی، پرواز، فرشته و صحنه‌های واقعی جنگ، اثری ساخته است که هم برای همراهی عاطفی با نوجوانان در مواجهه با موضوع شهادت و جنگ مناسب است و هم برای تمرین خواندن متن انگلیسی در کنار فارسی.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این اثر به نوجوانانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی رؤیا، فرشته‌ها، پرواز و رابطه‌ی عاطفی با والدین علاقه‌مند هستند. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که در خانواده یا محیط اطراف خود با موضوع جنگ، شهادت یا غیبت طولانی یکی از اعضای خانواده روبه‌رو بوده‌اند و می‌خواهند این موضوع را از نگاه یک کودک ببینند. خواندن کتاب بال فرشته (دو زبانه) به معلمان، مربیان و والدینی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال متنی برای گفت‌وگو درمورد جنگ، فقدان و سوگ با نوجوانان هستند و درعین‌حال می‌خواهند نمونه‌ای دو زبانه برای تمرین زبان انگلیسی در اختیار داشته باشند.